साढे ७ लाख जनसंख्या वृद्धि- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

साढे ७ लाख जनसंख्या वृद्धि

कान्तिपुर संवाददाता

जनकपुर — प्रदेश २ को नीति तथा योजना आयोगले आठ वर्षयता प्रदेशको जनसंख्या साढे ७ लाख बढेको जनाएको छ । राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार प्रदेशमा ५४ लाख ४ हजार जनसंख्या रहेकोमा चालू वर्षको पुस आधासम्ममा ६१ लाख ५८ हजार पुगेको आयोगले बताएको छ ।

जनकपुरमा प्रदेश २ को ‘जनसांख्यिक स्थिति’ पुस्तक सार्वजनिक गरिादै । तस्बिर : कान्तिपुर

२०७८ मा राष्ट्रिय जनगणना गर्ने सुरसार भइरहँदा आयोगले प्रदेशको जनसंख्याबारे नयाँ प्रक्षेपण सार्वजनिक गरेको हो । आयोगले यूएनएफपीएको सहयोगमा प्रदेशको जनसांख्यिक स्थिति पुस्तक तयार पारेको छ । राष्ट्रिय जनगणना २०६८, नेपाल मानव विकास प्रतिवेदन, सरकारका विभिन्न मन्त्रालय र विभागका वार्षिक प्रतिवेदन तथा प्रदेश र त्यस अन्तर्गतका जिल्ला, स्थानीय तहको संकलित तथ्यांकलाई विश्लेषण गरेर पुस्तक तयार पारिएको हो । बिहीबार प्रदेशका आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री विजय यादवले पुस्तक सार्वजनिक गरे । मन्त्री यादवले पछिल्लो जनगणनामा एउटै जातलाई फरक–फरक समुदायमा राखिएकाले प्रदेशको जनसंख्या थोरै देखिएको बताए ।


प्रदेशमा सबैभन्दा बढी जनसंख्या सर्लाहीमा ८ लाख ८१ हजार छ । सबैभन्दा कम सिरहामा ६ लाख ९६ हजार जनसंख्या छ । प्रदेशको कुल जनसंख्यामध्ये पुरुष ३० लाख ९९ हजार र महिला ३० लाख ५८ हजार छ । प्रदेशमा शून्यदेखि ४ वर्ष उमेर समूहको जनसंख्या सबैभन्दा धेरै छ । यो उमेर समूहका ६ लाख २५ हजार छन् ।


आयोगका उपाध्यक्ष डा. भोगेन्द्र झाले विकासका सबै क्रियाकलाप जनसंख्यामै केन्द्रित रहने हुँदा ताजा जनसांख्यिक स्थिति तयार पारेको बताए । ‘यो तथ्यांकले प्रदेशको नीति, योजना र कार्यक्रम बनाउन सहयोग पुग्नेछ,’ उनले भने ।


प्रदेशमा शिशु मृत्युदर भने डरलाग्दो छ । नयाँ तथ्यांकअनुसार प्रदेशमा नवजात शिशु मृत्युदर राष्ट्रिय औसतभन्दा बढी छ । प्रदेशमा प्रतिहजार नवजात शिशुमा ३० जनाको मृत्यु हुन्छ । नेपालभरि भने यो संख्या २१ मात्र छ । यस्तै, प्रदेशमा प्रतिहजार नवजात शिशुमा १ वर्षभित्र मृत्यु हुनेको संख्या १३ छ । नेपालभरिमा यो संख्या १२ मात्र छ । शिशु मृत्युदर प्रदेशमा ४३ र नेपालभरिमा ३२, बाल मृत्युदर प्रदेशमा १०, नेपालभरि ६ र ५ वर्षमुनिको शिशु मृत्युदर प्रदेशमा ५२ र राष्ट्रिय स्तरमा ३९ जना रहेको छ ।


जनसंख्याको आधारमा प्रदेशमा यादव जाति अग्रस्थानमा छन् । प्रदेशमा कुल जनसंख्याको १४.८ प्रतिशत अर्थात् ७ लाख ९८ हजार यादव छन् । दोस्रो ठूलो जनसंख्या मुस्लिम समुदायको ११.६ प्रतिशत अर्थात् ६ लाख २५ हजार छ । तेस्रो स्थानमा थारू समुदाय छ । कुल जनसंख्याको ५.३ प्रतिशत ओगेटेको थारुको जनसंख्या २ लाख ८४ हजार छ ।


प्रकाशित : पुस २६, २०७६ ०९:५६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नाढीमन ताल पुग्नै सकस

प्रदेशकै प्रमुख पर्यटकीय स्थलमा जाने सडक गतिला छैनन्, सरसफाइ नहुँदा ताल कुरुप बन्दै गएको छ
ओमप्रकाश ठाकुर

(सर्लाही) — प्रदेश २ कै प्रमुख पर्यटकीयस्थल मध्येको एक हो, नाढीमन ताल । सर्लाहीको चन्द्रनगर गाउँपालिकामा ताल अवस्थित छ । तर, गतिलो सडक नहुँदा ऐतिहासिक र मनमोहक भए पनि यहाँ पर्यटकको उपस्थिति न्यून छ । प्रदेशमा नेपाल भ्रमण वर्ष सुरु भएसँगै विभिन्न कार्यक्रम गरिए । तर, ताल क्षेत्रलाई आवश्यक पर्ने पूर्वाधार निर्माणमा भने कसैले चासो दिएका छैनन् ।

सर्लाहीको चन्द्रनगरस्थित नाढीमन ताल । संरक्षण र प्रचारप्रसार नहुादा यहाा पर्यटकको उपस्थिति न्यून छ । तस्बिर : ओमप्रकाश/कान्तिपुर

अवलोकन, वनभोज र मनोरञ्जनका लागि ताल क्षेत्रमा जान चाहने प्रदेशवासी थुप्रै छन् । तर, सडकको दुरवस्थाले ताल क्षेत्र पुग्नै मुस्किल भएको गुनासो छ । पूर्व–पश्चिम राजमार्गबाट सागरनाथ हुँदै तालसम्म पुग्ने सडक र सदरमुकाम मलंगवाबाट ब्रहमपुरी हुँदै तालसम्म आउने सडक हिउँदमा धूलाम्मे र वर्षामा हिलाम्मे हुने गरेको छ । तालसम्म पुग्ने सबै भित्री सडक कच्ची छन् ।

नेपाली सेनाले ताल क्षेत्रमा विभिन्न संरचना निर्माण गरेपछि आन्तरिक पर्यटकको आकर्षक गन्तव्य बनेको थियो । पछिल्लो समय सरसफाइको कमी र खराब सडककै कारण आकर्षण घट्दै गएको छ । सरसफाइ नहुँदा ताल कुरुप बन्नुका साथै सेनाले बनाइदिएका संरचना अस्तव्यस्त छन् । तालको संरक्षण र सडक सुधारमा चासो नदिँदा एक पटक आउने पर्यटक फेरि नफर्किने गरेको स्थानीय दीपेन्द्र सिंहले बताए । ताल क्षेत्र व्यवस्थित बनाउन तीनै तहका सरकारले जोड दिनुपर्ने उनको सुझाव छ ।

सेनाले तालको व्यवस्थापन समितिलाई हस्तान्तरण गरेका केही बोट जीर्ण भएपछि थन्काइएको छ । तालका अन्य मोटरबोट समेत व्यवस्थित रुपमा सञ्चालन हुन सकेका छैनन् । गाउँपालिका र ताल संरक्षण समितिले बेवास्ता गर्दा मोटरबोटको सदुपयोग नभएको स्थानीयको गुनासो छ । तालको प्रचारप्रसार गर्न पछिल्लो समय केही कार्यक्रम आयोजना हुन थालेका छन् । तर धूलाम्मे सडक हुँदै अतिथि आउन नमानेको र खानेबस्नेको सुविधा नरहेको जस्ता समस्या झेल्नुपरेको आयोजकको भनाइ छ ।

गाउँपालिकाका अध्यक्ष महेन्द्र महतोले प्रदेश र केन्द्र सरकारसँग समन्वय गरी तालको संरक्षण थालिएको बताए । सरसफाइसहित ताल अतिक्रमण हुन नदिन गाउँपालिकाले बर्सेनि काम गरिरहेको उनको भनाइ छ । आम्दानीको प्रमुख स्रोत रहेकाले ताललाई व्यवस्थित बनाउन गाउँपालिकाले कुनै कसर बाँकी नराख्ने महतोले बताए । ‘गाउँपालिका भित्रको बाटो सुधार गर्दै छौं,’ उनले भने, ‘तालको संरक्षण गर्न गुरुयोजना नै बनाएका छौं ।’

गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ र ७ मा ३६ बिघा क्षेत्रफलमा ताल फैलिएको छ । ताललाई पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन गाउँपालिकाले विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) समेत तयार पारेको छ । आवश्यक बजेटका लागि संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय र प्रदेश सरकार लगायत निकायमा पहल गरिरहेको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत टेकप्रसाद भट्टराईले बताए । ‘यसै वर्षदेखि ताल वरिपरि पक्की पर्खाल बनाइँदै छ,’ उनले भने । डीपीआर अनुसार संरचना बनाउन १८ करोड ५२ लाख बजेट चाहिने उनको भनाइ छ ।

यस वर्ष केन्द्रबाट ८२ लाख बजेट आएको र गाउँपालिकाबाट समेत ८२ लाख रुपैयाँ थपेर यस वर्ष चिल्ड्रेन पार्क र भ्यू टावर निर्माण गरिने भएको छ । यसका लागि टेन्डर प्रक्रियासमेत सुरु भएको जनाउँदै अधिकृत भट्टराईले ताल व्यवस्थापनका लागि मुख्यमन्त्री स्वच्छता अभियान कोषसँग समेत २३ करोड बजेट माग गरिएको जानकारी दिए । तराई मधेस समृद्धि कार्यक्रमबाट उपलब्ध भएको २५ लाख रुपैयाँबाट डिप बोरिङको काम भइरहेको छ । तालको वरिपरि घुमाउने सानो छुकछुके रेलको पनि परिकल्पना गाउँपालिकाले गरेको छ । पञ्चवर्षीय विकास योजनाअन्तर्गत पर्खाल, भ्यू टावर, म्युजिकल वाटर फाउन्टेन, चिल्ड्रेन पार्क, व्यापारिक भवनसहित तालको अन्य सौन्दर्यकरणका काम गरिने भट्टराईले बताए ।

पूर्व–पश्चिम राजमार्गस्थित फुलजोरबाट १४ किलोमिटर दक्षिण तथा सदरमुकाम मलंगवाबाट ११ किमी उत्तरमा अवस्थित ऐतिहासिक ताल घुम्न आन्तरिक मात्र हैन, भारतीय पर्यटकका लागि समेत निकै सहज मानिन्छ । सुरुमा ५२ बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको ताल अतिक्रमणको चपेटामा छ । तालको अतिक्रमण खाली गराउनका लागि समेत योजना अघि बढाइएको गाउँपालिकाले जानकारी दिएको छ ।

जिल्लाका अन्य पर्यटकीय क्षेत्रहरू पनि प्रचारप्रसारको अभावमा ओझेलमा परेका छन् । स्थानीय तहको बेवास्ताले यी पर्यटकीय क्षेत्रमा स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकहरूको ध्यान केन्द्रित हुन सकेको छैन । ईश्वरपुरस्थित राजारानी थुम्को, लालबन्दीको पाँचकुमारी क्षेत्र, हरिपुरको चितायन परिसर र जंगमुक्तेश्वर महादेव मन्दिर, जमुनियाको मदनपुर मठ र कर्मैयाको हरिहर क्षेत्रको संरक्षण एवं व्यवस्थापनमा स्थानीय तह जुटे पर्यटकका लागि आकर्षक क्षेत्र बन्ने सम्भावना छ । स्थानीय तहसहित प्रदेश सरकार, पर्यटन मन्त्रालय र पुरातत्व विभागले पनि संरक्षण र प्रचारमा जोड दिई ओझेलमा परेको पर्यटकीय स्थलको विकास गर्न जरुरी रहेको स्थानीयको भनाइ छ ।

प्रकाशित : पुस २६, २०७६ ०९:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×