विराटगनर — विराटनगर महानगरपालिकासँगै साँधसीमा जोडिने उत्तरी मोरङको बुढीगंगा गाउँपालिका–१ खदरा बस्तीकी विमला ऋषिदेव (मुसहर) केही दिनयता चैनले निदाउन सकेकी छैनन् । एक त हिउँदको सिरेटो, त्यसमाथि बस्ती नै डुबाउन नियतका साथ पालिकाले गर्न लागेको योजना । दोहोरो चिन्ताले यतिबेला उनी निदाउन नसकेकी हुन् ।

बुढीगंगा गाउँपालिका–१ टङकीसिन्वारी आसपासको प्रदुषित ढल वडा कार्यालयकै अगुवाईमा अब खदरा खोला हुँदै सिंघिया खोलामा मिसाउन लागिएको छ ।

पालिकाको यो अपरिपक्व योजनाले उठीबास हुने भन्दै विमला जस्तै विपन्न र दलित समुदायका सयौं स्थानीय चिन्तित बनेका हुन् । ‘प्रदुषित बाढीले अब गाउँनै दोहोरो जोखिममा परेको छ’, स्थानीय शिवलाल माझीले भने,‘हामीले फोहोर र वाढी दुवै सामना गर्नु पर्ने अवस्था हुदैछ ।’ स्थानीयका अनुसार यो योजना वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन र डीपीआर बिना नै अघि बढाइएको छ ।

वडा कार्यालयले सडक निर्माण नगरी गहिरो र फराकिलो नाला निर्माण गर्न सुरु गरेपछि आइतबार प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाहरूले निर्माण कार्य रोक्न माग गर्दै वडा कार्यालयमा ज्ञापनपत्र बुझाएका छन् । ‘वडा कार्यालयले केही जग्गा व्यापारी र उद्योगीसँग मिलेर जनता मार्ने काम गरिरहेको छ’, एक स्थानीयले आरोप लगाए ।

वडाध्यक्ष सोमराज काफ्लेले सूर्य नेपालले ६० लाख रुपैयाँ दिएको र आरती स्ट्रिपलगायतका अन्य उद्योगले समेत रकम दिने कबोल गरेको स्वीकारे । भने,‘नाला र खोला दुवैलाई व्यवस्थित गर्न उद्योगहरूले रकम दिएका हुन्, हामीले काम अघि बढाएका हौं ।’

वडाध्यक्ष काफ्ले करिब एक करोडको योजना केही दिनमा ठेक्का लागेर काम सुरु हुने दाबी गरे । ‘उद्योबाट करिब एक करोड र वडाबाट बाँकी रकम थपेर योजना कार्यान्वयन गरिने छ’, उनले भने ।

विज्ञहरूका अनुसार यो योजना कार्यान्वयन भए बुढीगंगा गाउँपालिकाका अधिकांश वडा डुबानमा पर्ने छन् । साथै विराटनगर महानगर १ र १९ तथा दक्षिणी मोरङका कटहरी र जहदा गाउँपालिकाका अधिकांश वडा डुबान र कटानको उच्च जोखिममा पर्ने देखिन्छ ।

खदरा र सिंघिया नदी साँघुरो भइ बगेको छ । त्यहाँ पानी थपिँदा भार थेग्न नसकेर नदी छेउछाउका बस्ती कटान र डुबान हुने पक्का रहेको अर्का स्थानीय सुनील केसीले बताए । भने,‘वडाको योजना कार्यान्वयन भए हाम्रो सिंगो गाउँ डुब्ने निश्चित छ ।’

सिंघिया र खदरा नदीका कारण हरेक वर्ष यहाँका दर्जनौं बस्ती डुब्ने गरेका छन् । ‘अब उद्योगको फोहोरसहितको पानी थप मिसाइँदा झन् समस्या हुन जान्छ’, अर्का स्थानीय दिलकुमारी अधिकारीले गुनासो पोखिन् ।

यसैबीच पालिकाको अपारदर्शी योजनाको विरोधमा स्थानीय बासिन्दाले आइतबारदेखि चरणबद्ध आन्दोलन सुरु गरेका छन् । वडाले हामी सरोकारवालाको समस्यालाई पूर्ण बेवास्ता गर्दै योजना सुरु गरेका कारण उनीहरू आन्दोलित भएका हुन् । आइतबार विराटनगरमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै प्रभावित बासिन्दाले वडा र पालिका प्रमुखलाई ध्यानाकर्षण पत्र बुझाएका छन् ।