काठमाडौँ — सुनको मूल्यले दिनदिनै रेकर्ड बनाएपछि सर्वसाधारणले सुनमा लगानी बढाउन थालेका छन् । सुनको गहना बिक्री नभएपनि सिक्का, बेरुवा औंठी, बेरुवा बाला, साधारण चेनको माग भने अत्याधिक बढेको व्यवसायीहरू बताउँछन् । अन्य क्षेत्रमा लगानीको वातावरण सहज नहुँदा सर्वसाधारणहरू सुनमा लगानी गर्न खोजेको गहना व्यवसायीहरूको भनाइ छ ।

‘मूल्य लगातार बढेको छ । मूल्य बढेपनि बिक्री गर्दा राम्रो मूल्य आओस् भनेर बेरुवा औँठी, सिक्कामा लगानी गर्न खोजेको देखिन्छ । ढिक्का सुन बिक्री गर्न नमिले पनि बेरुवा औँठीको बिक्री राम्रो भएको छ,’ एक गहना व्यवसायीले भने, ‘अन्य क्षेत्रमा लगानीको अवस्था रहेन । त्यही भएर विदेशमा जस्तै नेपालमा पनि हुनेखानेले सुनमा लगानी गर्न खोजेको देखिन्छ ।’

तिहार नजिकिएपछि सुनको माग बढ्छ नै । सर्वसाधारणले आफ्नो क्षमता अनुसार सुनका गहना किन्छन् । पछिल्लो समय मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढेको छ । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघको तथ्यांक अनुसार दसैंको सार्वजनिक बिदापछि बजार खुल्दा सुनको भाउ तोलामै ७ हजार ४ सय रुपैयाँ बढेर २ लाख ३० हजार ६ सय रुपैयाँ कायम भएको थियो । त्यसपछि मूल्य निरन्तर बढेर असोज २३ (बिहीबार) प्रतिकिलो २ लाख ३९ हजार २ सय रुपैयाँ पुग्यो । असोज २४ (शुक्रबार) मा मूल्यमा केही करेक्सन आएपनि बजारभाउ अझै बढ्ने आकलन गरिएको छ । जसले गर्दा सर्वसाधारणहरू गहना भन्दा ढिक्कामा आकर्षित भएको व्यवसायीहरू बताउँछन् ।

‘बिहीबारको तुलनामा शुक्रबार ४ हजार २ सय रुपैयाँ घटेर प्रतितोला २ लाख ३५ हजार रुपैयाँ कायम भएपनि मूल्य अझै बढ्ने देखिन्छ,’ ती व्यवसायीले भने, ‘अर्न्तराष्ट्रिय बजारमा मूल्य घटबढ भइराखेको छ । भारतीय सञ्चारमाध्यमले पनि मूल्य बढ्ने बताइरहेका छन्, जसले गर्दा सर्वसाधारणहरू सुनको ढिक्कामा लगानी गर्न खोजे ।’

महासंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष दियशरत्न शाक्यले सुनको भाउ दिनदिनै बढेपछि सुनको माग बढेको जनाए । ‘गहना बिक्री भएको छैन । किनभने गहना खरिदपछि बिक्री गर्दा जर्ति, रिस्क मार्जिनलगायत जोडिन्छ । तर बेरुवा औँठीको हकमा करिब २ प्रतिशत मात्रै काट्छन,’ वरिष्ठ उपाध्यक्ष शाक्यले भने, ‘सुनको मूल्य प्रतितोला १ लाख ९० हजार पुगेपछि मूल्यमा निरन्तर वृद्धि भएको छ । ३ लाख रुपैयाँसम्म पुग्छ कि भन्ने पनि बजार हल्ला छ । त्यही कारण सुनमा लगानी बढेको देखिन्छ ।’ राष्ट्र बैंकको कार्यविधि अनुसार सुनको ढिक्का बिक्री गर्न मिल्दैन । ढिक्काको सट्टा व्यवसायीहरुले  बेरुवा सुन औँठीलगायत बिक्री गरेका छन् । किनभने बेरुवा औँठीमा ज्याला करिब ३/४ सय रुपैयाँ लाग्छ । जर्ति पनि बढीमा ३ लाख हुन्छ । सर्वसाधारणले बिक्री गर्दा रिस्क मार्जिन भनेर व्यवसायीले करिब २ प्रतिशत काट्छन् । ‘बजारमा सुनको माग धेरै आएकाले महासंघकै आग्रहमा राष्ट्र बैंकले दैनिक आयात कोटा पनि ५ किलो बढाएर २५ किलो बनाइदिएको छ,’ वरिष्ठ उपाध्यक्ष शाक्यले भने, ‘तर दैनिक माग करिब ४० किलो छ ।’ सुनको भाउ बढेपछि सर्वसाधारणले पुराना गहना पनि बिक्री गर्न आएको उनले जनाए । मागको करिब २८ प्रतिशत पुरानो गहनाले धानेको उनले बताए ।

‘तिहार पनि नजिकै आएकाले दैनिक बिक्री ४० किलो बढी नै हुन्छ । राष्ट्र बैंकमा कम्तीमा ३५ किलो बनाइदिन आग्रह गरेका थियौँ,’ उनले भने । व्यवसायीको माग अनुसार नभएपनि राष्ट्र बैंकले दैनिक ५ किलो बढाइदिएको हो । ‘आयात गर्न सकिने सुनको दैनिक परिमाण २० किलोलाई २५ किलोग्राम कायम गरिएको छ,’ राष्ट्र बैंकले भनेको छ । नेपालमा सुन आयात वाणिज्य बैंकले मात्रै गर्न पाउँछन् । बैंकले आयात गरेको सुन गहना व्यवसायीको संघ, महासंघ, संस्थाको सिफारिसमा व्यवसायीले पाउँछन् । गहना विज्ञ तेजरत्न शाक्यले सुनको आयात तिहारमा कोटावृद्धि सकरात्मक भएपनि अहिलेकै अवस्थामा तत्काल आवश्यक नभएको जनाए । ‘सुनको आयात कोटा  बेमौसमको बाजा जस्तै भयो । मूल्य बढेर गहना बिक्री छैन । ढिक्का सुनको मात्रै माग बढ्दो छ । बेरुवा औँठीको माग छ,’ उनले भने, ‘भारतीय मिडियाबाट धेरै हल्ला हुँदा २/४ तोला ढिक्का किन्न खोज्ने धेरै छन् । अहिलेको अवस्थामा दुई नम्बरको कारोबार फस्टाउने आशंका छ ।’ विज्ञ शाक्यका अनुसार बैंकहरुले दसैं अगाडिदेखिकै सुन आयात गरिदिएको छैन । बैंकले अभाव गराएर बिचौलियालाई चलखेल गर्न बाटो खोलिदिएको उनको आरोप छ ।