‘हामी नियन्त्रित छौं’- कला - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘हामी नियन्त्रित छौं’

सुशीला तामा‌ङ

काठमाडौँ — हामी समाजमा मानवका रूपमा छौं । हाम्रो आफ्नै परिवार छ, संस्कार, रीतिरिवाज, कुल, खान्दान, जात, स्तर यी विविध पक्ष हामीसँगै प्रत्यक्ष जोडिएका छन् । मानिस स्वतन्त्र भएको जति नै बहाना गरे पनि यी सबैबाट हामी कतै टाढा जान सक्दैनौं । मानवीय पक्षलाई पन्छाए पनि प्रकृति हामीसँगै जताततै छ । हामी त्यसैमा निहित छौं । 

शनिबार अनामनगरस्थित मण्डला थिएटरभित्र ‘टेरिटोरियम’ समूहले प्रस्तुत गरेको ‘पर्फमेन्स आर्ट’ मा त्यस्तै अनौठो दृश्य झल्किरहेका थिए । उक्त दृश्य केही हप्ताअघि मात्र नर्वेबाट आएकी नेपाली रंगकर्मी दुर्गा विश्वकर्मा, ‘टेरिटोरियम’ समूहका ओस्टेन एले, सारंगीवादक किरण नेपालीले पर्फमेन्स आर्टमार्फत प्रस्तुत गरेका थिए । नर्वेमा ‘पर्फमेन्स आर्ट’अध्ययनरत रंगकर्मी विश्वकर्माले नौलो प्रस्तुतिका रूपमा ‘टेरिटोरियम’ प्रस्तुति ल्याएकी हुन् ।


चिसो र सिमसिमे पानीले शरीर कठ्याङ्ग्रिँदै थिएटरभित्र प्रवेश गरेलगत्तै त्यहाँको वातावरणले मनमा एक किसिमको कौतुहल पैदा गरिरहेको थियो । मण्डलाको स्टेजभित्र पर्फमेन्समा जारी रहेका दृश्यले बाहिर र भित्रको मौसम आम दर्शकलाई उस्तै लागिरहेको भान हुन्थ्यो । त्यहाँ कहिले पानी परेको दृश्य देखिन्थ्यो भने कहिले बादल गर्जेको आवाज सुनिन्थ्यो ।


एकोहोरो मीठो सारंगीको धुनलाई बेसुरले बजिरहेको अर्को संगीतले छायामा पारिरहेको थियो । सारंगी रेट्ने नेपाली आफ्नै सुरमा थिए भने अर्कोतर्फ कोलाहल मच्चाउने धुनसँगै एलेको अस्पष्ट संवादले माहोल बिथोलिरहेको थियो । अर्को अनौठो पक्ष त थिएटरमा सधैं मिलेर बस्ने दर्शक यत्रतत्र छरिएर बसेका थिए । चराको प्वाँखैप्वाँख जहाँतहीँ छरिएका थिए ।


त्यस्तैमा एउटी बेचैन युवती छटपटिँदै पृष्ठभूमिमा देखा पर्छिन् । युवती केही खोजी गरेको हाउभाउसहित दर्शकबीच देखा परेर केही आवाजले इसारा गर्छिन् । उनको आवाजमाथि कसैको नियन्त्रण छ र उनी त्यसैको खोजीमा रहेको दृश्यले इंगित गरिरहेको थियो । उनी जति स्वर उचो गर्न खोज्छिन्, त्यति नै कोलाहलको ध्वनि बढ्दै जान्छ । केही क्षण हराएपछि पुनः उनी ठूलो भाँडा (खड्कुलो) मा पानीसहित उपस्थित हुन्छिन् । पानीमा उनी रमाउन खोज्छिन् । शरीरमा पानी छर्कंदै त्यसको स्पर्श महसुस गर्छिन् । छरेको प्वाँखलाई नियाल्दै हेरिरहँदा उनको वातावरणलाई अर्थहीन संवाद र संगीत सिर्जना गर्ने युवाले बिथोल्दै आफ्नो बाटो लाग्छ । युवती उही शून्य अवस्थामा रहन्छिन् ।


युवतीको भूमिकामा रंगकर्मी विश्वकर्मा स्वयं थिइन् । एलेको अस्पष्ट संवाद, नेपालीको सारंगी धुन र रंगकर्मी विश्वकर्माले शरीरको हाउभाउबाटै विश्वमा मानवको सामाजिक तथा व्यक्तिगत पहिचान, स्तर र सम्बन्धहरूबाट जेलिरहेको आवाजको खोजी गरेको भान हुन्थ्यो । रंगकर्मी विश्वकर्माले डर र त्रासमा नियन्त्रित महिला शरीरको अस्तित्वलाई खोजेकी थिइन् । तीनै जनाको प्रस्तुतिमा दर्शकले माया, दुःख, आशा, द्विविधालाई देखेर त्यसलाई आफ्नै ढंगले महसुस र अनुभव गर्ने उनले विश्वास व्यक्त गरिन् । त्यसका लागि नै दर्शकका लागि एउटा निश्चित स्थान नतोकिएको उनले खुलाइन् ।


रंगमञ्चमा अधिकांश पात्रको संवादका माध्यमबाट नै एउटै लय र बाटामा गइरहेको परम्परालाई फरकपना ल्याउने उद्देश्यले मण्डलामा संगीत, अस्पष्ट संवाद, ध्वनि र शरीरको चालमार्फत प्रस्तुति दिने जमर्को गरिएको रंगकर्मी सोमनाथ खनालले उल्लेख गरे । कलाकारका लागि पनि केही फरक भएकाले दर्शकलाई बुझाउन केही कठिन रहेको खनालको बुझाइ छ । ‘रंगमञ्चमा नौलो माध्यममा दर्शकलाई शिक्षित र जागरुक बनाउनु हाम्रो दायित्व हो,’ उनले भने । दर्शकले बिस्तारै बुΣदै जानेछन् भन्ने पक्षमा उनी विश्वस्त छिन् ।


‘टेरिटोरियम’ समूहमा एलेसँग नर्वेका जान्ने होम, जेन हुस्टाक र गुनहिल माथे ओलाससेन कलाकार आबद्ध छन् । एलेलगायत होम, हुस्टाक पनि प्रस्तुति हेर्नका लागि मण्डलामा उपस्थित थिए । विश्वकर्माका अनुसार शनिबार दुई शो मञ्चन गरेको यस समूहले आइतबारदेखि तीन दिन नेपाली ३० जना रंगकर्मीहरूसँग त्यस्तै आर्ट फर्ममा वर्कसप गरी मंगलबार साँझ पनि मण्डलामा पुनः प्रस्तुति दिनेछन् ।

प्रकाशित : पुस २०, २०७६ १०:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गाउँभरि टमाटर खेती

कान्तिपुर संवाददाता

विराटनगर — मोरङको लेटाङ-९ जाँतेकी गायत्री खतिवडाले गत वर्ष ५ कट्ठा जमिनमा टमाटर खेती गर्दा ३० हजार रुपैयाँ खर्चिएर अढाई लाख आम्दानी गरिन् । यसपालि खेती विस्तार गरेर १५ कट्ठा पुर्‍याएकी छन् । टमाटरबाट राम्रो आम्दानी देखेपछि यसपालि जाँतेका सबै महिला त्यसैमा लागेका छन् ।

जाँतेमा कृषि महिला सहकारी संस्था छ । टमाटर खेतीमा लाग्ने उनीहरू सबै त्यसका सदस्य हुन् । सहकारीले उनीहरूलाई बिउ र टनेल निर्माणमा मात्र होइन, बजारको व्यवस्थापनमा समेत सहयोग गरेको छ ।

'टमाटर खेती सपि्रए धान र अन्य बालीबाटभन्दा चौगुणा नाफा हुन्छ,' खतिवडाले भनिन्, 'गत वर्ष खेती गर्नेले राम्रो आम्दानी गरेको देखेपछि सहकारीका सबै महिला यसमा लागेका हुन् ।' अहिले जाँतेबाट मात्र दैनिक सात सय केजी टमाटर बजार पुग्ने गरेको छ । 'यस बेला जाँतेमा सबैको खेतबारीमा टमाटर फलेका छन्,' खतिवडाले भनिन् । यहाँ करिब पाँच सय बिघामा व्यावसायिक टमाटर खेती गरिएको छ । एउटा बोटमा १५ देखि ३५ केजीसम्म टमाटर फल्ने गरेको किसान बताउँछन् । उनीहरूका अनुसार टमाटरले रोपेको तीन महिनापछि एक महिनासम्म नियमित उत्पादन दिन्छ । स्थानीय निर्मला बोहोराले गत वर्ष टमाटरबाटै ८ लाखभन्दा बढी आम्दानी गरिन् ।


१ लाख २० हजार रुपैयाँ खर्चिएर करिब एक बिघामा टमाटर लगाएकी उनले यसपालि खेती बढाएर डेढ बिघा पुर्‍याएकी छन् । 'यसपालि १० लाख आम्दानी हुने विश्वास छ,' उनले भनिन्, 'बिक्री गर्न टमाटर लिएर बजार पुग्नुपर्दैन । व्यापारी घरमै आएर लैजान्छन् ।'

प्रकाशित : पुस २०, २०७६ १०:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×