ताप्लेजुङ — फक्ताङलुङ गाउँपालिका–७ याडमाकी फुटिक शेर्पा डेढ वर्षपछि माइती भेट्न मंगलबार घरबाट चीनको तिब्बत हिँडिन् । याङ्माबाट ओलाङ्चुङगोला, गोलाबाट मौवाटार र मौवाटारबाट टिपताला भन्ज्याड हुँदै चीनको डिङ्जे काउन्टीस्थित रिउमा रहेको माइती घरमा पुग्न उनलाई कम्तीमा तीन दिन लाग्छ ।

घिउ, छुर्पी, चियापत्ती, सेल रोटीलगायतका कोसेली बोकेर हिँडेकी उनलाई ओलाङ्चुडगोलाको बस्तीमा पुग्दा बल्ल हिमपातका कारण माइती जाने बाटो पूरै अवरुद्ध भएको थाहा भयो । याङ्माबाट बिहान ६ बजे हिँडेर साँझ ९ बजे लखतरान भएर गोला पुग्दा पाएको सन्देशले उनी अन्यौलमा परिन् । तर, यसरी माइत हिँडेकी उनी एक्लोभने होइनन् ।  तिब्बत माइती भएर नेपालमा विवाह गरेर आएका लमु शेर्पा, फुमु शेर्पा, खान्जे शेर्पालगायत पाँच जनाको समूह नै छ । ओलाङ्चुङगोलामा रोकिएका उनीहरु अब के गर्ने भन्ने अन्योलमा परेका छन् । मौषम कहिले खुल्ला र हिउँ छिचोलेर जान सकिएला भन्ने चिन्ता रहेको छ ।

फक्ताङलुङ गाउँपालिका–७ का वडासदस्य फुपुल्हामु शेर्पा बुधबार रिउबाट ओलाङ्चुङगोला फर्कने तयारीमा थिइन् । नोभेम्बर २१ तारेखका दिन टिपताला भन्ज्याडबाट रिउ गएकी उनले घर फर्कदा पशु चौपायका लागि नुन, भुस, जुत्तालगायतका घरायसी, पशुचौपायका लागि र व्यापारिक प्रयोजनका सामान ल्याउने तयारी गरेकी थिइन् । टिपताला भन्ज्याडसम्म चीनको गाडीमा सामान लिएर आउने र त्यहाँबाट चौरीमा बोकाएर बस्तीसम्म झार्ने योजना रहेको थियो । उनले ल्याउने सामान लिन गोलाबाट परिवारका सदस्य चौंरी लिएर जाने तयारीमा थिए । यसरी फर्कनेमा उनी पनि एक्लो थिइनन् । उनको टोलीमा पनि अर्का वडासदस्य वाड्ग्या शेर्पा, वाड्ग्याकी श्रीमती जोडेगी शेर्पा, सोनाम शेर्पा, दाबाफुटी शेर्पा, छवेसाड शेर्पा गरी ६ जना रहेका छन् ।

हिउँले द्विदेशीय सिमाना टिपताला भन्ज्याङदेखि तिब्बत तर्फको भू–भागको पाँच किलोमिटर तलसम्म छपक्कै छोपेपछि उनीहरु तिब्बतमै रोकिएका हुन् । ‘सामान गाडीमा लोड गरिसकेका थियौं, हिँड्ने समयमा बाक्लो हिउँ परेको खबर आएर यातायात ठप्प भएपछि यतै रोकिएर बसेका छौं’ फुपुल्हामुले वडाध्यक्ष छेतेन शेर्पा लामालाई विच्याट मार्फत पठाएको सन्देशमा उल्लेख छ । टिपताला भन्ज्याङ समुन्द्री सतहबाट ५१ सय मिटर उचाइमा रहेको छ । यहाँ मौषमी प्रणालीमा परिवर्तन हुनासाथ हिउँ पर्ने गरेको वडाध्यक्ष शेर्पा बताउँछन् । यसको जानकारी ओलाङ्चुङगोलाका बासिन्दालाई पाउन मुस्किल छ । ‘बोर्डरमा टेलिफोन लाग्दैन, तल बस्तीबाट पनि देखिदैन,’ वडाध्यक्ष छेतेनले भने, ‘बोर्डरमा हिउँ परेको छ कि छैन भनेर रिउ प्रशासनलाई सोध्नु पर्छ ।’

ओलाङ्चुङगोलामा टेलिफोन र इन्टरनेट नचल्दा त्यो पनि सम्भव नहुने उनले बताए । ढिलो गतिमा चल्ने टुजीबाट इन्टरनेट चलाउनु परेको गुनासो उनले सुनाए । वडाका कर्मचारी तेन्जिड शेर्पाका अनुसार कहिलेकाँही तीन घण्टाको पैदलमा रहेको जोङ्गीन भन्ने स्थानमा इन्टरनेट चलाउन पुग्नु पर्छ । मौषम खुलेको मौका परे यहाँ सदरमुकामको टावरको फोरजी नेट चल्छ । मौषम अझै बिग्रने सन्देश मौषमविद्ले दिएकाले चिनियाँ अधिकारीले पनि नेपालीहरुलाई तत्काल तिब्बत नपठाउन मंगलबार विच्याट मार्फत सन्देश पठाएको तेन्जिङले बताए ।

‘टिपताला नाकाबाट तिब्बत जाने नागरिकको नाम लिष्ट र जिल्ला प्रशासन कार्यालय ताप्लेजुडले उपलब्ध गराएको सीमा पास परिचय पत्रको कपी एक साताअघिनै रिउ प्रशासनलाई पठाउनु पर्छ । उनीहरुले विवरण हेरेर ओके गरेपछि बल्ल हामी यताबाट पठाउँछौं,’ तेन्जिङले भने, ‘नत्र उताको इमिग्रेसनको मान्छे बोर्डरमा आउदैन र यताबाट गएकाहरुले जान पाउँदैनन् ।’ वडाध्यक्ष वा वडाका कर्मचारीले आउजाउमा यसरी सहजीकरण गर्दै आएका छन् । अहिलेसम्म ओलाङचुङगोला र याङ्माका बासिन्दा मात्रै तिब्बतमा आउजाउ गरिरहेका छन् ।

बल्लतल्ल साइत जुराएर माइत हिँडेका चेलीहरु मौषम खुल्ने प्रतीक्षाामा केही दिन गोलामा बस्ने र माइत पुगेर फर्कने मनस्थितिमा रहेको तेन्जिडले बताए । ओलाङ्चुङगोलाबाट याङ्मा पुग्न पूरै एकदिन लाग्ने भएकाले उनीहरुलाई तिब्बत पुगेरै फर्कनु उचित हुने गोलाका स्थानीय बताउँछन् । याङ्माडमामा सञ्चार सम्पर्क नभएकाले उनीहरुले अनुमानका भरमा हिँड्नुपर्ने बाध्यता रहेकाे निवर्तमान वडाध्यक्ष छेतेन शेर्पा भोटे बताउँछन् ।