डडेल्धुरा — बैतडीको मेलौली नगरपालिका–८ का चार सयभन्दा बढी परिवारले झण्डै ५० वर्षदेखि छिमेकी जिल्ला डडेल्धुरा पुगेर जग्गाको कर तिर्नुपर्ने बाध्यता झेलिरहेका छन् ।

२०३२/३३ सालतिरको नापी र अभिलेख व्यवस्थापनमा भएको त्रुटिका कारण साबिक बैतडीको विशालपुर गाविस (मेलौली नगरपालिका–८) को स्रेस्ता डडेल्धुरामै रहँदा उनीहरूले घरजग्गा कर तिर्न डडेल्धुरा जानु परेको हो । स्थानीय तह पुनर्संरचनापछि पनि यो समस्याको समाधान हुन सकेको छैन । पाँच दशकअघिको प्रशासनिक त्रुटि समाधान नहुँदा उनीहरू सरकारी सेवा लिन जिल्ला बाहिर धाउनु परेको हो ।

मेलौली–८ मा पर्ने साबिक विशालपुर गाविसका चार सयभन्दा बढी परिवारले २०३२/३३ सालदेखि निरन्तर रूपमा जग्गाको मालपोत कर डडेल्धुराको भागेश्वर गाउँपालिका–३ मा बुझाउँदै आएका छन् । मेलौली–८ का वडाध्यक्ष तपेन्द्र विष्टका अनुसार पुरानो अभिलेख नसच्याइँदा स्थानीयले अर्को जिल्ला धाउनु परेको छ । 

‘वडाको लालपूर्जा सम्बन्धी स्रेस्ता डडेल्धुरामै छुटेकाले स्थानीयले अहिले पनि मालपोत कर तिर्न त्यहीँ जानुपर्ने बाध्यता छ,’ उनले भने, ‘जसका कारण सेवाग्राहीले अनावश्यक झन्झट बेहोर्नुपरेको छ ।’ उनले यो समस्या समाधानका लागि यसअघि पनि धेरै पटक सम्बन्धित निकायहरूमा पहल र प्रयास गरिए पनि ठोस नतिजा आउन नसकेको बताए ।

कोटीगाउँका स्थानीय युवराज बिष्टले राज्यले सेवा सहज बनाउने दाबी गरे पनि आफूहरूलाई सामान्य कर तिर्नकै लागि जिल्ला बाहिर धाउनुपर्ने बाध्यता रहेको बताउँदै यसले समय, खर्च र श्रम थपिएको गुनासो गरे । त्यस्तै, अर्का स्थानीय गोकर्ण दमाईले मतदान र प्रशासनिक सेवा बीचको फरक अवस्थाले आफूहरूलाई अन्योलमा पारेको बताए । उनले मतदाता नामावली बैतडीमै रहेर चुनावमा सहभागी भए पनि जग्गा सम्बन्धी सम्पूर्ण कामका लागि डडेल्धुरा धाउनुपर्ने बाध्यता अन्त्य हुनुपर्ने बताए ।

डडेल्धुराको भागेश्वर गाउँपालिका–३ का वडाध्यक्ष डम्बरराज जोशीका अनुसार विगतमा बैतडीका १३ वटा गाउँ पञ्चायत डडेल्धुरासँग आबद्ध थिए । पछि जिल्ला विभाजन हुँदा ती गाउँ बैतडीमा समेटिए । ‘गाभिने क्रममा अहिलेको मेलौली–८ को कोटीगाउँ त्यतिबेलाको संरचनामा भागेश्वर–३ को बोगटासँग जोडिएको थियो,’ उनले भने, ‘मेलौली–८ का बासिन्दाले हाम्रो वडामा कर बुझाउनुपर्छ भन्ने हाम्रो दाबी छैन । यहाँ कोटीगाउँका मानिसको घर–जग्गा छैन, तर मालपोत बुझाउन आउने गरेका छन् ।’ उनीहरूले आफ्नै वडामा कर बुझाउनुपर्ने भए पनि कानुनी प्रक्रियामा पुर्‍याउन नसकिएको उनको भनाई छ। डडेल्धुराको भागेश्वर–३ र मेलौली–८ जोडिएको क्षेत्र हो। 

मालपोत कार्यालय डडेल्धुराका प्रमुख कमलापति भट्टले पनि यो समस्या पुरानो नापी प्रक्रियासँग जोडिएको बताए । ‘२०३३ सालको नापी डडेल्धुराबाट भएको हो,’ उनले भने, ‘त्यतिबेला बैतडीको मेलौली, विशालपुरमा डडेल्धुराले नापी गरेको थियो, त्यो ठाउँ त्यतिबेला भागेश्वर–८ र ९ मा पर्थ्यो । अहिले ती भूभाग बैतडीका हुन्, तर स्रेस्ता भने हाम्रो कार्यालयमा छ ।’ उनका अनुसार हालसम्म मालपोत बुझाउने काम भागेश्वर–३ मै भइरहेको छ । तर स्थानीयको माग भने जग्गा बैतडीमा भएकाले कर र अन्य कारोबार पनि त्यहीँ हुनुपर्छ भन्ने रहेको छ ।