अछाम — मंगलसेनकी निर्मला (नाम परिवर्तन) ३८ वर्षकी भइन् । उनका ३ छोरी र दुई छोरा छन् । एक छोरीको बिहे भएपछि उनीसँग २ छोरी र दुई छोरा छन् । तिनै छोराछोरीको पढाइलेखाइ र पालनपोषणका लागि उनी दिनरात काम गर्छिन् । कहिले ढुंगा बोक्ने, कहिले अरुको खेतीपातिको काम गर्ने र कहिले सडकको छेउछाउमा बसेर गिट्टी कुट्छिन् । हरेक दिन दोब्बर काम गरेपछि मात्रै उनको छाक टर्छ । श्रीमान् काम गर्न भारत गएको बेला उनी ढुक्कले बस्न सक्छिन् । तर एक वर्षदेखि उनका श्रीमान् घरमै छन् ।

एक वर्षदेखिका कैयौं रात दिनको मिहिनेतले चामल किनेर ल्याएको पनि पकाउन पाएकी छैनन् । कारण, जड्याँहा श्रीमान् । श्रीमान्ले हरेक बेला कुटपिट गर्ने, छोरीमाथि अभद्र व्यवहार गर्न थालेपछि उनी पटक–पटक प्रहरीकोमा उजुरी दिन गइन् । तर उनले न्याय भने कहिल्यै पाइनन् ।

‘अहिले श्रीमान् र छोरी एउटै घरमा बस्न सक्ने अवस्था छैन । छोरीहरूलाई अश्लील शब्द प्रयोग गर्ने, कुटपिट गर्न थालेपछि जेठी छोरीलाई १७ वर्षको उमेरमा विवाह गर्न लगाएँ । माइली छोरी तीन दिनअघि घरमा बस्न सक्दिन भन्दै गाउँका मान्छेसँग बम्बई गइहालिन्,’ उनले भनिन्, ‘दिउँसो त अर्काको काम गर्दै समय बित्छ । राती असाध्यै डर लाग्छ । कुन दिन मार्छ भन्ने पिरले सताउँछ ।’ 

पटक–पटक शारीरिक र मानसिक यातना दिँदा पनि सहेर बसेको र अन्तिम अवस्थामा प्रहरीकहाँ उजुरी गर्दा पनि न्याय नपाएको उनको गुनासो छ । ‘प्रहरीकहाँ उजुरी गर्दा ‘न त यसले कुटपिट गरेको देखिन्छ, न मार्न खोजेको देखिन्छ, तपाईं मिल्नूस्’ भन्दै प्रहरीले घर पठाइदिए । उसले फेरि बाटोमा कुरेर कुटपिट गर्न सुरु गरिहाल्यो,’ उनले भनिन्, ‘आफ्नो र छोराछोरीको ज्यान बचाउनका लागि मैले प्रहरीलाई गुहारेकी थिएँ । त्यता पनि मेरो कुरा सुनी दिएनन् । गरिबले त न्याय नै नपाइँदो रहेछ ।’

प्रहरी कार्यालय जाँदा श्रीमान् श्रीमतीको सम्बन्ध भएकाले मिल्न दबाब दिने गरेको न्यायिक समितिका बारेका जानकारी नभएको उनले बताइन् । अहिले महिला हिंसाविरुद्धको १६ दिने अभियान चलिरहेको छ । यो बेलामा उनकै स्थानीय तहदेखि अन्य निकायले धुमधामका साथ अभियान मनाइरहेका छन् । तर उनी भने बेखबर छन् । ‘केही कार्यक्रम हुने भयो भने गाउँका सधैं गइराख्ने महिलाहरू जान्छन् । त्यस्ता ठाउँमा गएर मजस्ता दुःख पीडा पाएका महिलाहरू कहाँ बोल्न सक्छौं र ! बोल्न नसक्ने भएर होला खबर पनि हुन्न,’ उनले भनिन् ।

कमलबजार नगरपालिका– ५ की मीना (नाम परिवर्तन)को पीडा पनि निर्मलाको जस्तै छ । जड्याँहा श्रीमान्ले शरीरमा आगो लगाउने प्रयास गरेपछि जसोतसो उनी बाँच्न सफल त भइन् । तर, शरीरको दायाँ भाग भने आगोले पोलियो । हरेक दिन मदिरा सेवन गरी श्रीमान्ले कुटपिट गर्न थालेपछि उनी मानसिक रूपमा तनावमा छिन् । १ वर्षको अवधिमा उनी ५ पटकभन्दा बढी प्रहरी कार्यालयमा न्याय खोज्न पुगिसकेकी छन् । स्थानीय न्यायिक समितिसम्म पुग्न सकिने बाटो पनि उनले पत्ता लगाइन् । तर अहिलेसम्म न्याय भने पाएकी छैनन् ।

एक वर्षअगाडि दसैं मनाउन भारतबाट आएका श्रीमान्को दैनिकी मदिरा सेवन गरी श्रीमती र छोराछोरी कुटपिट गर्नु हो । गाउँमै काम गर्ने बहानामा उनी फेरि भारत गएनन् । ‘मलाई दैनिक कुटपिट गर्ने, घरबाट निस्केर जा भन्छन् । म तीन जना छोराछोरी लिएर कसको घर जाउँ ? श्रीमान्ले कुट्न सुरु गरेपछि सासू पनि कुट्छिन् । प्रहरीकहाँ उजुरी गर्यो भने पनि मिल्नुपर्छ भनेर पठाउँछन्,’ उनले भनिन्, ‘मजस्ता महिलाको समस्या बुझिदिने कोही छैन । हाम्रा लागि बोलिदिने पनि कोही छैन । दिवस अभियान के हुन् ? त्यो पनि थाहा छैन ।’

बारम्बार हिंसामा पर्ने, न्यायका लागि भौंतारिँदा पनि न्याय नपाउने र हिंसा प्रभावित महिलाका नाममा हुने कार्यक्रमबारे बेखबर हुने निर्मला र मीना प्रतिनिधि पात्र मात्रै हुन् ।