४२ वर्षमा भाजपा : २ सिटबाट ३०३- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

४२ वर्षमा भाजपा : २ सिटबाट ३०३

राजेश मिश्र

नयाँदिल्ली — भारतको सत्तारूढ दल भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) ले आफ्नो ४२ औं वार्षिकोत्सव भव्यताका साथ मनाएको छ । प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले भाजपा र यसका कार्यकर्ताको दायित्व लगातार बढ्दै गएको बताएका छन् । जनताले जिम्मेवारी थप्दै गएसँगै दायित्व थपिएको उनको भनाइ छ ।

तत्कालीन जनता पार्टीबाट अलग भएर अटल बिहारी वाजपेयी र लालकृष्ण आडवाणी लगायतका नेताले सन् १९८० अप्रिल ६ मा भाजपाको स्थापना गरेका थिए । बाजपेयी संस्थापक अध्यक्ष बनेका थिए । स्थापनाको ४ वर्षपछिको चुनावमा भाजपाले २ सिट मात्र जितेका थियो । लोकसभामा २ सिटबाट थालेको यात्रा अहिले ३०३ मा पुगेको छ ।

सन् १९८९ को चुनावमा भाजपाले ८५ सिट जित्न सफल भयो । त्यहींबाट भाजपा राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभाव राख्ने दल बन्न पुगेको हो । भाजपाको समर्थनमा बीपी सिंहको सरकार बनेको थियो । त्यसैताका भाजपाले अयोध्यामा राम मन्दिर निर्माणको आन्दोलन थालेको थियो । जसका कारण भाजपा हिन्दु कट्टरवादी पार्टीका रूपमा स्थापित हुँदै गयो । सन् १९९१ मा भाजपाको सिट १२१ पुग्यो । परम्परागत रूपमा स्थापित कांग्रेस पार्टीलाई टक्कर दिने पोजिसनमा भाजपा उकालो लाग्दै गयो । सन् १९९६ मा १६१ सिट जितेर लोकसभामा सबैभन्दा ठूलो दल बन्न पुग्यो ।

भाजपाबाट पहिलो पटक बाजपेयी प्रधानमन्त्री चुनिए । तर, विश्वासको मत लिन सक्ने स्थिति न बनेपछि १३ दिनमै बाजपेयीले राजीनामा दिनुपरेको थियो । त्यतिबेला जनता दलको अगुवाइमा अर्को सरकार बन्यो । तर, त्यो पनि धेरै समय टिकेन । सन् १९९८ को मध्यावधि निर्वाचनमा भाजपाले गठबन्धन बनाएर चुनावमा भाग लियो । भाजपा नेतृत्वको एनडीएले मुस्किलले बहुमत जुटाएको थियो । भाजपा एक्लैले भने १८२ सिट जितेको थियो । बाजपेयी दोस्रो पटक प्रधानमन्त्री भए । तर, गठबन्धनभित्रको एक दलले सरकारबाट आफ्नो समर्थन फिर्ता लिएपछि वाजपेयी सरकार मुस्किलमा परेको थियो । त्यही समयमा पाकिस्तानसँग कारगिल युद्ध भयो । भारतले जित हासिल गर्‍यो । त्यसले भाजपालाई लाभ दियो । सन् १९९९ मा भएको मध्यावधि चुनावमा भाजपा नेतृत्वको गठबन्धनले ३०३ सिट ल्यायो । भाजपाले १८३ । वाजपेयी तेस्रो पटक प्रधानमन्त्री चुनिए । र, बाजपेयीले पाँच वर्ष सरकार चलायो ।

तर, सन् २००४ मा भएको चुनावमा कांग्रेस नेतृत्वको गठबन्धलने बढी सिट ल्यायो । भाजपा १३८ सिटमा झर्‍यो । सन् २००९ मा थप तल आएर झापा १ सय १६ मा समिति हुन पुगेको थियो । सन् २०१४ को चुनावमा भाजपा एक्लैले २८२ सिट ल्याएर सरकार बनायो । नरेन्द्र मोदी प्रधानमन्त्री भए । सन् २०१९ मा भाजपको सिटको संख्या ३ सय ३ पुग्यो । सन् २०१४ यता भाजपाको लहर कायमै छ ।

एक महिना अगाडि भएको चुनावमा ५ मध्ये ४ राज्यमा भाजपाले जित हासिल गरेको छ । प्रधानमन्त्री मोदीले स्थापना दिवसका अवसरमा दिएको आफ्नो भाषणमा भाजपाको विजयको कारण चुनावी मात्रै नभएर सामाजिक र राष्ट्रिय जागरण भएको उल्लेख गरेका छन् । उनले देशमा परिवार भक्ति र राष्ट्र भक्ति दुई किसिमका राजनीति चलिरहेको र भाजपाले दोस्रो विकल्पमा काम गरिरहेको उल्लख गरे ।

प्रकाशित : चैत्र २४, २०७८ ०७:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भारत भ्रमणमा देउवाको ‘धार्मिक’कूटनीति

प्रोटोकल बिर्सेर भाजपा कार्यालय जानु र प्रधानमन्त्री मोदीको निर्वाचन क्षेत्र बनारसमा पूजाआजामा देउवाको व्यस्तता भाजपालाई रिझाउने प्रयास थियो ।
राजेश मिश्र

नयाँ दिल्ली — भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नेपाल भ्रमणका क्रममा मन्दिर दर्शन र पूजाआजालाई जसरी प्राथमितामा दिन्थे, त्यसैको झल्को दिने गरी प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले यसपालि भारत भ्रमणमा निस्कँदा महत्त्वका साथ मन्दिर दर्शन गरे । देउवाले आइतबार सवा १० बजे बनारस उत्रेर कालभैरव, काशी विश्वनाथ र नेपाली पशुपतिनाथ मन्दिरमा पूजा गरे । काशी विश्वनाथमा विधिवत् रुद्र पूजा गरे । अपराह्न ४ बजे उनी दिल्ली फर्किनुअघि दिवाभोजबाहेकको पूरा समय पूजाआजामै व्यस्त भए । 

विगतमा राजाले भारत भ्रमण गर्दा पनि मठमन्दिरको दर्शन गर्थे तर प्रधानमन्त्रीको भ्रमणका बेला पूजाआजा र मठमन्दिर दर्शन प्राथमिकतामा परेको देखिँदैनथ्यो । औपचारिक भेटवार्ता सकिएपछि बाँकी रहेको समयमा भारतले प्रायः आफ्नो ‘विकासको वैभव’ देखाउन नेपालका प्रधानमन्त्रीलाई भ्रमण गराउँथे । विश्वविद्यालय वा कुनै विशेष सभासमारोहमा सम्बोधनको अवसर मिलाइन्थ्यो । सन् २०१८ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई चार वर्षअघि भारत भ्रमणका बेला औपचारिक भेटवार्तापछि उत्तराखण्डस्थित गोविन्दवल्लभ पन्त कृषि तथा प्रविधि विश्वविद्यालयले आयोजना गरेको कार्यक्रममा लगिएको थियो । त्यसको अघिल्लो वर्ष दिल्ली भ्रमणमा आएका देउवालाई हैदराबादस्थित ‘हाइटेक सिटी’ अवलोकन गराइएको थियो । तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाललाई हिमाञ्चल प्रदेशस्थित जलविद्युत् परियोजनाको अवलोकन गराइएको थियो ।

यसपटक प्रधानमन्त्री देउवाले भ्रमणको तेस्रो दिन धार्मिक यात्रुका रूपमा बिताए । समकक्षी नरेन्द्र मोदीसँग छुट्टाछुट्टै र प्रतिनिधिमण्डलसहित मुस्किलले एक घण्टा औपचारिक वार्ता गरेका देउवाले मन्दिर दर्शन र पूजाआजामा ४ घण्टाभन्दा बढी समय बिताए । देउवाले मोदीजसरी धार्मिक दर्शन गरे पनि दुवैको पृष्ठभूमि फरक छ । मोदी कट्टर हिन्दुवादी भारतीय जनता पार्टीबाट चुनिएका प्रधानमन्त्री हुन् । उनले ‘धर्म–कर्म’ लाई विशेष प्राथमिकतामा राखेका छन् । उनी भारतभित्रै भ्रमणका क्रममा पनि मन्दिर दर्शनलाई समय दिन्छन् । ज्योतिषीको कुरामा विश्वास राख्ने गरे पनि देउवाको सार्वजनिक छवि र व्यवहार पूजाआजा, मठमन्दिर घुम्नेमा देखिएको थिएन ।

साउथ एसियन युनिभर्सिटीका सहप्राध्यापक युवराज पोखरेल देउवाको बनारस भ्रमणलाई ‘देशअनुसारको भेष’ को संज्ञा दिन्छन् । देउवाको यसपटकको भ्रमण सत्तारूढ भाजपालाई रिझाउनमा बढी केन्द्रित रहेको उनको टिप्पणी छ । ‘दिल्ली अवतरण गरेलगत्तै प्रोटोकल बिर्सेर प्रधानमन्त्रीज्यूले भाजपा कार्यालयको भ्रमण गर्नु र बनारसमा मन्दिरहरूको दर्शन गरेर पूरा दिन बिताउनुको उद्देश्य नै त्यही हो,’ उनले भने, ‘भाजपाको मन जित्न ती दुवै कार्यक्रम राम्रै भए पनि नेपालको प्रधानमन्त्रीका रूपमा भएको भ्रमणमा सुहाउँदो देखिएन ।’ उनले बनारसमा पूजाआजामा व्यस्त रहँदाको ‘बडी ल्यांग्वेज’ बाट प्रधानमन्त्री देउवा त्यसमा रुचि पूर्वक संलग्न रहेजस्तो आफूलाई नलागेको उनले बताए । ‘उहाँ धर्मकर्ममै विशेष समय दिने खालको हो जस्तो मलाई लाग्दैन,’ उनले भने, ‘लगातार एकपछि अर्को मन्दिरको दर्शन र पूजाआजामा लाग्न उहाँलाई बाध्य पारिएको जस्तो देखिन्छ ।’

अघिल्लो भ्रमणमा पनि देउवाले हैदरावादपछि तिरुपती मन्दिर दर्शन गरेका थिए । तर, बनारसको जस्तो चर्चा भएको थिएन । त्यतिबेला भ्रमणको रिपोर्टिङ गरेकी पत्रकार आशा थपलियाको अनुभवमा यसपटकको यात्रा बढी धार्मिक देखिएको छ । त्यसमा प्रधानमन्त्री पत्नी आरजु देउवाको मन्दिरप्रतिको झुकावले काम गरेको हुनसक्ने उनको भनाइ छ । यसअघिको मन्दिर भ्रमण यति धेरै चर्चामा थिएन । तर, यसपटक धेरै किसिमले उनको भ्रमणलाई ‘धार्मिक’ रंग दिइएको देखिन्छ ।

बनारसमा प्रधानमन्त्री देउवालाई उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथले स्वागत गरेका थिए । लगातार दोस्रो पटक मुख्यमन्त्रीमा निर्वाचित योगी आफै कट्टर हिन्दुवादी हुन् । बनारस भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निर्वाचन क्षेत्र पनि हो । भर्खरै मात्र भाजपाले उत्तर प्रदेशको विधानसभाको चुनावमा सफलता हात पारेको छ । ती सबैका पृष्ठभूमिका बीच देउवाको बनारस भ्रमण भएको हो । हैदराबाद हाउसमा शनिबार भएको संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले देउवाको बनारस भ्रमणलाई महत्त्वका साथ उठाएका थिए । ‘देउवाजी, तपाई भोलि काशीमा रहनुहुनेछ, नेपाल र बनारसको सदियौं पुरानो सम्बन्ध छ,’ मोदीले भनेका थिए, ‘मलाई पूरा विश्वास छ, काशीको नयाँ स्वरूपलाई हेरेर तपाईं निश्चय पनि प्रभावित बन्नुहुनेछ ।’

मोदीको उक्त भनाइलाई देउवा पत्नी आरजु राणाले बनारसमा भारतीय मिडियालाई अन्तर्वार्ता दिएर सार्थक बनाइदिएकी छन् । देउवाको भ्रमणबाट प्राप्त उपलब्धिका बारेमा भ्रमण टोलीका कुनै पनि सदस्यले प्रतिक्रिया बाहिर ल्याएनन् । मोदीसँगको वार्तालापबारे कसैले मिडियामा बोलेनन् । तर बनारसमा कति धेरै परिवर्तन भएको छ, बनारस किन आउनुपर्छ भन्नेबारेमा प्रधानमन्त्री पत्नी आरजु राणाले टीभी अन्तर्वार्ता दिइन् । भारतीय समाचार संस्था एएनआईले लिएको उनको अन्तर्वार्तालाई सबैजसो भारतीय टेलिभिजनले प्रसारण गरेका छन् । उनले बनारसमा पहिले र अहिले आकाश–जमिनको फरक भएको र आफूलाई अरू नै कुनै सहरमा आएको अनुभूति भएको बताएकी थिइन् । केही महिनाअघि भाजपा नेता विजय चौथाइवालेलाई राखी बाँधेकी उनले यसपटक मोदीको मुडअनुसार उनको निर्वाचन क्षेत्रमा भएको विकासको खुलेर प्रशंसा गरेकी हुन् ।

बनारसमा विमानस्थलमा स्वागतदेखि बिदाइसम्ममा मुख्यमन्त्री योगी प्रधानमन्त्री देउवाका साथमा थिए । देउवाको स्वागतमा विमानस्थलदेखि मन्दिरसम्म सयौं बोर्ड राखिएको थियो । बाटाभरि स्वागतका लागि विद्यार्थी लामबद्ध थिए । ठाउँ ठाउँमा झाँकी राखिएको थियो । भ्रमण टोलीमा सहभागी एक अधिकारीले बनारसको स्वागत र सम्मान भव्य रहेको बताए । देउवाले नेपाली पशुपतिनाथ मन्दिरमा पूजापछि वृद्धाश्रम निर्माणका लागि भूमि पूजासमेत भ्याएका थिए । नेपाल सरकारले त्यहाँ वृद्धाश्रम बनाउन लागेको हो । त्यसका लागि सरकारले यस वर्ष एक करोड रुपैयाँ छुट्याएको छ । पूजाआजा सकिएपछि होटल ताजमा मुख्यमन्त्री योगीसँग केहीबेर औपचारिक कुराकानी र दिवाभोज भएको थियो । योगीले नेपालको पशुपति नाथ, मुक्तिनाथ र जानकी मन्दिरसँग उत्तर प्रदेशका मन्दिरहरूलाई जोड्नुपर्ने बताएका थिए । मन्दिर–मन्दिरबीचको सम्बन्धले जनस्तरको सम्बन्ध थप प्रगाढ हुने उनको भनाइ थियो । पशुपतिनाथ मन्दिरलाई थप भव्यता प्रदान गर्नसमेत उनले सुझाएका थिए ।

६ वटा प्रधामन्त्रीको भारत भ्रमण हेरेका सहप्राध्यापक पोखरेल भारतसँग गर्ने कूटनीतिमा धर्मलाई पनि छिराइएको छनक देखिएको बताउँछन् । ‘मन्दिर जानुलाई नकारात्मक भन्न सकिँदैन, आस्था राख्नेहरू जान्छन्, जानैपर्छ,’ उनले भने, ‘तर यसपटको भ्रमणले कूटनीतिमा धर्मलाई छिरेको छनक दिएको छ ।’ यो तत्कालीन लाभका लागि ठीकै भए पनि पछि कस्तो असर भन्नेबारेमा विचार नपुर्‍याइएको उनको टिप्पणी छ ।

प्रकाशित : चैत्र २१, २०७८ २१:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×