काठमाडौँ — दोस्रो बजार (नेप्से) मा जलुविद्युत् उपसमूहको प्रभुत्व बढ्दै गएको गत साताको कारोबारमा पनि देखिएको छ । उक्त अवधिको पाँच दिनमा कुल ४७ अर्ब ८९ करोड ५८ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ । त्यसमध्ये ३० अर्ब ३९ करोड २४ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार जलविद्युत् कम्पनीहरूको मात्र भएको नेप्सेको तथ्यांक छ । यो कुल साप्ताहिक कारोबारको ६३.५८ प्रतिशत हो । उल्लिखित तथ्यांकले सेयर बजारमा जलविद्युत् उपसमूहको प्रभुत्व बढ्दै गएको पुष्टि हुन्छ ।

पछिल्ला वर्षहरूमा जलविद्युत् कम्पनीहरूको सूचीकरण निकै बढेको छ । यसअनुसार गत बिहीबारसम्म सेयर बजारमा सूचीकृत जलविद्युत् कम्पनीको संख्या ९१ पुगेको छ । पछिल्ला सातामा सूचीकृत हुने कम्पनीमध्ये पनि धेरैजसो जलविद्युत् कम्पनी नै छन् । कम्पनीको संख्या धेरै भएकाले पनि कुल सेयर कारोबारमा जलविद्युत् उपसमूहको प्रभुत्व बढेको जानकार बताउँछन् । 

नेपाल धितोपत्र बोर्डमा ८९ कम्पनीले ५६ अर्ब ७ करोड ९३ लाख २७ हजार १ सय ३२ रुपैयाँ बराबरको आईपीओ अनुमतिका लागि आवेदन दिएका छन् । 

तीमध्ये सबैभन्दा धेरै जलविद्युत् समूहका ४३ कम्पनी छन् । ती कम्पनीले १९ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ बराबरको १९ करोड ३ लाख कित्ता सेयर निष्कासनको अनुमति मागेका छन् । बोर्डमा आवेदन दिएकामध्ये होटल तथा पर्यटनका ९, लगानी समूहका ३, उत्पादन तथा प्रशोधनका १८, फाइनान्स कम्पनी १, लघुवित्त ३ र अन्य क्षेत्रका १२ कम्पनी छन् । यसले पनि आउँदा दिनमा नेप्सेमा सूचीकृत कम्पनीमध्ये धेरै जलविद्युत् कम्पनी नै हुने भएकाले सो क्षेत्रका कम्पनीको सेयर बजारमा हिस्सा बढ्दै जाने जानकार बताउँछन् । 

गत साता भएको कुल सेयर कारोबारमा बैंक तथा वित्तीय संस्था र बिमा कम्पनीको हिस्सा १७.२३, लगानीको १०.२१, उत्पादन तथा प्रशोधन २.५५, अन्य ३.१८, व्यापार ०.६४, होटल तथा पर्यटनको ०.६४ र संस्थापक सेयरको कारोबार हिस्सा २.१८ प्रतिशत छ । 

नेपाली सेयर बजारमा लामो समयसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्था र बिमा कम्पनीहरूकै प्रभुत्व थियो । २/४ वर्षअघिसम्म पनि कुल सेयर कारोबारमा बैंक तथा बिमाको औसत हिस्सा ८० प्रतिशतभन्दा बढी थियो । मर्जर र एक्विजिसनका कारण बैंक तथा वित्तीय संस्था र बिमा कम्पनीहरूको हिस्सा लगातार घटिरहेको छ । यो हिस्सा घटेसँगै सो बैंक तथा वित्तीय संस्था र बिमा समूहको हिस्सा पनि सेयर बजारमा घट्दो छ । 

बजार पुँजीकरणका हिसाबले भने अहिले पनि बैंक तथा वित्तीय संस्था र बिमा समूहकै हिस्सा सबैभन्दा धेरै छ । मर्जर र एक्विजिसनका कारण वित्तीय संस्था र बिमा कम्पनीको संख्या घटे पनि सूचीकृत सेयर संख्यामा ठूलो असर परेको छैन । दुई वटा संस्था मर्जर भएपछि कम्तीमा एउटा संस्थाको अस्तित्व हराउँछ । 

दुवै संस्था नेप्सेमा सूचीकृत रहेछन् भने एउटा संख्या घट्छ । तर कम्पनी सेयर मिलान अनुपात असमान (सेयर मिलान अनुपात एउटाको निकै धेरै र अर्काको निकै कम रहेको बाहेक) रहेको अवस्थामा बाहेक सूचीकृत सेयर संख्यामा कमी नआउने भएकाले सेयर बजारको आकार (कुल बजार पुँजीकरण) का आधारमा अहिले पनि बैंक तथा वित्तीय संस्थाकै प्रभुत्व धेरै छ ।