दिल्ली नगर निगममा भत्कियो भाजपाको गढ- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

दिल्ली नगर निगममा भत्कियो भाजपाको गढ

२५० मध्ये आप १३४ वडामा विजयी, भाजपा १०४ र कंग्रेस ९ वडामा सीमित 
राजेश मिश्र

नयाँदिल्ली — लगातार १५ वर्षसम्म भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) को नियन्त्रणमा रहेको दिल्ली नगर निगममा आम आदमी पार्टी (आप) विजयी भएको छ । आपले पहिलो पटक भाजपाबाट सत्ता खोस्न सफल भएको हो । आपले यसअघि दिल्ली र पञ्जाब राज्यमा कंग्रेसलाई पराजित गर्दै सरकार गठन गरिसकेको छ । 

भाजपाको पकड रहेको दिल्ली नगर निगममा विजयी भएसँगै आपले अन्यत्र पनि थप प्रभाव विस्तार गर्ने देखिएको छ । भारतीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार दिल्लीका २५० वडामध्ये आपले १३४ मा जित हासिल गरेको छ भने भाजपाले १०४ र कंग्रेसले ९ सीमित भएका छन् । ३ सिट अन्यले जितेका छन् ।

चुनावी परिणामसँगै दिल्लीमा अब आप दुई तहको सरकार बनेको छ । यसको अर्थ, राज्य र स्थानीय सरकार दुवैमा आपको नियन्त्रणमा आइपुगेको छ । भारतका अन्य राज्यजस्तो दिल्ली पूर्ण स्वायत्त भने होइन । केन्द्रीय राजधानी रहेकाले यहाँ केन्द्र सरकारको अधिकार पनि उत्तिकै छ । केन्द्र सरकारले तोक्ने उपराज्यपालसँग पनि धेरै खाले अधिकारहरू छन् । दिल्लीमा काम गर्नका लागि केन्द्र सरकार, दिल्ली सरकार र नगर निगम तीन वटैसँग आआफ्ना अधिकारहरू छन् ।

यसअघि केन्द्र सरकार र नगर निगम भाजपाको नियन्त्रणमा रहेकाले कतिपय काम आफ्नो योजनाअनुसार गर्न नपाएको आपले बताउँदै आएको थियो । दिल्लीमा राज्य सरकारको अधिकार क्षेत्र बढाउनुपर्ने भन्दै आप प्रमुख अरविन्द केजरीवालले निरन्तर आवाज उठाउँदै आइरहेका छन् । अधिकारका विषयका कतिपय मुद्दा अदालतसम्म पनि पुगेको छन् ।

स्थानीय तहमा स्वास्थ्य सुविधा, सरसफाइ, पार्क संरक्षण, प्राथमिक विद्यालय, ६० फिट चौडाइभन्दा साना सडक निर्माण, सार्वजनिक शौचालय, पार्किङ, सडक बत्ती, पानी आपूर्तिलगायतका दर्जनौं जिम्मेवारी नगर निगमका हुन्छन् । जनतासँग प्रत्यक्ष जोडिने त्यस्ता धेरै मुद्दामा केजरीवालले काम गर्ने मौका पाएका थिएनन् । नगर निगममा जित हासिल गरेसँगै दिल्लीको फोहर र भ्रष्टाचार समाप्त पार्ने जिम्मेवारी जनताले आपलाई दिएका भन्दै केजरीवालले धन्यवाद दिएका छन् ।

२५० वडामा विजयी पार्षदहरूले मेयर, वरिष्ठ उपमेयर र उपमेयर चुन्छन् । नगर निगमको कार्यकाल ५ वर्षको रहे पनि मेयर भने एक–एक वर्षका लागि मात्र चुनिन्छन् । पहिलो वर्ष महिला पार्षदबाट मेयर चुनिने र तेस्रो वर्षमा अनुसूचित जातिबाट जितेका पार्षदमध्येबाट मेयर चुनिने नियम छ ।

यसअघि दिल्लीभित्र उत्तरी, दक्षिणी र पूर्वी दिल्ली गरी तीन वटा नगर निगम थिए । दिल्लीभित्र तीन जना मेयर हुने व्यवस्था थियो । केन्द्र सरकारले यसै वर्ष ल्याएको कानुनअनुसार तीन वटै नगर निगमलाई गाभेर एउटै बनाइएको छ ।

दिल्लीमा एक जना मात्रै मेयर हुने व्यवस्था गरेर नगर निगमलाई थप शक्तिशाली बनाउने र आफ्नो नियन्त्रण बढाउने भाजपाको तयारी थियो । तर, मतदाताले आपलाई निगमको जिम्मेवारी दिएपछि भाजपालाई नराम्रो धक्का लागेको छ । अघिल्लो पटक सन् २०१७ मा तीन वटा नगर निगमको कुल २ सय ७२ वडामध्ये १ सय ८१ मा भाजपा विजयी भएको थियो । आपले ४८ र कंग्रेसले २७ वडा जितेको थियो ।

गुजरातमा ७ औं पटक 'सरकार बनाउँदै' भाजपा

चुनावलगत्तैका सर्वेक्षणहरूले दिल्ली नगर निगममा आप विजयी हुने देखाएका थिए । उक्त सर्वेक्षणको नतिजा सही सावित भएको छ । त्यस्तै, गुजरात राज्यको विधानसभा निर्वाचनका सर्वेक्षणमा भाजपा पुनः सत्तामा फर्किने देखाएको छ । गुजरातमा २७ वर्षदेखि भाजपाले सरकार चलाउँदै आएको छ । हिमाचलमा भने भाजपा र कांग्रेसबीच टक्करको अवस्था देखिएको छ ।

गुजरातमा कंग्रेसले भाजपाको किल्ला भत्काउन प्रयास गरिरहेकै बेला आप चुनावी मैदानमा उत्रिएको हो । तर, चुनावी सर्वेक्षणहरूले भाजपाले लाताचार सातौं पटक सरकार बनाउने देखाएको छ । विपक्षमा कंग्रेस र आपबीच भोट बाँडिएकाले त्यसको लाभ सत्तारूढ भाजपालाई पुग्ने देखाएका छन् । अर्कोतिर प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र गृहमन्त्री अमित शाहको गृह प्रदेशमा भाजपाले आफ्नो सत्ता कायम राख्न पूरा शक्ति लगाएको थियो ।

प्रधानमन्त्री मोदीकै ‘फेस भ्यालु’ का आधारमा मतदाताले पुनः भाजपालाई रोजेको सर्वेक्षणहरूले देखाएका छन् । एक्जिट पोलहरूले १८२ सिटको गुजरात विधानसभामा भाजपाले १२५ देखि १४० सम्म सिट ल्याउन सक्ने आकलन गरेको छ । त्यही कंग्रेस बढीमा ५० सिट र आप १५ सिटभित्र सीमित रहने देखाइएको छ ।

हिमाचलमा ६८ सिटको विधानसभामा सरकार बनाउन ३५ सिट चाहिन्छ । कतिपय एक्जिट पोलमा कंग्रेसले ३० देखि ४० सिट पाउने र भाजपा विपक्षी दल बन्न सक्ने दाबी गरिएको छ । केहीले भने भाजपाले ३५ देखि ४० र कंग्रेस ३० भित्र सीमित हुने दाबी गरेका छन् ।

हिमाचलमा भने कुन दलको नेतृत्वमा सरकार बन्ने भन्ने चुनावी सर्वेक्षणले फरक–फरक अनुमान गरेका छन् । दुवै विधानसभाको परिणाम बिहीबार आउँदै छ । हिमाचालमा प्रत्येक ५ वर्षमा सरकार फेरिने परम्परा छ । मतदाताले त्यसलाई कायम राखेका छन् वा यसपालि सत्तारूढ भाजपालाई नै निरन्तरता दिएका छन्, त्यसका लागि भने बिहीबारसम्म कुर्नुपर्ने देखिएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७९ ०७:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पूर्वी पहाडमा चासोक तङ्नामको रौनक

चन्द्र कार्की

तेह्रथुम — किरातहरुको महान पर्व चासोक तङ्नाम अर्थात ‘न्वागी पूजा’ तेह्रथुमसहित पूर्वी नेपालमा बिहीबार धुमधाम साथ मनाइँदैछ । विशेषगरी राई, लिम्बू, सुनुवार र याक्खा जातिले मंसिर पूर्णिमाका दिनमा नयाँ अन्न आफ्ना दिवंगत पुर्खा र आ–आफ्ना आस्थाका भगवानलाई चढाएर न्वागी पूजा गर्ने चलन छ ।

तेह्रथुम सदरमुकाम म्याङलुङ बजारको टुँडिखेल नजिक निर्माण गरिएको पूजा स्थलमा न्वागी पूजा गर्नेहरुको बिहानैदेखि भीड लागेको छ । जिल्लाका अन्य स्थानमा रहेका किराँत मन्दिरहरुमा पनि पूजा गर्नेहरुको भीड लागेको चासोक तङनाम (उधौली पर्व) व्यवस्थापन समिति अध्इक्ष इन्द्रबहादुर तुम्बाहाम्फेले जानकारी दिए । यसै अवसरमा म्याङलुङ बजारमा चासोक तंङ्नाम विषेश कार्यक्रमको आयोजना गरिएको छ ।

चासोक तङ्नाम विषेश कार्यक्रममा च्याब्रुङ र धान नाच प्रतियोगिता, स्थानीय जातीय मौलीक खेल तथा अन्य मनोरञ्जनात्मक सांगितिक कार्यक्रमको आयोजना गरिएको आयोजक संस्थाका सचिव टिआर सुब्बाले जानकारी दिए ।

प्रत्येक वर्ष मंसिर पूर्णिमाको दिन मनाइने यो चाडलाई हिन्दूहरुले धान्य पूर्णिमा, किरात याख्खाले चासोवा, सुनुवारले फोल स्यादर, लिम्वूले चासोक र राईले उधौली पर्वका रुपमा मनाउने गर्छन् । केही वर्षदेखि नेपाल सरकारले मंसिर पूर्णिमाका दिन चासोक तङ्नाम पर्व मनाउन सार्वजनिक बिदा दिन थालेको छ । विशेषत: यो पर्व किरातहरुको वाहुल्यता रहेका तेह्रथुम, ताप्लेजङ, पाँचथर, इलाम धनकुटा, संखुवसभा, झापा, मोरङ र सुनसरी तथा काठमाडौं उपत्यकामा भव्यताका साथ मनाउने गरिएको छ ।

लिम्बु भाषामा ‘चासोक’ को अर्थ न्वागी र ‘तङ्नाम’ को अर्थ उत्सव वा चाडपर्व हुन्छ । किरात लिम्बूको ‘मुन्धुम’ मा चासोक पूजाको उत्पत्ति वर्णन पाइन्छ । कृषि युगअघि लिम्बूका आदिम पूर्खा सावायेत्हाङहरू कन्दमूल काँचै खाएर जीवनयापन गर्थे । जसले गर्दा कुपोषण र रोगव्याधिको सिकार हुन्थे । त्यसबाट मुक्ति पाउन उनीहरूले सर्वशक्तिमान तागेरानिङ्वाफुमाङ (प्रकृति) को पूजाआराधना गरे । उनको कृपाबाट पेना/माङद:क् (कोदो), परामा (कोदोसँगै फल्ने बिरुवा), ताक्मारु (घैया धान), तुम्री (जुनेलो), साङ्घामा, लिङ्घामा र लङ्वामा आदि अन्नका बीउविजन प्राप्त भयो । आदिम पूर्खा सावायेत्हाङहरूले प्रकृतिबाट यसरी पाएको बीउविजन तिनका चेली सिवेरा ए:क्थुक्मा/सिवेरा यावुङ्केक्माले काठको खन्ती र अङ्कुसेले खोरिया फाडेर भस्मेमा छरिन् । त्यसपछि सावायेत्हाङहरूले खेतीपाती सिके । फलेको अन्न आगामा पकाएर खान थाले । बल्ल सावायेत्हाङका सन्तानले कुपोषण र रोगव्याधिबाट मुक्ति पाए । खेतबारीमा पाकेको अन्नबाली आगामा पकाएर खान सिकाउने आफ्नी चेलीदेखि खुसी भई सावायेत्हाङहरूले उनलाई पहिले चढाएपछि मात्र खान पाउने बाचा गरे । यसरी कृषि युगदेखि न्वागी परम्परा बसेको ‘मुन्धुम’ मा उल्लेख छ ।

लिम्बूको जातीय संस्था किरात याक्थुङ चुम्लुङको पहलमा सामूहिक रूपमा फेदाङ वा तुम्याङहाङहरूका सहयोगले चासोक पूजा गर्दै आएका छन् । यसरी यो पर्व सामूहिक चाडका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ । यस अवसरमा भेटघाट गर्ने, मनोरन्जन गर्ने, पाहुनाहरुको स्वागत गर्ने चलन छ । यो चाड लिम्बू जातिमा सामाजिक सद्भाव र सम्बन्ध बढाउने माध्यम बन्दै गएको आयोजक संस्थाका सचिब सुब्बाको भनाइ छ । तङ्नामका अवसरमा विभिन्न सामाजिक र सांस्कृतिक गतिविधि पनि हुने गरेका छन् । रिसराग, इर्ष्या बिर्सेर चासोक तङ्नाममा आत्मीयतासाथ लिम्बू दाजुभाइ एवं दिदीबहिनीले भेटघाट र शुभकामना आदानप्रदान गरिरहेका छन् । खाद्य परिकार चाम्रे, याङबेन (झ्याउ), सिगोले, फिलिङ्गे र फुदोको अचार, कोदोको तोङ्वा, तीनपाने रक्सी बनाएर खाने गर्छन् । पाहुनाको सेवासत्कार गर्छन् ।

चेलीबेटी हुक्वा (आफैंले बनाएको शोभित) र अन्य प्रकारको ‘चेसुङ’ (कोसेली) साथ माइतीघर आउनेजाने गर्छन् । युवा सार्वजनिक स्थानमा भेला भई परम्परागत जातीय खेल ‘पक्लुङ’ (छेलो हान्ने खेल) खेल्छन् । सामूहिक रूपमा केलाङ (च्याब्रुङ) बजाएर र्छुइ र्छुइ हा सरलाइमा सर भन्दै नाच्छन् । नाता नपर्ने तरुण तन्नेरी जातीय पहिरन र गहनामा सजिएर एकआपसमा हात समाउँदै मायाप्रीतिका गीतलाई पालामको भाकामा स्वर उरालेर ‘यालाङ’ (धाननाच) नाच्छन् । प्रौढ, वृद्धवृद्धा मुन्धुमी साम्लो, हाक्पारे आदि गीत गाएर मनोरन्जन गर्छन् । साम्बा/येमाहरूको उपलब्धता अनुसार एकराते ‘तङसिङ’ पनि यस अवसरमा सम्पन्न गर्ने चलन छ ।

चासोक तङ्नामले सांस्कृतिक, सामाजिक र धार्मिक महत्त्व बोकेकाले जनजीवनमा यसको अविछिन्न सम्बन्ध रहिआएको किरात याक्थुङ चुम्लुङले जनाएको छ । यो चाडले जातीय पहिचान र सांस्कृतिक गौरव बढाएको छ भने सामाजिक सद्भाव, एकता र पारस्परिक सहयोगको भावना पनि बढाएको म्याङलुङ नगरपालिकाका मेयर संजय तुम्बाहाम्फेले बताए । मेलमा भाग लिन भारतको दार्जिलिङदेखि समेत पाहुनाहरु आएको आयोजकले जनाएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७९ ०७:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×