टाटाले लियो एयर इन्डिया- विश्व - कान्तिपुर समाचार

टाटाले लियो एयर इन्डिया

राजेश मिश्र

नयाँदिल्ली — भारतीय ध्वजावाहक विमान सेवा कम्पनी एयर इन्डिया टाटा ग्रुपको स्वामित्वमा पुगेको छ । केन्द्र सरकारले बिहीबार एयर इन्डियाको स्वामित्व भारतको ठूलो औद्योगिक घराना टाटा ग्रुपलाई औपचारिक रूपमा हस्तान्तरण गरेको छ ।

करिब ६९ वर्षपछि एयर इन्डियाको स्वामित्व पुनः टाटाको हातमा पुगेको हो । सरकारले ७० हजार करोड घाटामा सञ्चालन भइरहेको एयर इन्डियालाई निजीकरण गर्ने फैसला गरेको थियो । त्यसअनुसार गत अक्टोबरमा शतप्रतिशत सेयर टाटालाई बेचेको थियो । र, त्यसको आधिकारिक हस्तान्तरण २७ जनवरीमा गरिएको हो । भारतको विनिवेश विभागले सोशल मिडियामार्फत् एयर इन्डिया कम्पनीको हस्तान्तरण प्रक्रिया पूरा भएको जानकारी दिएको छ । प्रक्रियापछि टाटा सन्सका अध्यक्ष एन.चन्द्रशेखरले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई भेटेर धन्यवाद र खुसी व्यक्त गरेको जनाइएको छ ।

एयर इन्डियाको शतप्रतिशत सेयर टेलेस प्रालिलाई हस्तान्तरण भइसकेको छ । उक्त कम्पनी टाटाको इकाई हो र अब एयर इन्डियाको नयाँ मालिक ।

टाटाले बिहीबारबाटै एयर इन्डियाको अपरेसन आफ्नो हातमा लिएर सञ्चालनमा ल्याइसकेको छ । पहिलो दिनबाटै टाटाले चार सहरका लागि गरिने उडानमा ‘इनहैंस्ड मिल सर्भिस्’ उन्नत भोजन सेवा सुरु गरेको छ । त्यसमा दिल्ली, मुम्बई, बैंग्लोर, न्युयोर्क र अबुधावीका अडान सामेल छन् । केही महिनापछि एयर इन्डियाको विमानमा टाटाको छाप देखिने छन् । टाटाले यसअघि नै एयर एसिया र बिस्तारा एयरलाइन्स सञ्चालन गरिरहेको छ । अब ती सबै कम्पनी मर्ज गरिने सम्भावना पनि छ ।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी (दायाँ) सँगको भेटमा टाटा सन्सका अध्यक्ष एन चन्द्रशेखर । तस्बिर : भारतीय प्रधानमन्त्रीको ट्वीटर

सरकारी स्वामित्वको एयर इन्डिया पछिल्लो दशकमा धेरै नोक्सान भएको कम्पनीमा परिणत भएको थियो । २०२० मार्च ३१ सम्म ७० हजार करोड घाटामा पुगिसकेको थियो । गत वर्ष ७ हजार करोड थप घाटा भएको थियो ।

टाटाले एयर इन्डियालाई १८ हजार करोड रुपैयाँमा खरिद गरेको हो । सथै एयर इन्डियामाथि रहेको २३ हजार करोडको ऋण चुकाउने जिम्मेवारी पनि टाटाको काँधमै आएको छ । पछिल्लो समय एयर इन्डियाले आफ्नो बजार पनि गुमाएको छ । यो सबै परिस्थितिबाट बाहिर ल्याएर एयर इन्डिया कम्पनीलाई नाफामा ल्याउने चुनौती टाटाका अगाडि छ ।

सरकारले सन् २०१८ मा एयर इन्डियाको ७६ प्रतिशत सेयर बेच्ने फैसला गरेको थियो । तर, त्यतिबेला कुनै पनि निजी कम्पनीले खरिद गर्ने इच्छा देखाएनन् ।

सरकारले २०२० मा शतप्रतिशत सेयर बेच्ने निर्णय गरेपछि केही निजी कम्पनीले चासो देखाएका हुन् । र, टाटाले गत अक्टोबरमा त्यसलाई हात पार्न सफल भयो । टाटाले एयर इन्डियाको विमानसहित अन्य सबै प्रोपर्टीको स्वामित्व पाएको छ ।

कर्मचारीका लागि बनाइएको हाउजिङ सोसाइटी र एयरपोर्टको अवतरण तथा पार्किङ स्लट पनि टाटा मातहत आएको छ । एयर इन्डियासँग ४ हजार ४ सय डोमेस्टिक र १ हजार ८ सय इन्टरनेसनल अवतरण र पार्किङ स्लट छन् । त्यस्तै, १ सय ३० वटा विमान छन् ।

टाटाले सन् १९३४ मा एयर इन्डियाको सुरुवात टाटा एयरलाइन्सको नामबाट गरेको थियो । भारतको सबैभन्दा पुरानो एयरलाइन्स यही हो । सन १९४६ मा नाम बदलेर एयर इन्डिया बनाइएको थियो । सन् १९४८ मा एयर इन्डियाले मुम्बई–लन्डन पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय उडान गरेको थियो ।

सन् १९५३ मा सरकारले एयर इन्डियालाई राष्ट्रियकरण गर्दै सरकारी कम्पनीमा परिणत गरेको थियो । अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्ने विमानको नाम इन्डियन एयरलाइन्स र डोमेस्टिकको नाम एयर इन्डिया राखिएको थियो । पछि सन् २००७ मा दुवै नाम मर्ज गरेर एयर इन्डिया बनाइएको थियो ।

प्रकाशित : माघ १४, २०७८ १०:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बजारभरि अन्तःशुल्क स्टिकर नटाँसेका गुट्खा

कर छली गरिएका गुट्खा बिक्री भइरहँदा पनि नियामक निकाय मौन
कान्तिपुर संवाददाता

भैरहवा — कपिलवस्तुस्थित महाशक्ति गुट्खा उद्योगले कर छली गर्दै आफ्नो उत्पादन ‘युव पराग’ ब्रान्डको गुट्खा बजारमा बिक्री गर्दै आएको पाइएको छ । कुनै पनि गुट्खा वा सुर्तीजन्य पदार्थको उत्पादन गरी बिक्री गर्नुअगावै अन्तःशुल्क तिरेको स्टिकर प्याकेटमा टाँस्नुपर्ने प्रावधान छ । 

विशेषगरी कपिलवस्तु र रूपन्देहीका दक्षिणी सीमावर्ती ग्रामीण बस्तीका पसलमा उद्योगले आफ्ना आधिकारिक डिलरमार्फत बिनास्टिकरका उक्त ब्रान्डका गुट्खा बिक्री गर्दै आएको हो । कपिलवस्तुको वाणगंगा नगरपालिका–४, सिउटीमा यो उद्योग सञ्चालनमा छ । खुलमखुला अन्तःशुल्कका स्टिकरबिनै कर छली गरिएका गुट्खा बिक्री भइरहँदा पनि अनुगमन र कारबाही गर्ने आधिकारिक निकाय आन्तरिक राजस्व कार्यालय र राजस्व अनुसन्धान कार्यालयले यसतर्फ चासो देखाएका छैनन् ।

कपिलवस्तुको बुद्धभूमि नगरपालिकाको बहादुरगन्ज, गैडहवा, बरगादलगायतका ठाउँबाट फेला परेका बिनास्टिकरका अवैध उक्त गुट्खाका केही प्याकेट बुधबार बुटवलस्थित राजस्व अनुसन्धान कार्यालयका प्र्रमुखसमक्ष प्रमाणस्वरूप पुगेको समाचार स्रोतले बताएको छ । उक्त ब्रान्डको गुट्खा प्रारम्भिक रूपमा हेर्दा बिनास्टिकरको रहेकाले राजस्व छलेको देखिएको कार्यालयका प्रमुख अनुसन्धान अधिकृत राजेन्द्र पन्थीको भनाइ छ । ‘यसबारे प्रतिवेदन तयार पारी विस्तृत अध्ययन र अनुसन्धान गरिनेछ,’ उनले भने ।

गुट्खा उत्पादकले अन्तःशुल्क, १३ प्रतिशत मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) र स्वास्थ्य जोखिम कर तिनुपर्छ । बजारमा फेला परेको यो गुट्खाको प्याकेट १ सय ५० ग्रामको छ । अन्तःशुल्कका स्टिकरबिनै २ सय १५ रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । अन्तःशुल्क, भ्याट र स्वास्थ्य जोखिम कर तिर्ने हो भने यसको उत्पादन लागत न्यूनतम पनि २ सय ६० रुपैयाँ पर्न जाने जानकार बताउँछन् । राजस्व कार्यालयका अनुसार १ सय ५० ग्रामको गुट्खामा १ सय २१ रुपैयाँ ८ पैसा अन्तःशुल्क, ४३ रुपैयाँ ७८ पैसा भ्याट र ९ रुपैयाँ स्वास्थ्य जोखिम कर लाग्छ ।

यसबारे अनुसन्धान सुरु गरिने आन्तरिक राजस्व कार्यालय कृष्णनगर कपिलवस्तुका प्रमुख कर अधिकृत दिनेश पाण्डेले जनाए । ‘उद्योगमा पुगेर आवश्यक अनुसन्धान गर्छौं,’ उनले भने, ‘अनुसन्धानपछि आवश्यक कारबाही प्रक्रिया अघि बढाउँछौं ।’ यस उद्योगले विगतमा पनि यस्तै बदमासी गरेका उजुरी परेको उनले बताए ।

उद्योगका सञ्चालक सोहन पन्थीले भने यस कार्यको बचाउ गर्दै आफूहरू साना व्यापारी भएको र आफ्नो उत्पादनलाई फसाउन अरूले स्टिकरबिनाका नक्कली गुट्खा बजारमा पठाएको हुन सक्ने दाबी गरे । ‘अन्तःशुल्कका स्टिकर नटाँसी बिक्री गर्दा के हुन्छ भन्नेबारे हामीलाई जानकारी छ,’ उनले भने, ‘हामीलाई फसाउन कसैले भारतबाट गुट्खा ल्याएर हाम्रो उत्पादनको नक्कल गरेको हुन सक्छ ।’

प्रकाशित : माघ १४, २०७८ १०:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×