थारू अगुवा रायबाबा- मधेस - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

थारू अगुवा रायबाबा

शंकर आचार्य

पर्सा — पर्सा जिराभवानीका भोपाल राय अर्थात् राय बाबा बितेको वर्षौं भइसक्यो । ब्रिटिस सेनालाई परास्त गर्ने क्रममा प्राणको आहुति दिएको इतिहासले परिचित उनको सम्झना अहिले पनि यहाँका बासिन्दा ससम्मान गर्छन् । तर, उनको वीरगाथा र सुन्दा अद्भुत लाग्ने जीवनसँग जोडिएका महत्त्वपूर्ण दस्ताबेजलाई जोगाउने काम न उनका सन्ततिबाट भएको छ न पालिकाले नै प्रयास गरेको छ ।

जिराभवानी गाउँपालिका–४ कोढौली पुर्ख्यौली थलो भएका रायलाई स्थानीयले राय बाबाको नामले सम्बोधन गर्दै आएका छन् । राय बाबाको वीरगाथा किम्वदन्ती झैं लाग्छ । यस भेगका थारू जातिले उनलाई कुल पुरुषको रूपमा समेत पूजा गर्छन् । यहाँस्थित राय बाबा स्थान (मन्दिर) मा उनको दैनिक पूजाअर्चना गरिन्छ । चैते नवमी र दसैंमा अष्टमीका दिन मेला लाग्छ ।

अहिले भोपाल रायको १४ औं पुस्ताका सन्तान यहाँ बसोबास गर्छन् । १३ औं पुस्ताका सन्तान ५० वर्षीय गौरीशंकर राय थारूसँग राय बाबाले युद्ध लड्दा प्रयोग गरेको एउटा तरबार छ ।

त्यसैगरी प्रभु नारायण ओझैया थारूसँग एउटा तरबार र राय बाबा चढ्ने घोडालाई लगाउने लगाम छ । विगतमा राय बाबाले प्रयोग गरेका अन्य तरबार र राजा महेन्द्रको पालामा सरकारले उनको सम्मानमा दिएको ताम्रपत्रसमेत अन्य सन्ततिले राखेकोमा अहिले हराइसकेको प्रभु नारायण बताउँछन् । ‘राय बाबाका सन्तानको घरघरमा यस्ता तरबार र ताम्रपत्र थिए,’ उनले भने, ‘अहिले म र गौरी शंकरसँग एक/एक तरबार र घोडाको लगामबाहेक केही चिनो बाँकी रहेन ।’

प्रभु नारायणले पुर्खाबाट राय बाबाको सम्बन्धमा वीरगाथा सुनेको बताए । ‘उहाँ त्यतिबेला यसभेगका थारूको अगुवा हुनुहुन्थ्यो । भारतमा ब्रिटिसको साम्राज्य थियो । ब्रिटिस सेनाले पटकपटक नेपालतर्फ आक्रमण गर्दा उहाँले थारू तथा गैरथारूको सेनाको फौज तयार पारेर ब्रिटिस सेनालाई परास्त गरेको बताइन्छ,’ उनले भने, ‘ब्रिटिस सेनाले हाल पर्साको छिपहरमाई गाउँपालिकाको बुढगाईमा राय बाबाको छलपूर्वक हत्या गरेका थिए ।’ छिमेकी शंकरसरैया गाउँका बासिन्दा एवं सामाजिक अभियन्ता प्रकाश थारू राय बाबाको इतिहास र हतियारलगायत सामग्रीहरुलाई संग्रहालय निर्माण गरेर संरक्षण गर्नुपर्ने बताउँछन् ।

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७९ ०७:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

माछा आयात बढ्यो

कान्तिपुर संवाददाता

पर्सा — वीरगन्ज नाकाबाट अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा गत आवमा माछा आयात बढेको छ । पशु क्वारेन्टाइन कार्यालय पर्साका अनुसार गत आव २०७८/७९ मा वीरगन्ज नाका हुँदै ६ सय ४८ मेट्रिक टन माछा आयात भएको छ । अघिल्लो आव २०७७/७८ मा भने यो नाकाबाट ५० मेट्रिक टन माछा भित्रिएको थियो । 

नेपालमा विशेषगरी भारतबाट माछा आयात हुँदै आएको छ । स्वदेशमै संघ तथा प्रदेश सरकारले माछा जोन घोषणा गरेर किसानलाई माछापालनमा प्रोत्साहित गर्न अनुदानलगायत कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ । तर, सरकारको योजनाअनुसार माछा आयात भने कम हुन सकेको छैन ।

कार्यालयका अनुसार बोनलेस र एकोरियम माछाको आयात पनि बढेको छ । अघिल्लो आवमा यो नाका हुँदै भारतबाट २६ मेट्रिक टन बोनलेस माछा आयात भएको थियो । गत आवमा भने ५ सय ४६ मेटन आयात भएको छ । अघिल्लो आवमा ८ हजार ३ सय ५ वटा एकोरियम माछा आयात भएकोमा गत आवमा झन्डै ५ लाख १९ हजार ४ सय ९ वटा आयात गरिएको छ । घर तथा व्यावसायिक प्रतिष्ठानमा सजाउन पालिने यस्तो माछाका लागि भारतमै निर्भरता देखिन्छ ।

विगतमा भारतको आन्ध्र प्रदेशबाट आलो माछा ल्याइने गरेकोमा हाल भने कोलकाताबाट आयात भइरहेको छ । कोलकातामा भारतको क्वारेन्टाइन कार्यालय रहेकाले आयातकर्ताले त्यहाँबाट उत्पत्ति प्रमाणपत्र ल्याउन सहज हुन्छ । कार्यालय प्रमुख डा. हरेराम यादवका अनुसार अघिल्लो आवमा मासुमाछा आयात गर्दा भारतीय क्वारेन्टाइनको उत्पत्तिको सिफारिस र स्वास्थ्य प्रमाणपत्र अनिवार्य गरिएपछि आयात घटेको थियो ।

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७९ ०७:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×