What you should know
काठमाडौँ — कुनै बेला विदेशबाट आउने फोन कलमा हुने 'भोओआईपी बाइपास' जस्तै पछिल्ला वर्षहरूमा विदेशबाट आउने एसएमएसमा ‘बाइपास’का घटना बढिरहेको पाइएको छ ।
फेसबुक, गुगल, ह्वाट्सइप, माइक्रोसप्ट, टिकटक लगायतले नेपालमा रहेका आफ्ना प्रयोगकर्तालाई भेरिफिकेसनका लागि पठाउने सर्ट कोड म्यासेजहरू टेलिकमकै नेटवर्क दुरुपयोग गरेर बाइपास हुने गरेका छन् ।
अनलाइन सेवा, डिजिटल काम/कारोबारहरू बढ्दै जाँदा विदेशी कम्पनीहरूले नेपाली प्रयोगकर्तालाई पठाउने म्यासेज (एट'पी)को संख्या पनि बढिरहेको छ । यसलाई बाइपास गर्दा अपरेटरको आम्दानी गुम्नुका साथै सरकारलाई राजश्वमा हानि हुन्छ ।
नेपाल टेलिकम र एनसेलजस्ता अनुमतिपत्र प्राप्त सेवा प्रदायकहरूकै नेटवर्क दुरुपयोग गरी विदेशबाट आउने एसएमएस गैरकानुनी रूपमा प्रवाह गर्ने कार्य भइरहेको नियामक नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले औँल्याएको छ । यस्ता गतिविधि तत्काल बन्द गर्न भन्दै प्राधिकरणले शुक्रबार सूचनासमेत जारी गरेको थियो । पछिल्लो समय अनधिकृत रूपमा टेलिकम कम्पनीहरूको नेटवर्कमार्फत यस्ता एसएमएस नेपालमा प्रवाह भइरहेको प्राधिकरणले पुष्टि गरेको छ ।
प्राधिकरणले अन्तर्राष्ट्रिय आगमन एप्लिकेसन टु पर्सन (एटुपी) एसएमएसलाई गैरकानुनी रूपमा टर्मिनेट गर्ने कार्यमा संलग्न व्यक्ति तथा संस्थाहरूलाई कारबाही गर्ने चेतावनी दिएको हो । दूरसञ्चार ऐन, २०५३ मा आधारभूत दूरसञ्चार सेवा, अन्तर्राष्ट्रिय ट्रंक टेलिफोन सेवा र आधारभूत टेलिफोन सेवाको अनुमतिपत्र प्राप्त संस्थाहरूलाई मात्र नेपालमा विदेशबाट आउने एसएमएस प्रवाह गर्न अनुमति दिइएको छ । ‘अनुमतिपत्र प्राप्त सेवा प्रदायकहरुको नेटवर्क प्रयोग गरी एसएमएस प्रवाह भइरहेको बुझिन आएकोले यस्ता कार्य नगर्न, नगराउन सम्बन्धित सबैको जानकारीको लागि यो सूचना प्रकाशन गरिएको छ,’ सूचनामा भनिएको छ ।
फेसबुक, गुगल, ह्वाट्सएप वा टिकटकजस्ता विदेशी एपले हाम्रा फोनमा पठाउने भेरिफिकेसन कोड वा पासवर्ड रिसेट गर्दा आउने म्यासेजहरू नै एटुपी एसएमएस हुन् । सेवा प्रदायकहरूका अनुसार पछिल्लो ५/६ वर्षदेखि नै केही व्यक्ति वा संस्थाले यी म्यासेजहरूलाई गैरकानुनी बाटोबाट नेपाल भित्र्याइरहेका थिए । यसलाई 'एसएमएस बाइपास' भनिन्छ । यो ठगी पहिले विदेशबाट आउने फोन कलमा हुने 'भोओआईपी बाइपास' जस्तै हो ।
सजिलोसँग बुझ्दा, टिकटकको भेरिफिकेसन कोड सिधै टिकटकबाट तपाईँको फोनमा आउनुपर्ने हो। तर, बाइपास गर्दा त्यो कोड टिकटकबाट नआई नेपालकै कुनै लोकल कम्पनी वा एजेन्टमार्फत आएमा टेलिकम कम्पनीहरूले आफ्नो आय गुमाउँछन् । एनसेलका अनुसार, यस्तो बाइपासका कारण कम्पनीको आम्दानीमा मासिक १५ देखि २० लाख रुपैयाँसम्म घाटा भइरहेको छ । यसको सीधा असर सरकारले प्राप्त गर्ने राजस्वमा पर्छ ।
एनसेलमा राजस्व सुनिश्चितता र ठगी नियन्त्रणका लागि छुट्टै 'रेभेन्यू एस्योरेन्स एन्ड फ्रड म्यानेजमेन्ट' युनिट बनाइएको कम्पनीले जनाएको छ । ‘एटुपी एसएमएस बाइपास मुख्यतया सिम बक्सको प्रयोग र लोकल एग्रिगेटर/सर्ट वा सेन्डर आईडीकोमार्फत हुन्छ,’ कम्पनीले भनेको छ, ‘एनसेलले नै प्रदान गरेको जानकारीका आधारमा पर्सा र रुपन्देहीका विभिन्न ठाउँबाट यस्तो क्रियाकलापमा संलग्नहरुलाई छापा मारेर कारबाही गरेको घटनाहरू पनि रहेका छन् ।’
