कालीकोट — सुर्खेतबाट मुगु जान आएका खत्याड-२ सेरीका सर्जन मल्लको ५ जनाको परिवार गत शुक्रबार दिउँसो कर्णाली राजमार्ग हुँदै दैलेखको खिड्कीज्यूला पुगेपछि कालीकोटको गगने खोलामा पहिरो गएको सुने । उनीहरुको बास त्यतै भयो । 

भोलिपल्ट बिहान सडक खुल्छ होला भनेर उनीहरु चढेको माइक्रो बस खिड्कीज्यूलाबाट हिँड्यो । ८ बजे कालीकोटको गगने खोला पुग्यो । पानी परिरहेकोले पहिरो झर्न रोकिएन । बल्लतल्ल सडक डिभिजन कार्यालय जुम्लाका दुई वटा एक्स्काभेटरले वल्लो र पल्लो छेउबाट पहिरो सफा गरेर सकेपछि १ बजे बाटो खुल्यो । ४ किमि अगाडि आएपछि पुन: हुल्म नजिकैको पहिरोले ३ घण्टा गाडी रोकियो । मल्ल परिवारको बास शनिबार बेलुकी मान्ममै भयो । पानी ठूलो नभए पनि दलदले माटो र ढुंगा एक सय मिटर माथिबाट बगिरहने गगने पानीबिनाको खोला हो ।  

'जनैपूर्णिमाका दिन घरमा देउता पुज्न भनेर आयौ,' उनले भने, 'पुग्न नसकिने भयो ।' उनले सडक बनेपछि भरपर्दो नहुँदा कर्णालीवासीले दुःख पाएको गुनासो पोखे । 

गत आइतबार जुम्लाको सिन्जाबाट सुर्खेत हुँदै भारत हिँडेको थियो गोरबहादुर खत्रीसहित ९ जनाको टोली । प्रहरीले गगने खोलामा पहिरो गएको भन्दै हुल्ममै गाडी रोक्यो । वर्षा नरोकिएपछि त्यो दिन बाटो खुलेन । भोलिपल्ट बिहान ७ बजेदेखि पहिरो पन्छाउन सुरु गरेको मेसिनले १ बजे बाटो खोलेपछि उनीहरु सुर्खेततिर लागे । साउन अन्तिमदेखि भदौ महिना भारतको सिमलामा स्याउ टिप्ने काम पाइने भएकाले सिन्जाका युवाहरु भारत जान लागेका हुन् । 'एक महिनामै ५०-६० हजार कमाइ हुन्छ,' नरेश बुढाले सडकका कारण दुःख पाएको सुनाउँदै भने । उनीहरु घरबाट हिँडेको दिन जुम्लाको हिमा तलतिरको पहिरोले कालीकोट र जुम्लाको सिमाना नाग्मा बजार बास बसेर भोलिपल्ट कालीकोट पुगेका थिए । 

असार लागेपछि कर्णाली राजमार्गमा पहिरोले निकै दुःख दिएको नागरिक समाजका अगुवा दमनराज बम बताउँछन् । वर्षामा बादल र कुहिरो लाग्ने भएकाले जुम्ला, मुगु र हुम्लाका बासिन्दालाई हवाइजहाज पनि नउड्ने र पहिरोले सडक पनि बन्द हुने हुँदा आवतजावत गर्न कठिनाइ भएको उनले सुनाए ।

सुर्खेतबाट दैलेख हुँदै कालीकोटको मान्मसम्मको दुरी जम्मा १ सय ५१ किमि छ । त्यसभन्दा माथि जुम्ला बजारसम्म ८२ गरी कुल २ सय ३२ किमि लम्बाइको कर्णाली राजमार्ग सडकको अवस्था राम्रो भए ८/९ घण्टामै पुगिने हो । तर, जीर्ण र साँघुरो सडकका कारण जेठसम्म एक दिनमा सजिलै पुगिए पनि असार लागेपछि ठाउँठाउँको पहिरोले साविकको कर्णालीका कालीकोट, जुम्ला, मुगु र हुम्ला पुग्ने नागरिकले सास्ती पाउने गरेका छन् । 'सानोतिनो पानी पर्नेबित्तिकै सडक अवरुद्ध भइहाल्छ,' कालीकोटका प्रहरी प्रमुख डीएसपी टेकबहादुर रावतले भने, 'असार लागेपछि प्रहरीलाई पहिरोको सूचना आदानप्रदान गर्न र सडक खुलाउनै ठिक्क छ ।' 

उनका अनुसार असारमा पहिरोले कर्णाली राजमार्गको गाल्जेमा १ पटक, लालु खुलालुमा १, हुल्ममा ५ पटक पहिरोले सडक अवरुद्ध भएको छ भने साउन लागेयता हुल्ममा ६ पटक, ताडीमा एक पटक, मोल्फा बिहानीमा ६ पटक र गाल्जे १ पटक गरी १४ पटक सडक अवरुद्ध भएको छ । 

त्यस्तै, असार र साउनमा गरी गगने खोलामा मात्र २१ पटक पहिरोले सडक अवरुद्ध भएको छ । अरु ठाउँमा त सामान्य नै हो । जिल्ला प्रहरी कार्यालययका सूचना अधिकारी गोविन्दप्रसाद चौधरीले भने, 'गगने खोलाले निकै दुःख दियो । पानी पर्नेबित्तिकै लेदोसहितको पहिरो झरिहाल्छ । पहिरो झर्ने र दुर्घटना बढी हुने भएकाले कर्णाली राजमार्गमा राति यात्रा गर्न प्रतिबन्ध छ ।'

सुर्खेतबाट कतै नरोकिएका गाडी पनि विगत प्रत्येक वर्ष वर्षा सुरु भएपछि कालीकोटको शुभकालिका-१ गगने खोलामा रोकिएर यात्रुलाई सास्ती हुने गरेको छ । बर्सेनि ठेक्का हुने गरे पनि गुणस्तरको काम नहुँदा पानी पर्नेबित्तिकै पहिरोले सडक अवरुद्ध हुने गरेको छ । 

०७८ को असोजमा भएको बेमौसमी वर्षाले ठाउँठाउँमा क्षतविक्षत गरेको कर्णाली राजमार्गको सुधारका लागि सरकारले कर्णाली राजमार्गको केही ठाउँमा चौडा गरे पनि गगने खोलोमा लगाएको ३ करोडको ठेक्काबाट लगाइएको ग्याबिन जालीसहितको पर्खाल गत वर्ष पहिरोले बगाएपछि सडकको अवस्था उस्तै छ । यहीँको पहिरो रोकथामका लागि सडक विभागले बेलाबेलामा विज्ञ ल्याएर स्थलगत अनुगमन गरेर रिपोर्ट बनाए पनि काम के भयो भन्ने यहाँका नागरिकलाई थाहा छैन । 

घाम लागे धुलो पानी परे हिलो हुने कर्णाली राजमार्गको गगने खोलाको पहिरोले सधैं यात्रुलाई सास्ती दिने गरेको प्रजिअ नारायणप्रसाद भट्टराईले बताए । पहिरो रोकथामको लागि सडक डिभिजन कार्यालय जुम्लालाई बेलाबेलामा पत्राचार र टेलिफोनबाट खबर गरेको उनको भनाइ छ । कर्णाली राजमार्गको गगने खोला, जिते, बिहानीलगायतका ठाउँमा पहिरो झरिरहने समस्या रहेकाले सडक विभिजन कार्यालय जुम्लाले ३ वटा मेसिन कालीकोट खण्डमा मात्र तयारी अवस्थामा राखेको छ । 'दुई एक्स्काभेटर गगने खोलाको पहिरोलाई भनेर हुल्ममा राखेका छौं,' उनले भने, 'पहिरो गएपछि वर्षा रोकिनेबित्तिकै डोजर पठाइहाल्छौं ।' असार लागेपछि जितेको चट्टान खसेकाले ३ दिन अवरुद्ध भए पनि अरु बेला एक दिनभित्रै पहिरो हटाउन सफल भएको उनले दाबी गरे ।