कमैया मुक्तिका अभियन्ता चौधरी सम्मानित- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार

कमैया मुक्तिका अभियन्ता चौधरी सम्मानित

अर्जुन शाह

धनगढी — ५० हजार नगदसहित सम्मान ग्रहणका लागि मञ्चमा उभिँदा फिरुलाल चौधरीको मन भारी भएजस्तो देखिन्थ्यो । साहुको घरमा कमैया बसेर जीवन बिताए उनका पिताले । बाल्यकालमा मातापितालाई सघाउने क्रममा साहुकै बाख्रा र भैंसीको गोठालो बसे  फिरुलाल पनि । शनिबारको कार्यक्रममा उनलाई त्यही बालापनको झल्को आइरहेजस्तो लाग्थ्यो । 

कैलालीमा कमैया मुक्ति तथा नागरिक अभियानका अगुवा फिरुलाल चौधरीलाई शनिबार प्रकाश मानवअधिकार पुरस्कार प्रदान गर्दै मुख्यमन्त्री त्रिलोचन भट्ट । तस्बिर : अर्जुन शाह 

उनी भन्दै थिए, ‘मन भारी भएको छ, कमैया परिवारमा हुर्किएर जेनतेन जीवन चलाइरहेको मलाई आज तपाईंहरूले यति ठूलो सम्मानको लायक ठान्नुभएकोमा खुसी लागेको छ ।’ अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र इन्सेकले ५० हजार नगदसहितको २७औं ‘प्रकाश मानवअधिकार पुरस्कार –०७७’ टीकापुरका नागरिक अभियन्ता चौधरीलाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको थियो । उक्त पुरस्कार धनगढीमा आयोजित एक समारोहबीच मुख्यमन्त्री त्रिलोचन भट्टले प्रदान गरे ।

कैलालीको जानकी गाउँपालिका–२ खर्गौलीका ५५ वर्षीय फिरुलाल चौधरी सानोमा आमाबुबासँगै साहुको घरमा बसेका थिए । उनको जिम्मेवारीमा बाख्रा र भैसी गोठालो जाने काम पर्थ्यो ।

पिता जोशीरामसँग जग्गाजमीन र घरवार केही थिएन । साहुकै घरमा फिरुलालको उमेर बढ्दै थियो । शिक्षाको कुनै सुरसार थिएन । यस्तैमा उनका मामा अन्तरामले एक दिन भान्जालाई आफूसँगै लिएर जाने र स्कुलमा पढाउने प्रस्ताव भिनाजु जोशीरामसमक्ष राखे । त्यही दिन फिरुलालको जीवनमा शिक्षाको ज्योति प्राप्त गर्ने कोसेढुंगा बन्यो ।

उनै फिरुलाल पछि गएर कमैया मुक्ति आन्दोलनका अगुवा बने । टीकापुरमा सामाजिक क्षेत्रको अगुवाइ गर्ने क्रममा सबैले विश्वास गर्ने पात्रको बने उनी । सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा सर्वसाधारणको जीवनरक्षाका लागि उनले निर्वाह गरेको भूमिका अनि थारू र पहाडी समुदायका बीचको द्वन्द्वजस्तो चित्रण गर्न खोजिएको टीकापुर घटनाका बेला उनले निर्वाह गरेको तटस्थ भूमिकालाई सबैले विश्वास र भरोसा गरेका थिए ।

‘थारू र पहाडीबीचको द्वन्द्वजस्तो देखाउन खोजिएको टीकापुर काण्डका बेला पनि फिरुलाल चौधरीको अग्रणी र सकारात्मक भूमिका नभएको भए दुवै पक्षबीचको वैरभाव मेटाउने कुनै संवाद र छलफल सम्भव हुन्थेन,’ हाल टीकापुर नागरिक समाजका सचिवसमेत रहेका एकिन्द्र तिमिल्सिना भन्छन्, ‘अहिले पनि उहाँ थारू र पहाडी समुदायबीच सद्भाव सुदृढ गर्ने कार्यमा निरन्तर लागिरहने सेतु हो । टीकापुरमा उहाँ संकटका सारथि हो ।’

कमैया मुक्तिको आन्दोलनमा खेलेको भूमिका त छँदै थियो, कृषि मजदुरको ज्याला बढाउने आन्दोलनलाई पनि उनले नेतृत्व दिए । टीकापुर घटनाका बेला सबैलाई एकै ठाउँमा बोलाएर हिंसा र वैरभाव न्यूनीकरणका लागि उनले अगुवाइ गरेको अधिकारकर्मीहरू सम्झन्छन् । ‘सशस्त्र द्वन्द्व र टीकापुर काण्डको भ्याकुमका बेला बोलिदिने फिरुलाल चौधरी बाहेक कोही थिएन,’ इन्सेक सुदूरपश्चिमका संयोजक खडकराज जोशीले भने, ‘अरु त छाडौं संकटकालमा पीडितका पक्षमा बोल्दिने र थुप्रै घटनामा सर्वसाधारणलाई बचाउने पनि उहाँ नै हो ।’

पुरस्कार वितरण समारोहमा मुख्यमन्त्री भट्टले चौधरीले समाजका लागि योगदान गरेकैले सम्मानित भएको बताए । ‘आफ्ना लागि मात्र त सबै प्राणीले गरेकै हुन्छ, तर महान् त्यो मान्छे हो जसले अरूका लागि गर्छ,’ उनले भने ।

सोही कार्यक्रममा आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री पूर्णा जोशीले सामाजिक न्यायका लागि योगदान पुर्‍याउने ब्यक्तिहरूलाई गैरसरकारी क्षेत्रबाट पनि उत्प्रेरणा प्रदान गर्दै मानवअधिकार तथा दिगो शान्ति पुन:स्थापनामा सहयोग गर्नु प्रशंसनीय कार्य भएको बताइन् । सामाजिक विकासमन्त्री लालबहादुर खड्काले अझै पनि समाजमा कायम रहेका विभेदहरूको अन्त्य गर्न सरकारले थुप्रै काम गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको बताए ।

प्रकाशित : श्रावण १७, २०७८ १२:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

धितोपत्र बोर्डका अध्यक्षलाई कारबाही गर्न कर्मचारी युनियनको माग

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — पदको दुरुपयोग गरी सेयरको भित्री कारोबारमा संलग्न भएको भन्दै धितोपत्र बोर्डका अध्यक्ष भीष्मराज ढुंगानालाई कारबाही गर्न कर्मचारी युनियनले माग गरेको छ । नेपाल धितोपत्र बोर्ड कर्मचारी युनियनले आइतबार विज्ञप्तिमार्फत यस्तो माग गरेको हो । 

‘धितोपत्र ऐन २०६३ को प्रस्तावनामै उल्लेख गरिएअनुसार पुँजी बजारको विकास र लगानीकर्ताको हित संरक्षणको मूल मर्मअनुसार बोर्डको नेतृत्व एवं सञ्चालकहरूले कार्य गर्नुपर्नेमा सो नगरी संस्थाको गरिमामा आँच आउने कार्य गर्न छुट रहँदैन,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘बुक बिल्डिङमार्फत धितोपत्र जारी गर्ने प्रक्रियामा गएको संस्थाको धितोपत्र र सोसँग निहित संवेदनशील जानकारीका आधारमा आफ्नो निकट पारिवारिक सदस्यका नाममा धितोपत्र खरिद गर्नु धितोपत्र बोर्डको लब्धप्रतिष्ठ अध्यक्ष तथा सञ्चालकका रूपमा गम्भीर विचलन हो ।’

सर्वोत्तम सिमेन्टको सेयर खरिद गरेको सम्बन्धमा स्पष्टीकरण माग्न अर्थ मन्त्रालयले धितोपत्र बोर्डका अध्यक्षलाई काटेको पत्रमा पनि आफूहरूको ध्यानाकर्षण भएको युनियनले जनाएको छ । अध्यक्षले गल्ती गरेको विषयमा अर्थ मन्त्रालयले धितोपत्र बोर्ड संस्थालाई नै तोकेर पत्र काटेको भन्दै युनियनले विरोध गरेको हो । ‘केही दिनयता विभिन्न सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित समाचार र सोही परिप्रेक्ष्यमा अर्थ मन्त्रालयबाट बोर्डको नाममा स्पष्ट गरी पठाउनेबारे भनेर साउन १३ मा पत्र काटेको छ,’ विज्ञप्तिमा उल्लेख छ, ‘सम्बन्धित व्यक्ति वा पदाधिकारीको व्यक्तिगत विषयमा पूरै संस्थालाई मुछेर पत्र लेखिएकोमा यस युनियनको गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ ।’

धितोपत्र र निष्कासनजस्ता शब्दको परिभाषाले संस्थापकलाई जारी गरिएको धितोपत्रलाई समेत जनाउने र बोर्डको कार्यक्षेत्रभित्रै पर्ने हुँदा सञ्चारमाध्यममा आएका विषयले बोर्ड अध्यक्षको इमानदारिता कानुनी प्रावधान, आचारसंहिताअनुसार गम्भीर नैतिक पतन भएको युनियनको ठहर छ । करिब ३८ लाख लगानीकर्ताको सम्पत्ति एवं झन्डै देशको कुल गार्हस्थ उत्पादनबराबरको बजार पुँजीकरण भएको देशको धितोपत्र बजार संरक्षण गर्दै पुँजीबजारको नियामक निकाय बोर्डको संस्थागत गरिमालाई आँच आउन नदिनका लागि पनि दोषीलाई तत्काल निलम्बन गरी कारबाही गर्नुपर्ने युनियनको माग छ ।

‘उक्त कार्यमा संलग्नहरूलाई तत्काल निलम्बन गरी ऐनको दफा ७(७), १२, ९१ र ९२ तथा अन्य विद्यमान कानुनका आधारमा सम्बन्धित निकायले बजारको पारदर्शिता र स्वच्छता कायम राख्नका लागि अविलम्ब छानबिन कार्य अघि बढाई दोषी देखिएकालाई हदैसम्मको कारबाही गर्न यस युनियन जोडदार माग गर्दछौं,’ विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।

भित्री कारोबारमार्फत सर्वोत्तम सिमेन्टको सेयर खरिद गरेको सम्बन्धमा बोर्ड अध्यक्ष ढुंगाना र नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत चन्द्र साउदसँग अर्थ मन्त्रालयले स्पष्टीकरण सोधेको छ ।

बुक बिल्डिङ विधिमार्फत सेयर निष्कासन प्रक्रियामा रहेको सर्वोत्तम सिमेन्टको सेयर खरिद गरेको समाचार बाहिरिएपछि अर्थ मन्त्रालयले बिहीबार स्पष्टीकरण सोधेको हो । पत्रमा तीन दिनभित्र जवाफ पठाउन भनिएको छ । यो समय आइतबार (आज) सकिँदै छ ।

बुक बिल्डिङ सार्वजनिक निष्कासन गर्दा मूल्य निर्धारण गर्ने एउटा वैकल्पिक विधि हो । सेयर वा अन्य धितोपत्रको सार्वजनिक निष्कासन गर्दा धितोपत्रको सही मूल्य निर्धारण गर्न बिक्री प्रबन्धक वा प्रत्याभूतिकर्ता (बुक रनर) ले लगानीकर्ताबाट धितोपत्रको माग सिर्जना गर्ने, संकलन गर्ने र अभिलेख गर्ने व्यवस्थित प्रक्रिया हो । यो विधिमा बिक्री प्रबन्धक वा प्रत्याभूतिकर्ताले विभिन्न सम्भाव्य लगानीकर्ताको मागका आधारमा सार्वजनिक निष्कासनको मूल्य निर्धारण गर्छ । नेपालमा पनि नियामक निकाय धितोपत्र बोर्डले यो विधिअनुसार मूल्य निर्धारण गरी प्राथमिक सेयर निष्कासन गर्न पाउने व्यवस्था गरेको छ ।

सर्वोत्तम सिमेन्ट सोही व्यवस्थाअनुसार मूल्य निर्धारण गरी सेयर निष्कासन गर्ने तयारीमा रहेको पहिलो कम्पनी हो । कम्पनीले सेयर निष्कासन प्रक्रिया सुरु गरिसकेपछि बोर्डका अध्यक्ष ढुंगाना, नेप्सेका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत साउदलगायत व्यक्तिले भित्री रूपमा सो कम्पनीको सेयर खरिद गरेको कुरा बाहिरिएको छ । ढुंगानाले छोरी र साउदले श्रीमतीका नाममा सेयर किनेको चर्चा छ । पुँजी बजारको नियामक निकाय धितोपत्र बोर्ड र अग्रणी नियामक निकाय नेप्सेका प्रमुखहरूकै परिवार भित्री कारोबारमा संलग्न रहेको पाइएपछि सत्यतथ्य बुझ्न पत्र काटिएको अर्थ मन्त्रालय स्रोतले बताएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण १७, २०७८ १२:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×