भैरहवा — मूल भन्सारका सेवामा सुधार गरेर आयात–नियातकर्तालाई सुविधा प्रदान गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ । भन्सारका सेवा प्रभावकारी तुल्याउन नीति, प्रविधि, पूर्वाधार र जनशक्ति विकास गरिनुपर्ने सरोकारवालाको भनाइ थियो । त्यसका लागि भन्सार कार्यालयले पहल गर्नुपर्ने उनीहरूले बताए ।

लुम्बिनी प्रेस क्लबले भन्सार दिवसको अवसरमा आइतबार आयोजना गरेको छलफलमा उद्योगी र व्यवसायीको लगानी सुरक्षाका लागि वैज्ञानिक भन्सार महसुल लागू गर्नुपर्ने उद्योगीले बताए । 

‘जबसम्म वैज्ञानिक भन्सार महसुल लागू गरिँदैन, तबसम्म नेपाली बजार र उद्योगको आम्दानीमा सुधार सम्भव छैन,’ उद्योग वाणिज्य महासंघका केन्द्रीय सदस्य राजेशकुमार अग्रवालले भने, ‘नेपाल र भारतमा बस्तुको मूल्य फरक छ । नेपालको तुलनामा भारतमा आधा मूल्यमा सामान पाइन्छन् । यस्तो अवस्थामा सर्वसाधारणले हाम्रो सामान किनेन् भनेर दुखेसो गरेर मात्र बजार सुधार हुँदैन ।’ 

भारतले १८ प्रतिशतबाट जीएसटी घटाएर ५ प्रतिशत बनाएपछि मूल्यमा झन् गिरावट आएको उनले बताए । खुला सिमानाका कारण चोरी तस्करी नियन्त्रण सम्भव नभएको उनले बताए । ‘जुन घरको भित्ता छैन, त्यो घरमा चोरी कसरी रोक्न सकिन्छ,’ उनले भने, ‘त्यसमाथि अवैज्ञानिक भन्सार दर छ । त्यसैले नाका थुनेर भारतीय बजारमा हुने किनमेल रोक्न सकिँदैन ।’

उद्योगीका अनुसार अहिले पनि भन्सार पासका लागि भारतबाट आएका गाडीको नेपाल र भारततर्फ लामो लाइन हुन्छ । एउटा गाडीलाई भन्सार प्रक्रिया पूरा गर्न २/३ दिन लाग्ने समस्या छ । ‘भन्सारको काम भनेको सामान पास गर्ने हो,’ पन्चकन्या समूहका महाप्रबन्धक देवेन्द्र साहुले भने, ‘भारतबाट भन्सारसम्म ल्याएका सामान उद्योगसम्म पुग्न धेरै दिन लाग्छ । अर्कोतर्फ नियममा एउटा कुरा उल्लेख हुँदा भन्सारमा अर्कै नियम लागू हुँदै आएकाले समान व्यवहार गर्न अनुरोध छ ।’

उनका अनुसार यहाँका उद्योगले भारतका विभिन्न स्थानबाट कच्चा पदार्थ र मेसिनरी सामान आयात गर्छन् । त्यसरी आयात गरिएका सामान भारतका नौतनुवासम्म रेलमार्फत ल्याउने गरिएको छ । रेलबाट नौतनुवासम्म सामान आयात गर्दा लाग्ने भन्दा दोब्बर मूल्य नौतनुवाबाट उद्योसम्म सामान पुर्‍याउँदा लागिरहेको उनले बताए । भैरहवामा निर्माण सकिन लागेको आइसीपीसम्म रेलवे सेवा उपलब्ध नभएसम्म उद्योगी मर्कामा पर्ने उनीहरूले बताए । 

सिद्धार्थ उद्योग वाणिज्य संघका पूर्वअध्यक्ष विष्णुप्रसाद शर्माले बेलहिया नाकालाई कसरी व्यवस्थित र गुल्जार बनाउन सकिन्छ भनेर पहिलोपटक सरोकारवालाबीच छलफल गरिएको बताए । ‘नेपालतर्फ अहिले पनि सुनसान अवस्था छ,’ उनले भने, ‘नाकापारि भारतमा व्यापारीलाई भ्याइ–नभ्याइ छ ।’ भारतीय बजारबाट सिधैं सामान ओसारेको नदेखिए पनि नेपालका तराईदेखि पहाडसम्म घरघरमा तस्करीका सामान पुर्‍याउने गरिएको उनले बताए । ‘यसले भन्सार राजस्व डुबिरहेको छ,’ उनले भने, ‘बेरोजगारी पनि बढिरहेकाले चिन्ता बढ्दो छ ।’