सल्यान — छत्रेश्वरी गाउँपालिका–२ दहखोलाका किसानको बारीमा पाकेका सुन्तलामा ध्वाँसे रोगले क्षति पुर्‍याएको छ । रोग नियन्त्रणको प्रयास नहुँदा झण्डै एक रोपनीका सुन्तलाका बोट तथा पाकेका फलमा रोग देखिएको हो ।

रोगका कारण सुन्तलाका पात सुक्ने र झर्दै गएका छन् भने पाकेका दाना काला भइरहेका छन् । सहजै बिक्री र राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि अन्नबाली छाडेर दहखोलाका किसानले ५ सय बढी रोपनी जग्गामा सुन्तला खेती गरेर वर्षमा एक करोड रुपैयाँ बढीको कारोबार गर्दै आएका छन् । रोग नियन्त्रणमा आउने भन्दा फैलिँदै गएको र पाकेका सुन्तला खरिदकर्ताले लिन नमानेपछि किसान चिन्तित भएका छन् ।

गत असोज पहिलो सातातिर देखिएको ध्वाँसे रोगका कारण आफ्ना तीनवटा बगैंचाका ३ सय सुन्तलाका बोट प्रभावित भएको स्थानीय टोपेन्द्र डाँगीले बताए । रोगले पाकेका फल र बोटका पात सुक्दै गएको उनले बताए । ‘बगैंचामा सुन्तला पाकेर पहेंलपुर भएपछि दैनिक एक/दुई जना बाहिरका खरिदकर्ता आएर ६० रुपैयाँ किलो सुन्तला लगिरहेका छन् । ध्वाँसे रोग लागेको सुन्तला कसैले लिन चाहेका छैनन् । धेरै सुन्तला त्यत्तिकै खेर गएका छन्,’ उनले भने । खरिदकर्ताले लिन नमानेपछि झन्डै ४ लाख घाटा भएको उनको भनाइ छ ।

१५ रोपनी जग्गामा लगाएको ३ सय सुन्तलामध्ये एक सयभन्दा बढी बोट ध्वाँसे रोगले सखाप बनाउन थालेको दहखोलाकै आतिराम विकले बताए । विषादी प्रयोग गरे पनि रोगले बोट नै मर्न थालेको उनले बताए । ‘बोटमा सुन्तला पहेंलै भएको देखिन्छ । पहेंलो बाहिरबाट कालै छायाँ बसेको सुन्तला चाम्रिंदै गएको छ । पानीले पखाल्दा समेत कालो गएन,’ उनले भने, ‘गत वर्षसम्म २ लाख बढीको बिक्री गरेको थिएँ । यसपालि रोगका कारण त्यत्तिकै खेर गयो ।’

अर्का किसान चित्रबहादुर केसीले गत वर्षदेखि आफ्नो बगैंचामा भएको सुन्तलामा ध्वाँसे रोग देखिएको र विषादी तथा औषधि प्रयोग गरे पनि पूर्ण रूपमा निर्मूल नभएको बताए । अहिले पनि ३०/३५ बोट ध्वाँसे रोगबाट प्रभावित भएको र रोगका कारण खरिदकर्ताले किन्न नमानेको उनले बताए । ‘खाद्यबाली लगाएर वर्षभरि खान नपुग्ने भएपछि सुन्तला खेतीमा लागेको थिएँ । बगैंचामा भएका ३ सय बढी बोटबाट ४/५ लाख आम्दानी हुने गर्थ्यो,’ उनले भने, ‘यसपालि त गोडमेल गर्दा लागेको खर्चसमेत उठाउन गाह्रो भयो । २ लाख बढी घाटा भएपछि परिवार कसरी पाल्ने भन्ने चिन्ता छ ।’