हिरोसिमा विस्फोटकी साक्षी भन्छिन्- 'आखिर मानवताले हार्‍यो'- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement
हिरोसिमा विस्फोटका ७७ वर्ष

हिरोसिमा विस्फोटकी साक्षी भन्छिन्- 'आखिर मानवताले हार्‍यो'

कान्तिपुर संवाददाता

टोकियो — मेरो नाम सिनोदा मेगुमी हो । म ९० वर्षको भएँ । आज म बाल्यकालको एउटा कहालीलाग्दो घटना सुनाउँछु । म १३ वर्षीया स्कुले विधार्थी थिएँ । त्यो दिन स्कुल बिदा थियो । अनि अघिल्लो दिन नै मैले साथीहरूसँग बाहिर घुम्न जाने सल्लाह गरेको थिएँ । तर त्यो बिहान अबेरसम्मै निदाएछु ।

७७ वर्षअघि जापानको हिरोसिमा र नागासाकीमा अमेरिकाले बम विस्फोट गराउँदा स्कुले बालिका रहेकी सिनोदा मेगुमी । दायाँतर्फ उनको बाल्यकालको सादा तस्बिर । सिनोदाको साथमा नेपाली महिला उषा महत ।

पछि पो थाह पाएँ, साथीहरूले मलाई छोडेर गएछन् । म घरमै दुई वर्षीय भाइ हारुकीसँग चारपाटे कागजहरू पट्याएर विभिन्न आकारका खेलौना, चरा र डुंगा आदि बनाउने खेल ओरिगामी खेलीरहेकी थिएँ ।

हारुकी निकै मायालु थियो । भर्खरै बोल्न सिक्दै थियो । रमाइलो गरेर खेलिरहेका बेला एक्कासी घरभित्र आगोको झिल्का छिरेजस्तो भयो । हावाको गतीमा घरभित्र छिरेको आगोको झिल्कोले सुरुमा ढोका जलायो । जापानमा धेरैजसोका घरमा कागजबाट निर्मित ढोका हुन्छ । त्यसैले पनि त्यो जल्न कत्ति बेर लागेन । आगोको झिल्कोले घरभित्रका गुन्द्री पनि जलायो ।

मैले पछि थाह पाएँ, त्यो क्षण हिरोसिमामा अमेरिकाले प्रहार गरेको आणविक बम विस्फोट भएको रहेछ । त्यो १९४५ अगस्ट ६ तारिखको बिहानको ८:१५ बजेको घटना थियो । जुन मेरो घरबाट २.८ किलोमिटर दूरीमा थियो ।

प्रत्येकपल्ट त्यो घटना सुनाउँदा मेरो आँखाका डिलभरी आँसु हुन्छ । म केही सोच्नै सकिरहेको थिइनँ । परबाट कसैले एकोहोरो मेगुमी, मेगुमी भनेर बोलाएको सुनेँ । यसरी बोलाउने मेरी आमा थिइन् । कसरी कसरी आमा र भाइ धुवाँको मुश्लोबाट बाहिर निस्किएको देखेँ । म कसरी घर बाहिर आइपुगेँ यकिन भन्न सक्दिनँ । आमा र भाइको हातगोडा जलेर राताम्मे भएका थिए र सुन्निएका पनि थिए ।

घरमा म मात्रै त्यस्तो सदस्य थिएँ, जो हिँड्न सक्थेँ । म आमा र भाइलाई अस्पताल लैजानका लागि गाडा खोज्न त्यस्तै ४.५ किलोमिटर पर रहेको काकीको घरसम्म पुगेँ ।

मेरी १७ वर्षीया दिदी साचियो त्यो दिन काममा गएकी थिइन् । दिदीको कार्यस्थल विस्फोटस्थल नजिकै थियो । पछि बुबा दिदीलाई खोज्न जानुभयो । तर उहाँ रित्तै फर्कनुभयो । त्यो घटनापछि दिदी कहिल्यै फर्केर आइनन् ।

आमा र भाइलाई अस्पताल पुर्‍याएपछि म बुबाको पछि लागेर घटनास्थलमा उद्धारमा लागि पुगेको थिए । घटनास्थलमा बयान गर्न नसकिने दृश्य थियो । मानिसका अंगहरू छरपस्ट छरिएका थिए । मेरो भाइकै उमेरका एक जना बालक चारैतिर हेरिरहेको थियो । सायद उ आमा खोजीरहेको थियो ।

त्यत्तिकैमा एउटा आवाज आयो, 'तिमी सेरा होइनौ ?' घर बाहिर मलाई बोलाउने नाम सेरा थियो । मलाई प्रश्न सोध्ने बालिकाको शरीर नराम्ररी पोलिएको थियो । तिनलाई दुई पांग्रे गाडामा राखेर उद्धारकर्मीहरूले उपचारकेन्द्रतर्फ लैजाँदै गरेका थिए । मैले एकैछिनमा चिनेँ, ती मसँगै पढ्ने सहपाठी थिइन् । मलाई नरमाइलो लाग्यो । अहिलेसम्म पनि मलाई ती साथी उपचारपछि निको भइन् कि भइनन् भन्ने थाह छैन ।

त्यो घटनापछि पनि हामीलाई निकै धेरै कठिनाइहरूले पछ्याए । बाबुले जागिर पनि गुमाए । अनि त हाम्रो घर आर्थिक संकट पर्‍यो । कतिसम्म भने घरमा खानाका लागि उसिनेको फर्सी बाहेक केही हुन्थेन । मलाई त्यो घटनाले भित्रैदेखि बिथोलेको थियो । पछिसम्म पनि आकाशमा जहाज उडेको देख्नसाथ भाइ हारुकी मेरी दिदी फिर्ता दे भन्दै कराउँथ्यो ।

विस्फोटको जलनबाट निको भएजस्तो देखिए पनि भाइ हारुकीको स्वास्थ्यमा अनेक असर देखिरहेको थियो । हारुकीलाई पखाला चल्ने समस्या पनि देखिएको थियो । सायद पोसिलो खानाको अभावमा पनि त्यस्तो भएको थियो । उक्त विस्फोटको करिब साढे दुई महिनापछि अक्टोबर २२ का दिन भाइले अन्तिम सास फेर्‍यो । मैले मनमनै सोचेँ, अब हारुकीको सायद दिदी साचियोसँग भेट हुन्छ होला ।

मेरो शरीरमा पनि बमका छर्राहरूको असर थियो । समयक्रममा त्यो असर बल्झिन थाल्यो । अनुहारमा विस्तरै दुख्ने खालका धब्बाहरू देखिन थाल्यो । बल्झिरहने स्वास्थ्य समस्याका कारण मैले माध्यामिक तहको पढाइको बीचैमा विश्राम लिएँ । हाइ स्कुलमा पनि म २ वर्ष ढिला गरी भर्ना हुन सकेँ ।

मैले २२ वर्षमा विवाह गरेँ । तीन सन्तान जन्माएँ। विस्तारै युद्ध, बम र परिवारले भोगेका दुःख भुल्ने कोसिस गरेँ । तर जति बिर्सन खोजे पनि त्यो दिन र त्यसपछि विकसित घटना सम्झनामा आइरहन्छ । पहिले पहिले म ती दिनहरूबारे कसैसँग कुरा गर्न रुची राख्दैनथेँ । म त्यो घटनाबारे बोल्ने खास मान्छे होइन जस्तो लाग्थ्यो ।

केही वर्षअघि मेरो जीवनमा नयाँ मोड आयो । मलाई प्यान्क्रियाटिक्सको क्यान्सर भएको पत्ता लाग्यो । रोगको समयमै पहिचान भएकाले र निरन्तर उपचार गरेकाले मेरो रोग पनि निको हुन्छ भन्ने विश्वासमा छु ।

यो घटनापछि मलाई थाह भयो, म त हिरोसिमामा भएको विस्फोटको निकै थोरै जीवित साक्षीमध्येको एक रहेछु । उक्त घटनाको दृश्य र त्यसपछि बदलिएको परिस्थितिबारे अहिलेका पुस्तालाई थाह दिनुपर्छ भन्ने मलाई लाग्यो । त्यसपछि मैले युद्ध र बदला मानवीयता विरुद्धमा छ भन्ने सन्देश दिनका लागि आफ्ना अनुभवहरू सुनाउन थालेको छु । युद्धको भयाभह अवस्था कस्तो हुन्छ र जीवनको मूल्य के हो भन्नेबारे बताउनकै लाथि मैले पुनर्जीवन पाएको हुँ भन्ठान्छु ।

धेरैजसो मानिस कठिन समय बारम्बार सम्झने इच्छा राख्दैनन् । तर मैले फरक हुने निर्णय गरेँ । हिजोआज म स्कुलका विधार्थी र अभिभावकहरूलाई विश्वकै पहिलो र अति शक्तिशाली ६४ केजी तौल भएको लिटिल बोई नामक परमाणु बम हिरोसिमामा विस्फोट हुँदा कति खतरनाक स्थिति भएको थियो भनेर बताउँछु । विस्फोटपछि जनजीवन कति भयग्रस्त र कठिन भएको थियो भनेर सुनाउँछु । मैले धेरैलाई भन्ने कुराहरू एउटै छ । एक- मानव जीवन पृथ्वीभन्दा गह्रौँ छ । दुई- परमाणु यन्त्र र मानवको सह अस्तित्व सम्भव छैन । तीन- घृणापूर्ण मुटुबाट शान्ति उत्पन्न हुन सक्दैन ।

हिरोसिमा र नागासाकीमा तीन दिनको अन्तरालमा भएका दुई परमाणु बम विस्फोटमा एक लाख ४० हजारले ज्यान गुमाए । उक्त घटनापछि कसले जित्यो कसले हारयो भन्ने तर्क वितर्क अहिलेसम्म चलेको देखिन्छ । तर मलाई उक्त युद्धमा कसैले जितेन बरु आखिरमा मानवीयताकै हार भयो भन्ने लाग्छ ।

(जापानमा बस्दै आएकी उषा महतले तयार पारेको सामग्री ।)

प्रकाशित : श्रावण २१, २०७९ १७:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सुशासन कायम गर्न बिमा कम्पनीहरूलाई समितिको निर्देशन

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — बिमा कम्पनीहरूमा उत्कृष्ट स्तरको सुशासन कायम गर्न बिमा समितिका अध्यक्ष सुर्यप्रसाद सिलवालले निर्देशन दिएका छन् ।

बिमितहरूले समयमा दाबी भुक्तानी नपाएको, सुशासनमा समस्या देखिएको, वित्तीय वितरण तोकिएको समयमा प्रकाशित नगरिरहेको बेला समितिका अध्यक्ष सिलवालले उक्त निर्देशन दिएका हुन् । समसामयिक विषयमा निर्जीवन बिमा कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतहरूसँग समितिले शुक्रबार अन्तरक्रिया कार्यक्रममा गरेको थियो ।

अन्तरक्रियामा समितिका अध्यक्ष सिलवालले आफूहरूले बिमा व्यवसायलाई स्वच्छ, पारदर्शी, बलियो र विश्वसनीय बजारका रूपमा स्थापित गर्न खोजेको र त्यसमा कम्पनीहरूको सहयोग आवश्यक रहेको बताएका थिए । ‘बिमा क्षेत्रमा कहाँ-कहाँ कमी कमजोरीहरू छन् भन्ने बिमा समितिले देखाइ दिएको छ, त्यस्ता कमीकमजोरीहरूलाई दोहोरिन नदिई सुधार गरेर अघि बढ्नुपर्‍यो,’ उनले भने, ‘सुशासन कायम गर्न, अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा नगर्न, तोकिएको दरभन्दा कममा बिमा नगर्न, जोखिमांकनमा कमीकमजोरी हुन नदिन, तोकिएको समयमा बिमा दाबी भुक्तानी गर्न पछि हट्नु भएन ।’

बिमा समितिका कार्यकारी निर्देशक राजुरमण पौडेलले निर्जीवन बिमा व्यवसायमा देखिएका समस्याका बारेमा छलफल गरी तिनको समाधान गर्दै जानुपर्ने बताए । ‘विशेष गरी कृषि तथा पशुपन्छी बिमामा दाबी भुक्तानी नपाएको भन्ने धेरै गुनासाहरू आउने गरेको र सम्पत्ती बिमा, सामुन्द्रिक बिमा तथा दुर्घटना बिमामा पनि समस्या देखिएका छन्,’ उनले भनिन्, ‘ती समस्याहरूको समाधान तत्कालै खोज्नुपर्छ ।’ कार्यक्रममा बिमा क्षेत्रमा देखिएको समस्या र समाधानका विषयमा छुट्टाछुट्टै कार्यपत्रहरू प्रस्तुत गरिएका थिए ।

प्रकाशित : श्रावण २१, २०७९ १७:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×