‘पर्यटक मात्र गाउँ–गाउँ पुर्याउने होइन, पर्यटनको लाभ गाउँ–गाउँ पुर्‍याउने अवधारणा चाहिन्छ’

माघ ११, २०८१

दीपक जोशी

”Tourists are not the only ones who bring villages to villages, we need the concept of bringing the benefits of tourism from villages to villages”

पछिल्ला १०-१५ वर्षमा नेपालको पर्यटनको अवस्था अघिल्लो २०/२५ वर्षको भन्दा कमजोर भएको देखिन्छ । हाम्रो बुझाइ र अभ्यासले पनि पर्यटनलाई सही दिशामा अगाडि बढाउन नसकेको हो । खासमा पर्यटन भनेको विशुद्ध प्राविधिक र व्यावसायिक क्षेत्र हो ।

तर, हामीले यसलाई शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक क्षेत्र झैँ  घर-घर, गाउँ-गाउँसम्म पुर्याउनुपर्छ भन्ने धारणा बनाएका छौं । नेपाल सीमित स्रोत-साधन भएको देश भएकाले थोरै स्रोतलाई धेरै अनुत्पादक ठाउँमा छर्दा यसले सकारात्मक नतिजा ल्याइरहेको छैन । 

हाल नेपालको पर्यटकीय पूर्वाधारलाई हेर्दा करिब १२ लाखजति अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकहरू वार्षिक रूपमा नेपाल भ्रमणमा आउँछन् । सन् २०१८ को सर्वेक्षण अनुसार १२/१३ लाखजति पर्यटक सडक मार्गबाट आउँछन् । यति पर्यटकका लागि नेपालमा पर्याप्त गन्तव्यहरू छन्, ती गन्तव्यहरूको स्तरोन्नति गर्न सकियो भने पर्यटकहरूको संख्या अझ वृद्धि गर्न सकिन्छ । तर, अहिलेको सोचाइ र बुझाइले पर्यटकलाई घर-घर, गाउँ-गाउँसम्म पुर्याउने कुरा व्यावहारिक छैन । फ्रान्स, स्पेन, एसियामा थाइल्यान्ड, मलेसिया लगायत विश्वका सफल पर्यटन मोडेलहरू हेर्दा पनि सीमित क्षेत्रमै पर्यटन गतिविधिहरू केन्द्रित गर्ने र त्यसबाट प्राप्त हुने लाभलाई चाहिँ गाउँ-गाउँसम्म पुर्‍याउने गरेको पाइन्छ ।

नेपालको पर्यटन बोर्ड तथा अन्य सरकारी निकायहरूले तत्काल गर्नुपर्ने काममा सक्रियता देखाए पनि दीर्घकालीन योजना तथा गृहकार्यमा भने कमी देखिएको छ । यसले परिणाममुखी कामहरूमा अवरोध पुर्याएको छ। हाल प्रदेश स्तरमा पर्यटन परिषद् तथा बोर्डहरू स्थापनाका कुरा भइरहेका छन् । तर, मोडालिटीको स्पष्ट अभावले स्रोतको उचित विनियोजन र प्रयोग हुन सकेको छैन। स्कटल्यान्डजस्ता देशहरूमा स्रोत र कार्यक्रम प्रदेश स्तरको हुन्छ तर कार्यान्वयन संघीय तहले गर्छ । भारतमा प्रदेशले नै कार्यक्रम बनाउँछन् र कार्यान्वयन गर्छन् । नेपालमा कुनै मोडालिटि छैन । यसले गर्दा स्रोत विनियोजन गरिएको छ तर खर्च भइरहेको छैन । खर्च भए नै पनि उत्पादक ढंगबाट भइरहेको छैन ।

दीपक जोशी जोशी नेपाल पर्यटन बोर्डका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन् ।

Link copied successfully