जनकपुर — सप्तरीमा दुई बालक बसमार्फत जनकपुर पुगे । ७ र ९ वर्षका ती बालकलाई रेल चढाउने भनेर जनकपुर ल्याइएको थियो ।

‘बसबाट उत्रिएपछि सिधै रेल्वे स्टेसन लगेको थियो,’ ९ वर्षका ती बालकले भने, ‘रेलमा चढ्नेबित्तिकै गुडिहाल्यो । केही मेसो पाइएन ।’

भारतको मुम्बई, नयाँ दिल्ली र विहारका विभिन्न जिल्लाबाट उद्धार गरिएका १६ बालबालिकालाई बिहीबार परिवारको जिम्मा लगाइएको छ । विभिन्न समयमा मधेश प्रदेशको नाका हुँदै भारत लगिएका १४ बालक र २  बालिकालाई उद्धार गरेर बुधबार जनकपुर ल्याइएको थियो । उद्धार गरिएका बालबालिका ७ देखि १४ वर्ष उमेर समूहका छन् । उनीहरु धनुषा, महोत्तरी, सिरहा, सप्तरी र रौतहटका हुन् । दुई बालिकालाई भने यौनजन्य क्रियाकलापका लागि बेच्न लागेकै समयमा उद्धार गरिएको किन इन्डियाका नवीन जोशीले बताए । 

‘ती दुवै बालिकामाथि पटक–पटक यौन शोषण काम भयो,’ मधेश प्रदेश सरकारको खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रालयमा आयोजित कार्यक्रममा जोशीले भने, ‘बेच्न ठिक पारिएको अवस्थामा उद्धार गर्न सफल भयौंं । एउटी बच्चीको मानसिक स्वास्थ्यमा समस्या देखिएको छ । उनलाई उपचारसँगै परामर्शको पनि आवश्यकता छ ।’ जोशीका अनुसार महिला र बालबालिका भारत लैजान मधेश प्रदेशको नाका प्रयोग भइरहेको छ ।

‘हाम्रो अध्ययनले धेरै महिला र बालबालिकालाई मधेशको नाकाबाट भारत लैजान गरिएको देखिएको छ,’ जोशीले भने, ‘पछिल्लो समय मधेश प्रदेशकै बालबालिकालाई भारत लगेर जोखिमपूर्ण काम लगाउने गरेको छ ।’

उनका अनुसार भारतमा किड्नी झिक्न, सेक्स वर्कर, कामदार, अर्केस्ट्रा र सर्कसमा नेपाली बालबालिकाको प्रयोग अधिक भइरहेको छ । भारतको नयाँदिल्लीमै बस्ने जोशीले पछिल्लो एकवर्षमा भारतस्थित नेपाली दूतावासको सहयोगमा १ हजार जनाको उद्धार गरिएको बताए । ‘नेपाली महिला र बालिकालाई सुरुमा फ्ल्याटमा राखेर ह्वाट्सएपमार्फत यौन धन्धामा लगाउने गरिएको छ,’ जोशीले भने, ‘ह्वाट्सएपमा तस्बिर पठाउने र एकपटकको ५ हजारदेखि ८ हजारसम्ममा डिल गरेर महिला र बालिका पुर्‍याउने गरिएको छ । पछि, उनीहरुलाई वेश्यालयमा बेच्ने गर्छन् ।’

भारतमा उद्धार गरिएका १६ जना बालबालिकालाई रोटरी क्लब रुपन्देही लुम्बिनीको सहयोगमा स्वदेश फर्काइएको हो । क्लबका अध्यक्ष परशुराम पराजुलीले प्रलोभन देखाएर भारत वा अन्य मुलुकमा लगिने बालबालिकाको संख्या उच्च रहेकाले उद्धार कार्य र स्वेदश फर्काउने अभियानमा सबैको सहयोग आवश्यक रहेको बताए । नेपाल सरकारका पूर्वसचिव भीम उपाध्यायले बालबालिकाको उद्धारमा सरकारको ठूलो सहयोग नपाइएको गुनासो गरे ।

मधेश सरकारको खेलकुद तथा समाजकल्याण मन्त्रालयका सचिव रञ्जितकुमार यादवले कानुन भए पनि कार्यान्वयन नहुँदा महिला, बालबालिकालाई विभिन्न प्रलोभनमा भारतमा लगेर बेच्ने र जोखिमपूर्ण काममा लगाउने क्रम बढेको बताए । ‘मधेश प्रदेशका बालबालिकाको उद्धार, घर फिर्ती र उनीहरुलाई आवश्यक पर्ने उपचार वा मनोपरामर्शका लागि प्रदेश सरकारले छुट्टै कोष स्थापना गर्नेछ,’ सचिव यादवले भने,‘महिला तथा बालबालिकाको क्षेत्रमा कार्यरत संघसंस्थासँग समन्वय गरेर प्रदेश सरकारले यो मामिलामा अगाडि बढ्नेछ ।’