सम्बन्धविच्छेद गर्ने पुरुष बढे- वाग्मती - कान्तिपुर समाचार

सम्बन्धविच्छेद गर्ने पुरुष बढे

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — पछिल्लो ३ वर्षदेखि श्रीमतीसँग अलग बस्दै आएका मकवानपुर भीमफेदी–४ का सुमन मोक्तान सम्बन्धविच्छेदको कानुनी प्रक्रियामा छन् । उनले श्रीमतीसँग सम्बन्धविच्छेद गराइपाऊँ भनी मकवानपुर जिल्ला अदालतमा गत भदौमा उजुरी दिएका थिए । हेटौंडा–१९ का २९ वर्षीय श्याम खत्रीले पनि गत माघ ११ मा सम्बन्धविच्छेदका लागि उजुरी दर्ता गराएका छन् ।

२०७५ भदौ १ देखि नयाँ अपराध संहिता लागू भएपछि सम्बन्धविच्छेदका लागि महिलासरह पुरुषलाई पनि सहज बनेको छ । जसका कारण मकवानपुरमा सम्बन्धविच्छेदका लागि अदालत पुग्ने पुरुषको संख्या बढेको छ । गत आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा जिल्ला अदालतमा ६ सय ८७ थान सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा दर्ता भएका छन् ।

त्यसमध्ये महिलाका ४ सय २२ थान र पुरुषका २ सय ६५ थान मुद्दा छन् । जसमध्ये महिलाले दर्ता गराएका ३ सय १ थान र पुरुषले दर्ता गराएका १ सय ११ थान मुद्दा किनारा लागिसकेका अदालतका स्रेस्तेदार तीर्थराज भट्टराईले बताए । अघिल्लो आवमा १ सय २ जना पुरुषले र ४ सय १ जना महिलाले सम्बन्धविच्छेदका लागि मुद्दा दर्ता गराएका थिए ।

‘महिलाले सम्बन्धविच्छेदका निम्ति अदालतमा दिएको उजुरीमा मेलमिलापमार्फत पुरुषको पनि छिट्टै सहमति हुने भएकाले फैसला चाँडै हुने गरेको छ,’ भट्टराईले भने, ‘पुरुषले दिएका प्रायः उजुरीमा महिलाको सहमति नहुने भएकाले फैसला हुन समय लागेको हो ।’ मेलमिलापमार्फत सहमति हुन नसकेमा सम्बन्धविच्छेदको मुद्दा फैसला गर्न कम्तीमा एक वर्ष कुर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था छ । श्रीमान्–श्रीमती मिलेर बसून् भन्ने उद्देश्यले यस्तो व्यवस्था राखिएको उनको भनाइ छ ।

पछिल्लो कानुनी व्यवस्थाअनुसार लगातार ३ वर्ष बेखबर बाहिर बसेमा, अंगभंग हुने गरी कुटपिट गरेमा, शारीरिक र मानसिक हिंसा गरेमा श्रीमतीविरुद्ध श्रीमान् पनि अदालत जान सक्छन् । श्रीमतीले अन्य कुनै परपुरुषसँग यौनसम्बन्ध राखेको अवस्थामा पनि श्रीमान्ले सम्बन्धविच्छेद गर्न सक्छन् । ‘समानताका नाममा कानुनले पुरुषका लागि सम्बन्धविच्छेद खुकुलो बनाएको छ,’ अधिवक्ता मदन दाहालले भने, ‘यसकै कारण सम्बन्धविच्छेद गर्न चाहने पुरुषहरूको संख्या अदालतमा बढेको हो ।’

उनका अनुसार स्वतन्त्र हुने नाममा स–साना मनमुटावमा पनि श्रीमान्–श्रीमतीबीच सम्बन्धविच्छेद हुने क्रम बढेको अदालतका स्रेस्तेदार भट्टराईले बताए । उनका अनुसार विवाह भएको वर्ष दिन नपुग्दै सम्बन्धविच्छेद गर्ने युवाहरूको जोडी पनि छ । गत आवमा अदालतमा विवाह गरेको एक वर्ष बित्न नपाउँदै ४ जोडीले सम्बन्धविच्छेदका लागि उजुरी दर्ता गराएका थिए । ‘सम्बन्धविच्छेदलाई महिला र पुरुष दुवैको हकमा खुकुलो बनाउँदा सामाजिक र पारिवारिक सम्बन्धमा असर पर्ने र छोराछोरीहरूको भविष्य अन्धकारमय बन्ने देखिन्छ,’ अदालतका एक कर्मचारीले भने, ‘नयाँ संहिताले समाजलाई थप विखण्डनतर्फ लैजान्छ कि जस्तो लाग्छ ।’

नयाँ संहिता कार्यान्वयनमा आएपछि जिल्ला अदालतमा गत आवमा ६० वर्षमाथिका ४ वृद्धले सम्बन्धविच्छेदका लागि उजुरी दिएका थिए । जिल्ला अदालतका अनुसार गत आवमा सबैभन्दा धेरै सम्बन्धविच्छेद र त्यसपछि लागूऔषधसम्बन्धी मुद्दा रहेका छन् ।

जिल्ला अदालतले गत आवमा दर्ता भएका २ हजार ४ सय २० मुद्दामध्ये १ हजार ५ सय १८ थान फर्छ्योट गरेको छ । अघिल्लो आवबाट ९ सय १५ थान मुद्दा जिम्मेवारी सरेर आएकामा ९७ थान मात्र फर्छ्योट हुन बाँकी रहेको भट्टराईले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २२, २०७८ ०९:२०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अभिभावकलाई पनि अनलाइन कक्षाको सकस

बालबालिकालाई समेत शारीरिक र मानसिक समस्या बढ्न सक्ने विज्ञको भनाइ
सन्जु पौडेल

लुम्बिनी — बुटवल उपमहानगरपालिका–८ का दीपक ज्ञवाली बिहान उठेदेखि निकै व्यस्त रहन्छन् । १२ वर्षदेखि बुटवलमै व्यवसाय गरिरहेका उनलाई १० बजे पसल खोल्नुपर्ने चटारो हुन्छ । अहिले त्यो चटारोमा मानसिक तनाव थपिएको छ– कक्षा ५ मा अध्ययनरत छोरी अनुको अनलाइन कक्षाले ।

नित्यकर्म सकी खान नभ्याउँदै छोरीको अनलाइन कक्षा सुरु हुन्छ । आफ्नै मोबाइल दिई दीप छोरीसँगै बसेर शिक्षकले पढाएको सुन्न थाल्छन् । उनले अनलाइन सुरु भएदेखि पसल समयमा खोल्न नपाएको र कर्मचारीको भरमा व्यापार छोड्न बाध्य भएको बताए ।

‘छोरीको पढाइ राम्रो छ,’ उनले भने, ‘एक्लै छोडिदिए अरूका अभिभावक बस्नुहुन्छ भनेर गुनासो गर्छिन् ।’ अनुको बाल मानसिकतामा अभिभावक आफूसँग बस्न नभ्याउने भन्ने भान नपरोस् भनेरै आफूसँगै बसेर पढाउने गरेको उनले सुनाए । छोराछोरीको विद्यालय शुल्क तिर्न पनि पसल चलाउन उत्तिकै आवश्यक रहेको उनले बताए । श्रीमतीले सानो छोराको पढाइमा आफ्नो मोबाइल लिएर पढाउने र आफू छोरीको कक्षामा बस्ने भएकाले खाना पकाउनेदेखि खाने र छोराछोरीलाई खुवाउनेसमेत तालिका बदलिएको दीपकले सुनाए ।

कोरोना महामारीका कारण विद्यालय जान नपाएका विद्यार्थीलाई अनलाइनबाट पढाउन थालेपछि बालबालिकासँगै अभिभावकसमेतलाई समस्या परेको छ । कतिपय अभिभावकले घरदेखि नै मिलेसम्म काम गर्ने र छोराछोरीको कक्षामा साथै बसेर पढाउने गरेका छन् भने कतिपयका छोराछोरी एक्लै कक्षामा बसेर पढ्ने गरेका छन् । ठूला कक्षामा पढ्ने विद्यार्थीका लागि मोबाइल दिएर, साथै नबसे समस्या उत्पन्न नहुने भए पनि साना बालबालिकाको हकमा भने अभिभावकले मानसिक रूपमै तनाव खेपिरहेका छन् ।

तिलोत्तमा–४ नयाँमिलका श्लोक पन्थी सिद्धार्थ इङ्लिस बोर्डिङ स्कुलमा कक्षा ५ मा पढ्छन् । बिहान साढे १० बजेदेखि दिउँसो साढे १ बजेसम्म ल्यापटपअघि बस्नैपर्ने उनको दिनचर्या छ । बुबाआमा व्यवसायी भएकाले उनीसँग विरलै बस्छन् । घरमा एकटक स्क्रिनअघि बसेर पढ्नुपर्दा छोरालाई धेरै कुराको अप्ठ्यारो पर्ने गरेको आमा शान्ताले बताइन् । ‘राम्रोसँग पढ है भनेर छोडेर हिँड्ने हो,’ उनले भनिन्, ‘बच्चा हो, बेलुका आएर पढाइबारे सोध्दा केही सम्झेको हुन्छ भने केही भुलिसकेको हुन्छ ।’ शान्ताले नियमित भिडियोकलमा बस्दा टाउको दुख्ने भनेर छोरा रुँदा आफूलाई पनि पीडा हुने बताइन् ।

शिक्षित अभिभावक त्यसमाथि साथमै रहने भए बालबालिकालाई पढाइमा सहज हुने सैनामैनाका शंकर रेग्मीको बुझाइ छ । घरमै रहने आमाबुबा र श्रीमतीलाई शिक्षा र प्रविधिबारे आवश्यक ज्ञान नहुँदा छोराको पढाइमा बाधा परिरहेको उनले सुनाए । ‘म सरकारी जागिरे, बिहानै कार्यालय जान हतार हुन्छ,’ उनले भने, ‘छोराले के पढ्छ ? कत्तिको ध्यान दिन्छ भन्नेबारे घरका सबै अन्जान छौं ।’ शिक्षकले अंग्रेजीमै बोलेर पढाउने र बालबालिकाले अंग्रेजीमै उत्तर दिने भन्दै उनले विद्यालय गएर पढ्दा ढुक्क हुने अनुभव सुनाए । अनलाइन कक्षाकै कारण बालबालिकाले शिक्षक र अभिभावकको आँखा छल्न पाए मोबाइल वा ल्यापटपमा गेम खेलेरै अध्ययन बिगारेको रेग्मीको भनाइ छ । उनले प्रविधिले ल्याएको विकृतिको चपेटामा छोराछोरी पर्ने त्राससमेत रहेको बताए ।

शिक्षकलाई समेत अनलाइन प्रविधिबारे पूर्ण ज्ञान जरुरी भएको शिक्षिका सीता पुनले बताइन् । उनले साना बालबालिका एकैपटक बोल्ने बानी भएकाले अनलाइनमा होहल्ला बढी सुनिने, भौतिक रूपमा देखेर सम्झाउने, सिकाउने जस्तो वातावरण नहुने बताइन् । ‘प्रश्न सोध्नेदेखि हरेक कुरामा एउटा विद्यार्थी बोलेपछि सबैले त्यहीं पुनरावृत्ति गर्दै समय लिन्छन्,’ उनले भनिन्, ‘ठूलाको हकमा केही सहज भए पनि साना बच्चालाई पढाउन कठिनाइ नै हुन्छ ।’ उनीहरूसँग एकैपटक रमाइलो गरी बोल्न, खेलाइखेलाइ पढाउन नपाइने भएकाले पनि अनलाइन प्रविधिको सिकाइ दोहोरो देखादेख गरेर पढाउने र पढ्नेजस्तो नहुने उनको अनुभव छ ।

शान्ति नमुना माविमा प्रावि तहमा अध्यापनरत उनले प्रविधिबाट बालबालिकालाई पढ्ने सामग्री धेरै दिन सकिने तर शिक्षक प्रविधिमैत्री नभए छात्रछात्राले कक्षा बिगारिदिने, खिल्ली उडाउने, सामाजिक सञ्जालमा भिडियो आउने जस्ता नकारात्मक पक्षको विकाससमेत हुने गरेको सुनाइन् । विद्यालय जाँदा घरको सबै काम घरमै छोडेर गइन्थ्यो भने अहिले घरमा रहँदा पारिवारिक काम, विद्युत्को आपूर्तिमा गडबडी हुनेजस्ता समस्या आइपर्ने उनले बताइन् ।

अनलाइन कक्षाले बालबालिकालाई शारीरिक र मानसिक रूपमा समस्या दिइरहेको बाल रोग विशेषज्ञ डा. सन्तोष पोखरेलले बताए । उनले बालबालिका लामो समयसम्म स्क्रिनअगाडि बस्दा आँखा दुख्ने, टाउको, घाँटी र ढाड दुख्ने, शौच नै रोकेर बस्दा अर्को रोग थपिने, मोबाइल र ट्याबको नशा लाग्ने बताए । ‘परिस्थितिअनुसार सिर्जित अवस्था भए पनि बालबालिकालाई यसले नकारात्मक असर गरिरहेको छ,’ उनले भने, ‘पढाएकै समयमा गेम खेल्ने, युट्युब हेर्ने लत बसेकाले अभिभावक र बच्चा दुवैलाई मानसिक तनाव थपिएको छ ।’ पढाउनुअघि उभ्याएर व्यायाम गराउने, बीचबीचमा नचाउने, हँसाउने नगरे बालबालिकामा मानसिक समस्या उत्पन्न हुन सक्ने डा. पोखरेलको भनाइ छ ।

प्रकाशित : श्रावण २२, २०७८ ०९:१६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×