जुम्ला — तिला गाउँपालिका–१ की जयपुरा सार्कीले माटोको चुलो हटाएर सुधारिएको फलामे चुलोमा खाना पकाउन थालेकी छिन् । पकाउने बेला धूवाँले कोठा भरिने र कालो हुने समस्या हटेपछि उनलाई सहज भएको छ । ‘पहिले धूवाँ धुलोले घरनै कालो बनाइरहेको थियो । भाँडादेखि कपडासम्म फोहोर हुने अवस्था थियो । अचेल घर पनि सफा छ, स्वास्थ्य पनि बिग्रेको छैन ।’ 

तिला गाउँपालिका–२ की बाटुल्ली रावत सुधारिएको चुलोको प्रयोग गर्दा घरभित्र र बाहिरको वातावरणमा समेत सुधार आएको बताउँछिन् । ‘पहिले बिजुली थिएन । सल्लाको झरो बाल्ने चलन थियो । अदान वरिपरी मोसो थुप्रिन्थ्यो,’ उनले भनिन्, ‘सुधारिएको चुलोको प्रयोगले आँखा पाक्ने, अनुहार कालो देखिने र श्वास बढ्ने समस्या कम भएको छ ।’ उनका अनुसार सुधारिएको चुलोमा दाउराको खपत पनि घट्दा कामको बोझ घटेको छ । ‘जंगल पनि जोगिने, स्वास्थ्यमा पनि समस्या नहुने, सुधारिएको चुल्हो प्रयोग गर्दा धेरै कुरामा सुधार आएको छ,’ रावतले भनिन् ।