सल्यान — सल्यानको कालिमाटी गाउँपालिका–७ वनगाउँ नजिकै घना जंगलबीच एउटा सानो टहरो छ । टाढाबाट हेर्दा त्यो गाईबाख्रा ओत लाग्ने गोठजस्तो देखिन्छ । खर र काठले छाएको, माथि निलो त्रिपालले ढाकिएको, अगाडि न ढोका न पर्खाल । सामान्य हावाहुरीले पनि भत्किन सक्ने जस्तो कमजोर संरचना । 

यो टहरो पशुगोठ होइन, पाँच सदस्यीय परिवारसहित ५६ वर्षीय जितबहादुर सार्कीको चार दशकदेखिको आश्रय हो ।

सालैसालको रुख भएको घना जंगलबीच रहेको टहरोमा वर्षा भएका बेला पानी चुहिन्छ । अगाडिको भाग खुलै भएकाले जंगली जनावरको त्रास पनि उत्तिकै छ ।

आर्थिक अवस्था दयनीय भएका जितबहादुर आयआर्जनको माध्यम केही नभएपछि टहरोमा जीवन गुजारा गरिरहनुपरेको बताउँछन् । 'बर्सातको समय पानी, हिउँदमा हुरीबतास र चिसोले सताउँछ,' उनले भने, 'जंगली जनावरले कतिबेला आक्रमण गर्ने हो भन्ने त्रास भइरहन्छ ।'

बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जबाट छिरेको बाघले आतंक मच्चाइरहेका बेला उनको परिवार असुरक्षित छ । सरकारले आर्थिक अवस्था कमजोर भएका विपन्न, दलित समुदायलाई जनता आवास कार्यक्रममार्फत घर बनाउँदै आए पनि उनी छुटिरहेका छन् ।

जितबहादुरले आयआर्जनका लागि छेवैमा सानो टहरो बनाएर गाईबाख्रा पालेका छन् । ‘आम्दानीको माध्यम अरु केही छैन । पुर्ख्यौली सम्पत्ति छैन । ऐलानी जग्गामा लगाएको बाली जंगली जनावरले पाक्न नपाउँदै सखाप पार्छन्,' उनले सुनाए, 'बाख्रा बेचेर र मजदुरी गरेर पाँच जनाको परिवारलाई बिहान-बेलुकी छाक टार्न हम्मेहम्मे हुन्छ ।' 

बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज छेवैमा भएकाले यहाँ बाघको त्रास छ । पुस दोस्रो साता बाघले तीन जनाको ज्यानै लियो । दैनिकजसो किसानले पालेको गाईबाख्रा खोरमै पसेर मारेर खाने गरेको छ ।

सरकारले घरबारविहीन दलित, विपन्न परिवारलाई घर बनाउने सुने पनि अहिलेसम्म कसैले सहयोग नगरेको उनले बताए । आर्थिक अवस्था कमजोर भएका कारण विभिन्न किसिमको जोखिम मोलेर टहरोमा बस्दै आएका उनले घर निर्माणको लागि सहयोग गर्न सम्बन्धित निकायसामु अपिल गरेका छन् ।