एक मात्र प्लान्ट सञ्चालनमा, एउटा बन्द, अर्को जडान नै गरिएन
पर्सा — आवश्यकताभन्दा बढी अक्सिजन प्लान्ट जडान भएपछि वीरगन्जस्थित नारायणी अस्पताल परिसरमा एक अक्सिजन प्लान्ट बन्द छ भने अर्को जडान नै नगरी त्यसका उपकरण भण्डारण गरी राखिएको छ ।
अस्पताल परिसरमा हाल लिक्विड बेस अक्सिजन प्लान्ट मात्र सञ्चालनमा रहेको छ । यसबाहेक प्रेसर स्विङ एडसर्प्सन प्लान्ट बन्द छ । अर्को प्रेसर स्विङ एडसर्प्सन प्लान्ट जडान नगरी राखिएको छ ।
अस्पतालका सूचना अधिकृत डा उदयनारायण सिंहका अनुसार, सञ्चालनमा रहेको लिक्विड बेस प्लान्ट अमेरिकी सहयोगमा नेपाल सरकारमार्फत प्राप्त भई जडान भएको हो । यो प्लान्टको टावर एकपटक भरिँदा अस्पताललाई ३ महिनालाई चाहिने अक्सिनज प्राप्त हुन्छ ।
तत्कालीन संघीय सांसद विमल श्रीवास्तवको संसदीय कोषबाट जडान गरिएको प्रेसर स्विङ एडसर्प्सन प्लान्टले भने १ दिनमा १ सय ठूलो सिलिन्डर अक्सिजन उत्पादन गर्न सक्छ । अस्पतालको मागभन्दा बढी अक्सिजन उत्पादन गर्ने, विद्युत् अत्यधिक खपत गर्ने र मर्मतसम्भार खर्च पनि बढी भएकाले हाललाई यो प्लान्ट सञ्चालन नगरी बन्द गरिएको डा सिंह बताउँछन् ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट प्राप्त ससर्त अनुदानको तेस्रो प्लान्ट पनि प्रेसर स्विङ एडसर्प्सन प्लान्ट नै हो । यसअघि नै २ वटा प्लान्ट जडान भइसकेको र एउटैले अस्पतालको माग धानिरहेको अवस्थामा तेस्रो प्लान्ट जडान गरेर त्यसको पनि उपयोग नहुने अवस्था देखिएपछि त्यो प्लान्ट जडान नै नगरी त्यसका उपकरण भण्डारण गरी राखिएको उनले बताए ।
लिक्विड बेस प्लान्टको तुलनामा प्रेसर स्विङ एडसर्प्सन अक्सिजन प्लान्टबाट उत्पादन लागत पनि प्रतिलिटर २ देखि ३ रुपैयाँसम्म महँगो छ । नारायणीमा मात्र नभई दुवै प्लान्ट जडान भएका देशका अधिकांश सरकारी अस्पतालमा लिक्विड बेस प्लान्टलाई नै सञ्चालनमा ल्याइएको उनले बताए । प्रेसर स्विङ एडसर्प्सन प्लान्टको वार्षिक मर्मत लागत मात्रै २५ लाख रुपैयाँ रहेकाले सबै दृष्टिले यो प्लान्टको सञ्चालन र मर्मत अत्यन्त महँगो रहेको उनले बताए ।
हाल अस्पतालको आईसीयू, एनआईसीयू, पीआईसीयू, जेनरल वार्डमा समेत गरी दैनिक ४० देखि ५० सिलिन्डर मात्र अक्सिजनको माग रहेको डा सिंह बताउँछन् । कोरोनाकालमा पर्सादेखि सर्लाहीसम्मका कोरोना संक्रमित भर्ना भएर उपचार सेवा दिएको यो अस्पतालमा त्यतिबेला अक्सिजन प्लान्टको चरम आवश्यकता महसुस गरिएको थियो । दोस्रो कोरोनाकालको मध्यतिर २/३ दिन अस्पतालले अक्सिजनको अभाव समेत झेलेको थियो । दोस्रो कोरोनाकालपछि अस्पतालमा ४ वर्षअघि दुवै प्लान्ट जडान गरिएका हुन् ।
अस्पतालमा आवश्यकताभन्दा बढी अक्सिजन उत्पादन भए पनि अस्पतालले वीरगन्जकै अन्य अस्पताललाई अक्सिजन बिक्री गर्न नपाउने डा सिंह बताउँछन् । ‘सरकारी अस्पतालले यसरी अक्सिजन बिक्री वितरण गर्न पाउँदैन,’ उनले भने, ‘अस्पताल विकास समिति, स्थानीय प्रशासनसमेत सरोकारवाला निकायहरुले साझा प्रयास गर्ने हो भने यो सम्भव पनि हुन सक्छ ।’
