जीवित फर्कने आशामा बालिएको विपिन जोशीको दियो अन्ततः निभ्यो । दुई वर्ष, एक साता र असंख्य पीडाले भरिएका रातहरूको प्रतीक्षा, आँसु र मौन प्रार्थनापछि आएको यो खबरले केवल एउटा परिवारको संसार होइन, सिंगो मानवताको दियो नै मधुरो बनाइदियो । सुदूरपश्चिमको एउटा गाउँबाट भविष्य खोज्दै इजरायल पुगेका कृषि विद्यार्थी विपिन, ‘अर्न एन्ड लर्न’ कार्यक्रमका सामान्य नेपाली युवामध्ये एक थिए ।

तर २०२३ अक्टोबर ७ का बिहान उनले असाधारण साहस देखाए, जब हमासका लडाकुहरूले तिनीहरू लुकेको बंकरमा ग्रिनेड प्रहार गरे । विपिनले त्यो ग्रिनेड हातैले समाते र बाहिर फाले आफ्ना साथीहरूको ज्यान बचाए । तर त्यस वीरतापछि उनी लडाकुहरूको कब्जामा परे । 

अल सिफा अस्पतालको सीसीटीभीमा टाउकोमा कपडा बेरेर लैजाँदै गरेको दृश्यले आज पनि हामीलाई नथामिने पीडा दिन्छ । विपिनको कथा केवल एउटा व्यक्ति वा राष्ट्रको कथा होइन । यो साना मुलुकका असंख्य युवाहरूको साझा नियति हो, जसले परदेशमा पसिना बगाउँछन् र शक्तिशाली राष्ट्रहरूको राजनीतिक खेलमा आफ्नो अस्तित्व गुमाउँछन् ।

दुई वर्षसम्म विपिनका परिवारले आमा पद्मा, बहिनी पुष्पा र गाउँका गाउँलेले उनलाई फर्काउने आशा बोके । तर संसारका ठूला राष्ट्रहरू, जसका हातमा युद्ध र शान्ति दुवैका बटन छन्, उनीहरूको आवाज सुन्न तयार भएनन् । थाइल्यान्डले २९ नागरिक उद्धार गर्‍यो, जापानले आफ्ना बन्धक फर्कायो, तर नेपालले केवल प्रतीक्षा गर्‍यो ।

अमेरिकी भिटोले संयुक्त राष्ट्रसंघको प्रस्ताव रोकिरहँदा, हजारौं निर्दोष बालबालिकासहित विपिनजस्ता युवाहरू ‘कोलेटरल ड्यामेज×’ का नाममा बलिदान बनाइए । शक्तिशालीहरूको युद्धमा मानवीयता सधैं हार्छ । अमेरिका र इजरायलले आफ्नो सुरक्षा नीतिको नाममा बम बर्साउँछन्, इरान र कतारले प्रतिशोधको झन्डा फहराउँछन् । तर यो भिडन्तमा मर्ने गाजाका बालबालिका, इजरायली बन्धक र नेपालका विपिनजस्ता सबै एउटै वर्गका हुन् निर्दोषहरू ।

विश्वको दोहोरो मापदण्ड यति नाङ्गो छ कि, जब युक्रेनमा आक्रमण हुन्छ, मानवअधिकारको रट मच्चिन्छ । तर गाजामा हजारौं मानिस मर्दा संसार मौन बस्छ । किनभने त्यहाँ पीडित गरिब छन्, जसको मूल्य शक्तिशालीहरूको राजनीतिमा सस्तो छ । नेपाल जस्तो देशको नाम संयुक्त राष्ट्रसंघका मञ्चहरूमा क्वचित् मात्र सुनिन्छ, किनकि हाम्रो आवाज उनीहरूको माइकसम्म पुग्दैन । हाम्रो नागरिक मरे पनि विश्वका नेताहरूको ‘कूटनीतिक सन्तुलन’ हल्लिँदैन ।