विदेशी लगानी भित्र्याउन राष्ट्र बैंकको स्वीकृति नचाहिने- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

विदेशी लगानी भित्र्याउन राष्ट्र बैंकको स्वीकृति नचाहिने

यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) निरन्तर घटिरहेका बेला राष्ट्र बैंकको स्वीकृतिबिनै विदेशी लगानी ल्याउन पाउने व्यवस्था गरिएको छ । राष्ट्र बैंकले मंगलबार सार्वजनिक गरेको विदेशी लगानी तथा विदेशी ऋण व्यवस्थापन विनियमावली, २०७८ मार्फत यस्तो व्यवस्था गरिएको हो ।

‘विदेशी लगानीकर्ताले विदेशी लगानी स्वीकृत गर्ने निकायबाट विदेशी लगानीको स्वीकृति प्राप्त गरेपछि सोबापतको विदेशी मुद्रा नेपाल पठाउन वा भित्र्याउन राष्ट्र बैंकबाट पूर्वस्वीकृति लिन अनिवार्य हुनेछैन,’ विनियमावलीमा भनिएको छ ।

यसअघि उद्योग विभाग, लगानी बोर्डलगायत निकायबाट विदेशी लगानीको स्वीकृति लिए पनि राष्ट्र बैंकबाट विदेशी मुद्रा सटहीका लागि अनुमति लिनुपर्ने व्यवस्था थियो । उक्त प्रवधान लगानीकर्ताका लागि झन्झटिलो भएकाले लचिलो बनाइएको राष्ट्र बैंकको दाबी छ ।

‘विदेशी लगानी हुने कम्पनी तथा उद्योगमा कम्पनी तथा उद्योग दर्तालगायत सम्भाव्यता अध्ययन खर्च र पूर्वसञ्चालन खर्चबापतको विदेशी मुद्रा इच्छुक विदेशी लगानीकर्ताले बैंकिङ प्रणालीमार्फत नेपाल पठाउन/भित्र्याउन विदेशी लगानीको पूर्वस्वीकृति वा राष्ट्र बैंकको स्वीकृति अनिवार्य हुनेछैन,’ विनियमावलीमा भनिएको छ ।

विनियमावलीमार्फत राष्ट्र बैंकले खासगरी साना विदेशी लगानीका लागि लेखापरीक्षण प्रतिवेदन अनिवार्य नपर्ने व्यवस्था पनि गरेको छ । ‘अमेरिकी डलर १० लाख वा सोबराबरको विदेशी मुद्राभन्दा कम रकमको लगानीको हकमा लेखापरीक्षण प्रतिवेदन अनिवार्य हुनेछैन,’ विनियमावलीमा भनिएको छ, ‘विदेशी लगानीकर्ताले पेस गर्ने वित्तीय विवरण लेखापरीक्षण गर्न नपर्ने व्यहोराको प्रमाणसहित सञ्चालक समिति/उच्च व्यवस्थापनले तयार गरेको वित्तीय विवरण संलग्न भई आए लेखापरीक्षण प्रतिवेदन अनिवार्य हुनेछैन ।’

लगानी गर्ने इच्छा र सम्भवना भएका तर उनीहरूको राष्ट्रमा लेखापरीक्षणसम्बन्धी व्यवस्था नभएका साना लगानीकर्तालाई लक्ष्य गरी उक्त व्यवस्था गरिएको राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले बताए । उनका अनुसार लेखापरीक्षण नभएकै कारण विदेशी लगानीकर्ता निरुत्साहित हुन नपरोस् भनेर यस्तो व्यवस्था गरिएको हो ।

‘लेखापरीक्षण प्रतिवेदन नचाहिने भनेर लगानीको स्रोत पनि नखोज्ने भन्ने होइन,’ उनले भने, ‘कतिपय देशमा साना कम्पनीले लेखापरीक्षणको प्रतिवेदन तयार गर्नु नपर्ने रहेछ । तर ती लगानीकर्ता नेपालमा लगानी गर्छु भनेर आए नरोक्ने भनिएको हो ।’ यो व्यवस्थालाई स्रोत नखुलेको रकम पनि आउने रूपमा बुझ्न नहुने उनले बताए । ‘लगानीको स्वीकृति लगानी बोर्ड र उद्योग विभागले गर्छ । त्यही क्रममा आम्दानीको स्रोतलगायत सबै पक्ष हेरिन्छ,’ गभर्नर अधिकारीले भने, ‘हामीले लेखापरीक्षण गरिएको वित्तीय विवरण नचाहिने मात्र भनेका हौं । उनीहरूले अरू सबै विवरण पेस गर्नुपर्छ ।’ विगतभन्दा धेरै राम्रो नीति बनेकाले शंकास्पद लगानी आउने सम्भावना नरहेको उनको दाबी छ ।

विदेशी लगानीकर्तालाई राष्ट्र बैंकले दिने विदेशी मुद्राको सटही सुविधा हो । यही क्रममा साना लगानीकर्ताका लागि मात्र लेखापरीक्षण नचाहिने भनिएको राष्ट्र बैंकका निर्देशक गुरुप्रसाद पौडेलले बताए । ‘ती लगानीकर्ताले विदेशी लगानी ल्याउँदा पालना गर्नुपर्ने अन्य सबै मापदण्ड पूर्ण रूपमा पालना गर्नुपर्छ,’ उनले भने । अब त लगानी ल्याउँदा वाणिज्य बैंकहरूले पनि राम्रो सम्बन्धित कम्पनी वा व्यक्तिको वित्तीय विवरण, स्रोत हेर्नुपर्ने भएकाले शंकास्पद लगानी आउन नसक्ने उनको दाबी छ । ‘हिजोसम्म राष्ट्र बैंकले गर्दै आएको काम अब वाणिज्य बैंकले गर्नुपर्नेछ,’ उनले भने, ‘यस कारण उनीहरूले पनि बढी जिम्मेवार भएर काम गर्ने देखिन्छ ।’ विदेशी लगानी हुने कम्पनी तथा उद्योगको कायम हुने चुक्ता पुँजीको ३ प्रतिशतमा नबढ्ने गरी लेखापरीक्षकबाट खर्च प्रमाणित गरेबमोजिम विदेशी लगानीमा गणना गर्न पाउने सुविधा पनि राष्ट्र बैंकले दिएको छ । सम्बद्ध कम्पनीले त्यस्ता खर्चको लेखांकन भने गराउनुपर्नेछ । तर, विदेशी लगानी हुन नसकेको अवस्थामा वा विदेशी लगानीमा गणना भएको रकमभन्दा बढी रकम आए त्यस्तो रकम फिर्ता पठाउन नपाउने व्यवस्था विनियमावलीमा छ ।

‘राष्ट्र बैंकको स्वीकृतिबिनै ल्याइएको रकम बैंक तथा वित्तीय संस्थाले इच्छुक विदेशी लगानीकर्ता वा निजको आधिकारिक स्थानीय प्रतिनिधिको खातामा जम्मा गरिदिन सक्नेछ,’ राष्ट्र बैंकले भनेको छ, ‘उक्त रकम जम्मा गरिदिन इच्छुक विदेशी लगानीकर्ता र निजको आधिकारिक स्थानीय प्रतिनिधिले राष्ट्र बैंकले तोकिदिएको कागजात तथा मापदण्ड भने पूरा गर्नुपर्नेछ ।’ यसरी ल्याइएको रकम लेखांकनका लागि विदेशी लगानी भएको ६ महिनाभित्र राष्ट्र बैंकमा आवेदन दिनुपर्ने प्रावधान छ ।

पुरानो लगानी वा सेयर स्वामित्व परिवर्तन भई गरिने विदेशी लगानीबापतको विदेशी मुद्रा नेपाल पठाउन वा भित्र्याउन राष्ट्र बैंकको पूर्वस्वीकृति लिनुपर्ने विद्यमान व्यवस्था भने कायमै छ । यसका लागि विदेशी लगानी हुने उद्योग/कम्पनी वा विदेशी लगानीकर्ताले तोकिएको कागजातसाथ राष्ट्र बैंकबाट निवेदन दिनुपर्नेछ । यसरी राष्ट्र बैंकबाट स्वीकृति प्राप्त गरेको विदेशी लगानीबापतको विदेशी मुद्रा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले यकिन गरी सम्बन्धित उद्योग/कम्पनीको खातामा जम्मा गर्नुपर्नेछ ।

विनियमावलीमार्फत राष्ट्र बैंकले यसअघि आएका तर लेखांकन नभएका विदेशी लगानी लेखांकनका लागि पनि सीमा तोकिदिएको छ । यसअनुसार त्यस्ता लगानीकर्ताले यो विनियमावली लागू भएको मितिबाट बढीमा एक वर्षभित्र तोकिएका कागजातसहित राष्ट्र बैंकमा निवेदन दिनुपर्नेछ । सम्पूर्ण कागजातसहित निवेदन प्राप्त भएको मितिले सात कार्य दिनभित्र राष्ट्र बैंकले लेखांकनसम्बन्धी निर्णय गरी प्रमाणपत्र उपलब्ध गराउने प्रावधान छ ।

विदेशी लगानी तथा आर्जित रकम फिर्ता लैजाने सटही स्वीकृति सम्बन्धमा पनि राष्ट्र बैंकले लचिलो बनेको छ । ‘उपविनियम (४) बमोजिम विदेशी लगानी तथा आर्जित रकम फिर्ता लैजान विदेशी मुद्राको सटही स्वीकृति प्रदान गर्दा जुन विदेशी लगानीकर्ता र देशबाट विदेशी लगानी भित्रिएको हो, सोही विदेशी लगानीकर्ताका नाममा रहेको बैंक खातामा रकम जम्मा हुने गरी विदेशी मुद्राको सटही स्वीकृति प्रदान गरिनेछ,’ राष्ट्र बैंकले भनेको छ ।

‘एफडीआई बढ्छ’

नेपाल राष्ट्र बैंकले जारी गरेको विदेशी लगानी तथा विदेशी ऋण व्यवस्थापन विनियमावलीले मुलुकमा विदेशी लगानी भित्र्याउन सहज हुने नेपाल उद्योग परिसंघले बताएको छ ।

विदेशी लगानी ल्याउँदा राष्ट्र बैंकको स्वीकृति नचाहिने व्यवस्थाले विदेशी लगानीमा वृद्धि हुने परिसंघले जारी गरेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । ‘विनियमावलीमा विदेशी लगानी हुने कम्पनी तथा उद्योगमा कम्पनी तथा उद्योगको दर्तालगायत सम्भाव्यता अध्ययन खर्च र पूर्वसञ्चालन खर्चबापतको विदेशी मुद्रा इच्छुक विदेशी लगानीकर्ताले बैंकिङ प्रणालीमार्फत नेपाल भित्र्याउन विदेशी लगानीको पूर्वस्वीकृति वा राष्ट्र बैंकको स्वीकृति अनिवार्य नहुने व्यवस्थाले नेपालमा पूर्वाधार आयोजनाको अध्ययन अघि बढाउन र उद्योग दर्ताका लागि विदेशी लगानीकर्तालाई सहज हुनेछ,’ परिसंघले भनेको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २६, २०७८ ०६:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

परीक्षण नहुँदा गाउँमा झनै जोखिम

माधव अर्याल, ठाकुरसिंह थारु, दुर्गालाल केसी, मनोज पौडेल, सन्जु पौडेल

पाल्पा, नेपालगन्ज, दाङ,  कपिलवस्तु, रूपन्देही — पाल्पाको निस्दी गाउँपालिका–४ मित्यालको रुक्सेभन्ज्याङ बजारक्षेत्रमा ३९ जनाको एन्टिजेन परीक्षण गर्दा २१ जनामा कोरोना संक्रमण देखियो । गाउँपालिकाको स्वास्थ्य शाखाले पुनः रुक्सेभन्ज्याङ टोलका सबै ७६ जनाको एन्टिजेन परीक्षण गर्दा २६ जनामा संक्रमण पुष्टि भयो ।

पाल्पाको रैनादेवी छहरा गाउँपालिका–४, छहरा स्वास्थ्य चौकीमा नमुना परीक्षणका लागि स्वाब संकलन गरिँदै । रैनादेवी छहराले हरेक आइतबार र बुधबार नि:शुल्क स्वाब लिने गरेको छ । तस्बिर : माधव अर्याल/कान्तिपुर

यहाँ हाल एकै टोलका ४७ जना संक्रमित छन् । एउटै टोलका धेरैमा संक्रमण पुष्टि भएपछि रुक्सेभन्ज्याङ बजारक्षेत्र जेठ २९ गतेसम्मका लागि सिल गरिएको वडाध्यक्ष न्यौबहादुर सुनारीले बताए ।

‘समुदायमा यति धेरैको पोजिटिभ आउला भन्ने थिएन,’ गाउँपालिका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख रेमबहादुर दिशा मगरले भने, ‘ग्रामीण बजारमा यसरी फैलिएपछि समस्या देखियो ।’ संक्रमितलाई गौरीशंकर माविको हलमा राखिएको छ । संक्रमण नघटेपछि रिब्दीकोट गाउँपालिका–३ खस्यौली हार्थोक पनि १५ दिनयता सिल छ । पाल्पा–गुल्मी सडकमा पर्ने यस ग्रामीण बजारमा संक्रमण देखिने क्रम रोकिएको छैन । २५ घरबस्ती रहेको बजार क्षेत्रमा वल्लोपल्लो छेउमा कन्ट्याक्ट ट्र्रेसिङ गर्दा पोजिटिभ आउने क्रम नरोकिएको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख सुनिल अधिकारीले बताए । पछिल्लोपटक ३९ जनाको पीसीआर परीक्षण गर्दा एउटै टोलका १८ जनामा पोजिटिभ पुष्टि भएको छ ।

रैनादेवी छहरा गाउँपालिका–८ सत्यवतीको इटिया टोलका बासिन्दामा रुघाखोकी, शरीर दुख्ने, कमजोर हुने लक्षण देखिएको छ । स्वास्थ्य शाखामा खबर गरेपछि ४९ जनाको एन्टिजेन परीक्षण गर्दा ११ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ । ‘मौसमी फ्लु भनेर खबर गरेका रहेछन्,’ स्वास्थ्य शाखा प्रमुख जीवन रानाले भने, ‘कोरोनाको मिल्दोजुल्दो लक्षण भएकाले तत्काल पुगेर परीक्षण गर्दा पोजिटिभ देखियो ।’

यहाँ भारतबाट आएका एक व्यक्तिमा संक्रमण देखिएको थियो । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका सूचना अधिकारी ओमप्रकाश पन्थीले बजार क्षेत्रमा केही कमी आए पनि ग्रामीण भेगमा अझै पनि संक्रमणको त्रास कायमै रहेको बताए । ‘परीक्षणमा अझै पनि स्थानीय तहले दायरा बढाउन सकेका छैनन्,’ उनले भने, ‘लक्षण देखिएकालाई अझै पनि परीक्षण गरेको पाइएको छैन ।’

निषेधाज्ञा, सचेतना र परीक्षणले सहरी क्षेत्रमा घटे पनि लुम्बिनी प्रदेशका ग्रामीण क्षेत्रमा संक्रमित बढेका छन् । गाउँमा परीक्षणको दायरा नबढाइएकाले संक्रमण बढेको विज्ञहरूले बताए । गाउँका घरघरमा बिरामी छन् । यस्ता बिरामीलाई कोरोना संक्रमण हो/होइन पत्ता लगाइएको छैन । अहिले गाउँमा रहेका मेडिकलमा घुइँचो लाग्ने गरेको छ । स्वास्थ्य जटिल बनेमात्रै अस्पताल पुग्छन् । ‘सर्वसाधारण कोरोनासित डराउनै छाडे । पहिलेको जस्तै भीडभाड छ,’ कोहलपुरका नारायण चौधरीले भने, ‘गाउँमा सावधानी छैन । मास्क नलगाई दौडिरहन्छन् ।’ बस्तीमा कोरोनासित मेल खाने लक्षणका बिरामी थुप्रै छन् ।

बाँकेको राप्ती सोनारीका हेमन्त चौधरीले गाउँमा ज्वरोका बिरामी भए पनि कोरोना परीक्षण नभएको बताए । ‘ज्वरोका बिरामी धेरै छन् तर परीक्षण छैन, नजाँचेपछि केका बिरामाी हुन्, कसरी पत्ता लाग्छ ?’ जनस्वास्थ्य निरीक्षक नरेश श्रेष्ठले गाउँमा शंका लागेका व्यक्ति स्वास्थ्य संस्थामा आएमात्रै एन्टिजेन परीक्षण गरिने बताए । लक्षण देखिएका तर स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क नआएकाको परीक्षण नगरिएको उनको भनाइ छ । भेरी अस्पतालमा ८८ जना संक्रमितको उपचार भइरहेको छ । वरिष्ठ फिजिसियन डा. संकेत रिसालले कोरोना नियन्त्रणका लागि परीक्षणको दायरा बढाउनुपर्ने बताए । उनका अनुसार संक्रमण कम देखिए पनि खतरा टरेको छैन । ‘परीक्षणको दायरा नबढाएसम्म संक्रमणको अवस्था भन्न सकिँदैन । त्यसका लागि परीक्षण बढाउनै पर्छ,’ उनले भने, ‘संक्रमण ५ प्रतिशतमा नझर्दासम्म खतरा रहन्छ ।’

कपिलवस्तुका सीमावर्ती स्थानीय तहमा परीक्षण नहुँदा संक्रमण दर बढी देखिन्छ । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका कोरोना नियन्त्रण फोकल पर्सन उमेश घिमिरेले सहरी क्षेत्रमा परीक्षण गर्दा १० देखि १५ प्रतिशतमा र गाउँमा ३५ देखि ४० प्रतिशतमा संक्रमण पुष्टि भइरहेको बताए । महाराजगन्ज नगरपालिकामा एक महिनामा २७ जनाले एन्टिजेन परीक्षण गरेका छन् । ‘यहाँ ११ ठाउँमा एन्टिजेन परीक्षणका लागि किट वितरण गरेका छौं,’ स्वास्थ्य शाखा संयोजक राधेश्याम जयसवालले भने, ‘परीक्षणका लागि कोही आउनै मान्दैनन् ।’

दाङका गाउँगाउँमा संक्रमण फैलिँदै गएको छ । अधिकांश मानिस बिरामी भए पनि घरेलु औषधि गरेर बसिरहेका छन् । कतिपयले सामान्य रुघाखोकीजस्तो ठानेर पचाइरहेका छन् । खेतीपातीलगायत गाउँघरका काम गरिरहेका छन् । ‘बिरामी बढ्दै गएका छन् । मृत्यु हुने क्रम पनि त्यस्तै छ, लापरबाही बढ्दो छ,’ राप्ती गाउँपालिका अध्यक्ष नुमानन्द सुवेदीले भने, ‘मानिसहरू अझै पनि डराइरहेका छैनन् । घरघरमा बिरामी भए पनि स्वास्थ्य जाँच गर्ने क्रम कम छ ।’ गाउँघरतिर नियमित खेतीपातीको काम गरेर समय बिताइरहेकाले धेरैले कोरोनालाई सामान्य रूपमा लिइरहेको बबई गाउँपालिका अध्यक्ष भुवनेश्वर पौडेलले बताए ।

घोराही उपमहानगरपालिकाका घरघरमा बिरामी रहेको नगर प्रमुख नरुलाल चौधरीले बताए । ‘कोरोना बजारबाट गाउँतिर पसेको छ,’ उनले भने, ‘तत्काल ठूलो क्षति नदेखिए पनि गाउँमा बिरामीहरूको संख्या बढ्दो छ ।’

अस्पतालमा चाप कम

रूपन्देहीमा भने संक्रमण दर घटेपछि अस्पतालमा चाप कम छ । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार मंगलबारसम्म ४ सय ८८ संक्रमित थपिएका छन् । निषेधाज्ञाको कडाइ र निको हुने दर बढी भएकाले संक्रमण दर घट्दै गएको स्वास्थ्य कार्यालय प्रमुख डा. राजेन्द्र गिरीले बताए ।

एक साताको अवधिमा गत जेठ २० गते जिल्लामा १ सय ४७ नयाँ संक्रमित थपिएकामा मंगलबार ६५ जनामा मात्र संक्रमण पुष्टि भयो । जिल्लामा कुल १६ हजार ६ सय ६७ जनामा कोरोना संक्रमण देखिएकामा अहिले सक्रिय संक्रमित १ हजार ६२ जना छन् ।

जिल्लामा संक्रमितको उपचार गर्ने ६ अस्पतालमा ७१ जना मात्रै रहेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी अस्मान तामाङले बताए । ८ जना भेन्टिलेटर र २४ जना आईसीयूमा छन् । ‘अर्को सातासम्म ५ सयमा पुर्‍याउँछौं,’ उनले भने, ‘सहरी क्षेत्रका समुदायमा एन्टिजेन परीक्षण गर्दासमेत संक्रमण दर बढेको पाइएन ।’ समुदायमा अहिले दैनिक ४ हजारभन्दा बढीको एन्टिजेन परीक्षण भइरहेको उनले बताए ।

लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पताल र निजी ल्याबमा पीसीआर परीक्षण गर्ने लक्षणसहितका व्यक्तिको तथ्यांकले पनि संक्रमण संख्या घटेको पाइएको कोरोना विशेष अस्पताल बुटवलका फोकल पर्सन डा. नन्दु पाठकले बताए । लक्षण देखिएका व्यक्ति मात्रै अहिले अस्पताल आउने गरेको उनले सुनाए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २६, २०७८ ०६:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×