वीरेन्द्रनगर — कर्णाली उत्सव ‘कुडा कर्नालीका’को छैटौँ संस्करण प्रदेश राजधानी वीरेन्द्रनगरमा सोमबारदेखि सुरु भएको छ । ३ दिने उत्सवको उद्घाटनका क्रममा कर्णालीको समृद्धिदेखि शिक्षा, नारी नेतृत्व, युवा सशक्तीकरणलगायत विषयमा बहस भएको छ । 

वीरेन्द्रनगरस्थित सिटी हलको आँगनमा भइरहेको उत्सवको उद्घाटन गर्दै मुख्यमन्त्री यामलाल कॅडेलले सुधारका थुप्रै चुनौती हुँदाहुँदै कर्णालीको विकासको लागि क्रमभंग हुने अवस्थाको सुरुवात भएको बताए । उनले यो क्रमभंगतालाई उच्चतम बिन्दुमा पुर्‍याएर समृद्धिको मार्गचित्र कोर्ने साझा दायित्व सुरु भएको जनाए । ‘हाम्रो इमान्दार प्रयत्नबाटै कर्णालीको समृद्धि सम्भव छ, लोकतन्त्रको विकल्प अझ सहभागितामूलक उन्नत लोकतन्त्र नै हो,’ उनले भने, ‘हामीले त्यसका लागि सत्ता सञ्चालन र शासनमा आमूल सुधार ल्याउन जरुरी छ ।’ 

कर्णाली दुःखको घाउ मात्र नभएर सम्भावनाको मल्हम पनि भएको मुख्यमन्त्री कँडेलले बताए । कर्णालीप्रति नकारात्मक भाष्य सिर्जना गरिएको र अब नागरिकलाई आशा तथा विश्वास दिलाउने अभियानको थालनी गरिएको उनको दाबी छ । ‘कर्णालीको विकास र समृद्धि हामी सबैको साझा अभियान हो, यसमा कोही पनि सत्ता र प्रतिपक्ष हुनुपर्ने जरुरी छैन,’ उनले भने, ‘मुलक संघीय संरचनामा गइसकेपछि हामीले गच्छे अनुसारको शासन व्यवस्था सञ्चालन गरिरहेका छौ, हाम्रो लक्ष्य भनेको विकास, पूर्वाधार र परिवर्तन हो ।’ कर्णालीको समृद्धिमा जल, जमिन, पर्यटन, जडीबुटी, भेषभूषा, भाषा संस्कृतिलाई अनुकूलतामा विकास गर्ने उनले जानकारी दिए । 

उत्सवमा गरिएका विचार मन्थनले कर्णालीको वास्तविक पहिचान बढाउने काममा सकारात्मक टेवा पुर्‍याएको पूर्वसचिव केवलप्रसाद भण्डारीले बताए । ‘विचार र बहसले समस्याको सिर्जना मात्रै गर्दैन, समाधानका उपायको खोजी पनि गर्छ,’ उनले भने, ‘कर्णाली एउटा सभ्यता हो, यसको इतिहास पनि वैभवशाली छ, जसले अपार सम्भावना र अवसर दिएको छ ।’ कर्णाली विकासमा पछाडि पर्नुको कारण हिजोदेखिको उपेक्षासॅगै कर्णालीवासीमा जागरुकताको कमी र उत्तरदायित्वबाट पन्छिनु पनि रहेको उनको भनाइ छ ।

प्रदेश योजना आयोगका उपाध्यक्ष सूर्यनाथ योगीले कर्णालीको विकास यात्राका महत्त्वपूर्ण पाइलाहरूको पुनरावलोकन गर्दै आगामी यात्राको दिशानिर्देश गर्नेगरी दोस्रो आवधिक योजनाको निर्माण गरिएको बताए । उनले विकासका रणनीति तथा प्राथमिकताहरू तय गर्दा दिगो विकास लक्ष्यको सूचाचांकहरुलाई पूरा गर्दै जलवायु परिवर्तनका असर न्यूनीकरण, विपद् व्यवस्थापन र  सामाजिक न्यायलाई विशेष ध्यान दिइएको जनाए । डिजिटल कर्णाली अभियान, उद्यमशीलता प्रवर्द्धन, ऊर्जा तथा पूर्वाधार विकास तथा सार्वजनिक सेवा प्रवाह सुधार्ने पहलहरू यस योजनाले समेटेको उनको भनाइ छ ।  

राजनीतिक विश्लेषक आहुतिले कर्णाली भन्नेबित्तिकै दुर्गम, अभाव र विकटको पहिचान बनाउने प्रचलित मान्यता अझै यथावत रहेको बताए । ‘वर्षौंदेखि बनाइएको रोगभोक र शोकको नकारात्मक बिम्बले हामीलाई अझै थिचिरहेको छ,’ उनले भने, ‘कर्णालीलाई हिजोको हेय दृष्टिभावले हेर्ने यस्ता नकारात्मक सूचक र मानसिकता अब बदल्न जरुरी छ ।’ 

कार्यक्रमको पहिलो सत्रमा उच्च शिक्षा, अनुसन्धान र विकासबारे बहस गर्दै मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयका उपकूलपति प्रा.डा.ध्रुवकुमार गौतमले ज्ञान र सीपसँग देशको अर्थतन्त्र पनि जोडिएको बताए । शिक्षासँग देशको समृद्धि र कर्णालीको भविश्य पनि जोडिएको उनको भनाइ छ । नेपाल खुला विश्वविद्यालयकी उपकुलपति प्रा.डा. शिलु मानन्धरले सरकारले विश्वविद्यालयको संख्या मात्रै नबढाएर पूर्वाधार र मानवीय संसाधनको व्यवस्थापन गर्न सके संसारमै प्रतिस्पर्धा गर्ने विद्यार्थी उत्पादन गर्न सकिने बताइन् । कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका उपकुलपति डा. मंगल रावलले विभिन्न अभाव चिर्दै कर्णालीले एमबीबीएस डाक्टर र विशेषज्ञ उत्पादन गर्नु अनुकरणीय भएको बताए ।