कैलाली — सुदूरपश्चिमको तराईका कैलाली र कञ्चनपुरमा यतिबेला ‘होरी’को बेग्लै रौनक हुन्थ्यो । चोकचोकमा होलीका कार्यक्रम, मेला, महोत्सव आयोजना गरिएका हुन्थे । तर यसपटक सुनसान छ । विशेषगरी यहााका रानाथारु समुदायमा फागु पूर्णिमाभन्दा एक महिनाअघिदेखि नै सुरु हुने ‘होरी’ को रौनक यसपटक भने निर्वाचनका कारण रूपमा खुम्चिएको छ ।

निर्वाचनको ‘मौन अवधि’ र आचारसंहिताको पालना गर्दा रानाथारु बस्ती र धनगढीका मुख्य बजारहरू होरीमा शान्त देखिएका छन् । रानाथारु समुदायमा होली एक दिनको पर्व मात्र होइन । यो ३८ दिनसम्म मनाइने एउटा लामो उत्सव हो । माघ पूर्णिमाको दिनदेखि सुरु हुने यो पर्वमा राति–राति जाग्राम बसेर होरी गाउने र नाच्ने परम्परा छ । 

तर, यसपाली निर्वाचनको सुरक्षा संवेदनशीलता र भीडभाडमा लगाइएको प्रतिबन्धले गर्दा यो ऐतिहासिक परम्परामा शून्यता छाएको छ । धनगढीका स्थानीय शेभीसिंह रानालाई आफ्नो समुदायको सबैभन्दा ठूलो सांस्कृतिक पर्वमा पनि सुनसान हुँदा खल्लो लागेको छ । ‘हाम्रो होरी त एक महिना चल्छ । सुरुमा राति राति मात्रै खेले पनि फागु पूर्णिमाको भोलिपल्टबाट दिउासो पनि धुमधामका साथ खेल्न सुरु हुन्थ्यो,’ रानाले भनछन्, ‘यसपटक निर्वाचनको मौन अवधि सुरु भएकाले न राति खेल्न पाइयो, न दिउँसो नै ।’ 

यस्तै अनुभव धनगढीकी रेखा चौधरीको पनि छ । विगतका वर्षमा होलीको समयमा सडकमा खुट्टा राख्ने ठाउँ नहुने गरेको सम्झिँदै उनले भनिन्, ‘अघिल्ला वर्षमा होरीको बेला अर्कै उल्लास हुन्थ्यो, बजारदेखि गाउँसम्म चहलपहल हुन्थ्यो । यसपालि त होरी जस्तो नै भइरहेको छैन । बजार मात्र होइन, गाउाघर पनि पूरै सुनसान छ।’

उनका अनुसार निर्वाचनको माहोलले गर्दा मानिसहरू उत्सव मनाउनु भन्दा पनि निर्वाचनकै चर्चामा व्यस्त छन्। सामूहिक रूपमा बाहिर निस्किएका छैनन् । धेरै मान्छेहरू कतै जमघट भएको देखिदैन । होरी आफ्नो ठूलो पर्व भए पनि निर्वाचनको नियम र शून्य समयलाई रानाथारु समुदायले जिम्मेवारीका साथ पालना गरेका छन् । 

होरीका लागि महिनौंदेखि नाचको तयारी गर्ने युवाहरू पनि यसपटक शान्त छन् । स्थानीय रामलखन राना भन्छन्, ‘हामीले यो वर्ष नयाा पोसाकसहित सबै तयारी गरेका थियौं । तर निर्वाचनको सुरक्षाका कारण समूहमा हिाड्न र चर्को आवाजमा गीत गाउन रोक लगाइएपछि पहिला जस्तो रमाइलो गर्न पाइएन ।’ उनले लोकतन्त्रको उत्सव निर्वाचन भए पनि त्यसका कारण आफ्नो संस्कृतिक उत्सवमा असर परेको बताए ।