चीनकी प्रथम महिला फङ लीयुआन भन्छिन्, ‘महामारीमा गुणस्तरीय अनलाइन शिक्षा’- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

चीनकी प्रथम महिला फङ लीयुआन भन्छिन्, ‘महामारीमा गुणस्तरीय अनलाइन शिक्षा’

लक्ष्मी लम्साल

बेइजिङ — चीनकी प्रथम महिला फङ लीयुआनले कोरोना महामारी फैलिरहेको वर्तमान विश्वमा बालिका तथा महिलाको गुणस्तरीय शिक्षाका लागि दुई वटा सुझाव प्रस्तुत गरेकी छन्।

युनेस्कोका लागि बालिका तथा महिला शिक्षा प्रवर्द्धन विशेष दूत रहेकी चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिन फिङकी श्रीमती फङले शुक्रबार बेइजिङबाट सन् २०२१ संयुक्त राष्ट्रसंघ युनेस्को बालिका तथा महिला शिक्षा पुरस्कार वितरण समारोहलाई भिडियोमार्फत् सम्बोधन गर्दै कोभिड-१९ महामारीको यो अफ्ठ्यारो अवधिलाई पार लगाउन अझ धेरै शक्ति, अझ धेरै सावधानीका साथ बालिकाको निष्पक्ष तथा गुणस्तरीय शिक्षाका लागि अग्रसर हुनुपर्ने बताएकी हुन्।

चिनियाँ सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार प्रथम महिला फङले दुई वटा सुझाव महत्वका साथ प्रस्तुत गरेकी हुन्।

पहिलो, डिजिटल टेक्नोलोजीको पूर्ण प्रयोगमार्फत् उच्च गुणस्तरीय अनलाइन शिक्षाका लागि श्रोत, गरिबीग्रस्त क्षेत्रका महिला तथा बालिकाका लागि शैक्षिक सहयोग, गरिबीग्रस्त परिवारका लागि प्राविधिक सहयोगले उनीहरूको डिजिटल युगको प्रत्याभूति दिनुपर्छ।

दोस्रो, बालिका र महिलाको स्वास्थ्य शिक्षामा जोड दिँदै तिनका परिवारलाई स्वास्थ्य सचेतनामा सुधार र रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम, शारीरिक तथा मानसिक स्वास्थ्यको संरक्षण गर्नुपर्छ।

युनेस्कोका लागि बालिका तथा महिला शिक्षा प्रवर्द्धन विशेष दूत फङले ब्राजिल र मोजाम्बिकका बिजेतालाई बधाई दिइन्। उनले भनिन्, ‘सन् २०१५ मा चीन र युनेस्कोको सहकार्यमा यो बालिका तथा महिला शिक्षा पुरस्कारको स्थापनापछि सकारात्मक सन्देशका साथ बालिका र महिला शिक्षाको अभियानमा संलग्न हुन अझ बढी मानिसलाई उत्प्रेरित गरेको छ।’

हजारौं बालिका र महिलाले ज्ञान र प्रविधि सिकेर आफ्नो भाग्य आफैँ बदल्ने सपना साकार तुल्याउने क्षमता र आत्मविश्वास बटुलेको पनि उनले सुनाइन्।

अन्तर्राष्ट्रिय समाजले बालिका र महिला शिक्षामा अझ बढी नजर पुर्‍याउँदै संयुक्त राष्ट्र संघको सन् २०३० दिगो विकास लक्ष्यलाई साकार तुल्याउनका लागि नयाँ योगदान गर्नुपर्ने प्रथम महिला फङले बताइन्।

विश्लेषकका अनुसार लोकगायिका समेत रहेकी चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङकी धर्मपत्नी फङ लीयुआन बालबालिका तथा महिला सेवाका क्षेत्रमा आफूलाई अग्रसर बनाएकी छन्। युनेस्कोसँग मिलेर चीनले स्थापना गरेको यो पुरस्कारले शिक्षामा लैङ्गिक समानता तथा विश्वव्यापी लैङ्गिकताका मुद्धालाई प्राथमिकता दिन अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गर्दछ।

प्रकाशित : आश्विन ३०, २०७८ १४:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

१७ वर्षदेखि भेडा गोठमै अन्तरेको दसैं 

आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — आर्थिक उपार्जन गर्न परदेशिएका र नोकरी गरिरहेका कतिपयले दसैं मान्न पाइरहेका हुँदैनन् । ताप्लेजुङको फुङलिङ नगरपालिका-११ फावाखोलाका गोपाल विष्टल(अन्तरे) आफ्नो गृह जिल्लामा भएरपनि विगत १७ वर्षदेखि दसैं मनाउन पाएका छैनन् । घरमा आमाबुवा भएपनि उनले आफ्ना अभिभावकको हातबाट टीका लगाउन नपाएको १७ वर्ष भयो । 

दसैं नमनाउने भएर वा मन नलागेर उनले मनाउन पाएका होइनन् । भोडाको गोठ लिएर लेक बेंसी गर्दै आएका अन्तरले गोठ छोड्न नपाउने भएकाले दसैं बिरानो बनेको हो । घरमा भएका वृद्ध बुबा, आमा, श्रीमती, छोरा, दाजु भाउजु र भाई बुहारीले रमाइलो गरी दसैं मानून भनेर फावाखोलाका अन्तरेले थुम्वा लगेका हुन् ।

भेडाको बथान घुमाउँदै फक्ताङलुङ गाउँपालिका-६ लेलेपको अम्जिलेसा पुगेका उनले विगत १७ वर्षदेखि वुवाआमाको हातको टिका जमरा थाप्न नपाएका हुन् । आफ्नै दुई वर्षीय सन्तानलाई पनि उनले दसैंको टिका लगाइदिएका छैनन् ।

कञ्चनजंघाको आधार शिविरवाट झारेको गोठ अहिले लेलेपको अम्जिलेसा पुर्याएका छन् । दसैं नजिकिद गर्दा उनीसँग गोठ झार्ने दुईवटा विकल्प हुन्छन् । एउटा, पाथीभराको हर्कटे क्षेत्र र दोस्रो, ग्याब्ला अम्जिलेसा क्षेत्र । हर्कटे क्षेत्रतिर लगे दसैंको बेला आफ्नो घर/गाउँ धुँवाएको देख्न पाउँछन् । अम्जिलेसा लगे बिलकुल छेलिन्छन । उनले दोस्रो विकल्प रोजे । दसैंको दिन घर पुग्न नपाउँदा र माथी डाडाँबाट टुलुटुलु हेर्नुपर्दा नराम्रो लाग्ने भएकाले छेलिने ठाउँमा भेडाको बथान झारेको उनी बताउँछन् । दाजुभाई मध्येका अन्तरे भाई भएकाले यसैबाट परिचित उनले गोठकै कारण दसैं मान्ने अवसर नपाएका हुन् । ‘म अहिले ३२ वर्षको भए, १७ वर्षदेखि चाँही दसैंमा घर पुगेको छैन,’ उनले भने ,‘त्यसभन्दा अघि त बुवाआमा सँगै भएर दसैं मनाइन्थ्यो ।’

‘तीन वर्ष त घर देखिने हर्कटे क्षेत्रमै गोठ लगें । तर, त्यो बेला दसैंको दिन गोठ छोडेर टिका लगाउन जान मन लाग्थ्यो । गोठ भने छाडिन । अर्को/अर्को वर्ष बानी पनि भयो,’ अन्तरेले भने । मोबाइल आएपछि फोन लाग्ने ठाउँमा गोठ झार्न थालेको उनले सुनाए ।

उनका बुवा कालीबहादुरले अन्तरे तेरो पालो आयो हैं भनेर फोनवाटै टिका लगाइदिएको पनि उनी भन्छन् । ‘चाडपर्वमा नरमाइलो त लाग्छ नी,’ अन्तरेले थपे, ‘यो त यस्तो काम रहेछ बाबुआमा मर्दापनि भेडा रुँगेर रुँदै बस्नुको विकल्प छैन ।’


बाँधेर राख्ने उपाय नभएको भेडा खुला ठाउँमा राखेर चरीचरन गराउँदै हिँडाउनु पर्ने भएकाले निरन्तर सँगै हुनुपर्छ । यो वर्ष अन्तरेसँग सुब्बा बाबै भनेर चिनिने चन्द्र केदेम छन् । सुब्बाचाँही दसैंमान्न अष्टमिको दिन घर फर्कन्छन् । घर छेउमै खर्क नभएकाले अन्तरेले दसैंकालागि कम्तिमा दुई/तीन दिनको बिदा पाउनु पर्छ ।

दसैंमा भेडा पालकले छुट्टि नपाउनुको अर्कोपनि कारण छ । असोज र कार्तिकमा अधिकांस भेडा सुत्केरी हुन्छन् । गर्भवती भेडाले राम्रो चौर खोजेर सन्तान जन्माउँछन् । भीरको नजिकतिर बच्चा पाए लडेर मर्ने सम्भावना ज्यादा हुन्छ । त्यसैले बच्चाको संरक्षणका लागि पनि योबेला गोठमै बस्नुपर्छ । ‘राति र दिउँसो सरोवर जस्तो जन्माउँछ,’ अन्तरे भन्छन्, ‘चरनमा गएको कतिपय फर्किन सक्दैन त्यसैले पनि पछिपछि हिँड्नुपर्छ ।’ आफ्नो गोठमा यतिबेला कम्तिमा नब्बे देखि एक सय बढी माउले बच्चा जन्माउने उनले बताए ।

भेडाका बथान अहिले ताप्लेजुङमा कम हुँदै गएको छ । फावाखोलाका पूर्व वडाध्यक्ष धनबहादुर विष्टका अनुसार १५ वर्ष अघिसम्म १२ वटा बथान फावा खोलाको एउटै गाउँमा थिए । स्थानीय एउटा बथानलाई एक चोक भन्छन् । नजिकमा भएरपनि गोठालाले चाडपर्व मनाउन नपाएको धनबहादुरको पनि अनुभव छ ।

प्रकाशित : आश्विन ३०, २०७८ १४:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×