सल्यान — धमाधम धान रोपाइँ भइरहेको बेला सल्यानमा सहकारीमा शेयर सदस्य नभएका किसानले सहज रुपमा रासायनिक मल पाउन सकेका छैनन् ।

मल बिक्री गर्ने जिम्मा लिएका सहकारी संस्थाहरुले शेयर सदस्यबाहेकलाई मल नदिँदा अन्य किसानले सहज रुपमा मल पाउन नसकेका हुन् । मलका लागि किसान विभिन्न स्थानमा भौतारिन बाध्य छन् । रोपाइँ सकेको एक साता बितिसक्दा पनि युरिया, डिएपी मल पाउन नसकेको शारदा नगरपालिका–८ का कृष्ण केसीले बताए । मल किन्न विभिन्न सहकारीमा गए पनि सदस्यता नभएकै कारण सहकारीले मल नदिएको उनले गुनासो गरे । ‘श्रीनगर र आसपासका सहकारीमा पटक पटक धाए । चिनेजानेको मान्छेबाट पहल गर्न लगाए तर कुनै फाइदा भएन,’ उनले भने ‘मल हाल्न नपाएपछि धानबाली फस्टाउन सकेको छैन ।’ पहिलेदेखि नै खेतमा रासायनिक मल हाल्दै आएको र घरदेखि खेत धेरै टाढा भएकाले गोबर मल बोकेर लैजान नसकेको उनको भनाई छ ।    

जिल्लाका १० स्थानीय तहमा २९ वटा सहकारीले अहिले रासायनिक मल बिक्रि गर्दै आएका छन् । जसमध्ये सात साना किसान सहकारी संस्था रहेका छन् । स्थानीय तहको माग अनुसार साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसन सल्यान, कृषि सामग्री संस्थान सुर्खेत र दाङले १ हजार ४ सय २२ मेट्रिक टन युरिया, १ हजार १ सय २४ मेट्रिक टन डिएपी र ३ सय ८३ मेट्रिक टन पोटास सहकारीहरुलाई उपलब्ध गराए पनि सहज रुपमा मल नपाउँदा किसान प्रभावित भएका छन् ।

सहकारीमा सदस्य नभएकै कारण आफुले पनि मल पाउन नसकेको कुमाख गाउँपालिका–२ का किसान भीमबहादुर बस्नेतले बताए । युरिया तथा डिएपी मल नपाएपछि सल्लीबजार र चौरजहारीबाट मगाएको उनले बताए । त्यहाँ युरिया एक बोरा १ हजार ५० र डिएपी २५ सय ५० रुपैयाँ परे पनि थप एक हजार भाडा तिर्नुपरेको उनले बताए । सहकारीले आफ्नो शेयर सदस्यता बढाउन गरेको चलखेलले गर्दा आफुहरु बढी समस्यामा परेको उनको आरोप छ । 

कृषि सामग्री संस्थान तथा साल्ट ट्रेडिङ कम्पनीबाट मल बिक्री गर्ने जिम्मेवारी पाएका सहकारीले विभिन्न किसिमका सर्त राख्दा किसान बढी समस्यामा परिरहेको उद्योग वाणिज्य संघ सल्यानका उपाध्यक्ष राजेन्द्र भण्डारीले बताए । सरकारले मल अभाव नभएको भन्दै आए पनि सहकारीले शेयर सदस्यबाहेकलाई नदिँदा जिल्लाका धेरै किसानले मल पाउन नसकेको गुनासो गरेको उनले सुनाए । 

जनसेवी कृषि सहकारी संस्था श्रीनगरका अध्यक्ष नविन भँडेलले रासायनिक मल वितरणमा आफ्नो शेयर सदस्यलाई पहिलो प्राथमिकता दिएको र सदस्य नभएकालाई पनि पुगेसम्म मल उपलब्ध गराउँदै आएको बताए । किसानहरु खेतीपाती गर्दा रासायनिक मलको मात्र भर पर्दै आएको र पहिलाको तुलनामा माग बढ्दै गए पनि पर्याप्त उपलब्ध गराउन नहुँदा आवश्यकता अनुसार सबै किसानलाई मल उपलब्ध गराउन नसकिएको उनले बताए ।