६/७ वर्षपहिले गाउँका दिदीबहिनीसँग काम गर्न भनी काठमाडौंको इँटा उद्योगसम्म पुगेकी थिएँ, त्यहाँ पुग्नुको एकमात्र उद्देश्य पैसा कमाउने थियो
रोल्पा — मलाई सबैले जुनतारा भनेर चिन्छन् । धबाङको खार्बुन गाउँमा मेरो जन्म भएको हो । म अहिले २० वर्षकी भएँ । हाम्रो गाउँमा अझै बिजुली पुगेको छैन । लिबाङदेखि दुई घण्टाको पैदल बाटो हिँडेर घरमा पुग्न सकिन्छ । अहिले सडक भने निर्माण भएको छ । लिबाङदेखि हाम्रो गाउँसम्म जिप चल्छ । लिबाङ–धबाङ–गापा हुँदै जिप चढेर मेरो घर पुग्न सकिन्छ ।
लभगभ ६/७ वर्षपहिले गाउँका दिदीबहिनीसँग काठमाडौंको एक इँटा उद्योगसम्म पुगेकी थिएँ । त्यहाँ पुग्नुको एकमात्र उद्देश्य पैसा कमाउने थियो । गाउँका दिदीहरूसँगै गएकाले हामीहरू सँगै बस्यौं र काम पनि सँगसँगै गर्यौं । त्यहाँ हामीहरू दिनभर इँटा बोक्ने काम गरेर राति झ्याउली (इँटाहरू जोडेर कोठाजस्तो बनाइएको सानो छाप्रो)मा बस्थ्यौं ।
हामी ६ महिनाजति त्यहाँ बस्यौं । फर्केर आउँदा मैले कमाएको पैसाले मेरा र बाआमा, दाइहरूका लागि कपडा किनेर ल्याएकी थिएँ । त्यतिबेला १३ वर्षकी भए पनि निकै मिहिनेत गरेर पैसा कमाएकी थिएँ । पढ्न नपाएपछि म इँटा उद्योगमा काम गर्न गएकी थिएँ । मैले त्यहाँ करिब ३२ हजार पैसा कमाएँ ।
यस्तैमा एकदिन इँटा उद्योगमा हेर्ने कथा कार्यक्रमकी संचालिका विद्या चापागाईंसहित उहाँको टिम आयो । उहाँहरूले हामीले इँटा बोकेको, बस्ने झ्याउली र सबै गतिविधि क्यामेरामा खिच्नुभयो । त्यो टीभीमा प्रसारण पनि भएछ । केही समयपछि हामीलाई त्यो टीभी कार्यक्रम हेरेकाहरूले जानकारी दिएका थिए । लिबाङ आउने बसमा र लिबाङ बजारमा त्यस विषयबारे चर्चा भएको थियो ।
टीभीमा आएकाले हामीलाई सबैले चिनेका थिए । रोल्पामा पहिलोपटक खुलेको रेडियो रोल्पामा कार्यक्रम आउँदा सुनेर त्यस्तै गर्न मन लाग्थ्यो । हामीले इँटा बोकेका बेला रेडियोमा बोलेजसरी बोलेको जानकारी पाएपछि विद्या चापागाईंहरू आउनु भएको रहेछ । रेडियोमा फोन इन कार्यक्रम सुनेकाले गाउँकी दिदीसँग हामीले दुरुस्तै बोल्न सिकेका थियौं ।
घर फर्केपछि १४ वर्षमा विवाह भयो । म १६ वर्षकी हुँदा छोरी जन्मिइन् । अहिले श्रीमान् विदेश जानुभएको छ । गाउँघरमा घाँस दाउरा गरेर बाख्रा पालेकी छु । सानी छोरीसँग काम गर्ने क्रममै दिनहरू बित्छन् । एउटा सानो घर छ, त्यो पनि पानी पर्दा चुहिने खालको छ । आमाबाको घर पनि नजिकै छ । उहाँहरूको आडमै म बस्दै आएकी छु । द्वन्द्वकालमा बुवा भूमिगत हुनुभएको थियो । त्यसैले घरको आम्दानी नभएकाले मैले पढ्न पाइनँ । दाइहरूले पनि पढ्न पाएनन् । भूमिगत भएका बेला बाको नाम चट्याङ थियो । बाको खास नाम भने दुर्गालाल विक हो ।
‘हेर्ने कथा’की विद्या चापागाईं दिदीसँग ४/५ महिनाअघि फेरि भेट भयो । उहाँहरू मलाई खोज्दै घरमै पुग्नुभयो । सोच्दै नसोचेका बेला भेट भएपछि हामी दुवै खुबै रोयौं । उहाँको पनि मेरो जत्रै सानी छोरी रहिछिन् । मेरो छोरी देखेर उहाँ रुनुभयो । म भने फेरि पनि भेट भएर मेरो कथा बुझ्न आएकामा रोएकी थिएँ । उहाँहरूले फेरि पनि मेरो कथा रेकर्ड गरेर सुनाउनुभयो ।
मेरो कथा सबैतिर फैलिएछ युट्युब र सामाजिक संजालमार्फत । मेरो व्यथा र अवस्था समेटिएको कथा हेरेपछि अमेरिका बस्ने दुई जनाले मलाई बाख्रा किन्न पैसा पठाइदिनुभयो । मैले कथामा ‘मेरा बाख्रा साना छन् । विकासे बाख्रा किन्ने मन छ तर पैसा छैन’ भनेकी थिएँ ।
त्यो सुनेर नेपालमा ललितपुर घर भएकी विनीता पुरी दिदी र नुवाकोट घर भएर अमेरिकामा बस्ने डा. भीम उप्रेती दाइले मिलेर बाख्रा किन्ने पैसा पठाइदिनुभएको रहेछ । त्यो पैसाले तीनवटा बोयर जातका बाख्रा खरिद गरेर घरमा लगेकी छु ।
मैले लिबाङस्थित पशु सेवा अस्पताल एवं विज्ञ केन्द्रका प्रमुख डा. शंकर न्यौपानेको सहयोगमा बाख्राका लागि औषधि, पौस्टिक घाँस र ज्ञान सिकेँ । अब यी बोयर बाख्रा पालेर आम्दानी बढाउने योजना छ । मैले त पढ्न पाइनँ । बाख्रा पालेर राम्रो र सफल कृषक बन्ने र छोरीलाई राम्रो शिक्षा दिने सोचेकी छु ।
प्रस्तुतिः काशीराम डाँगी
