चीन–ताइवान तनाव : ‘बेइजिङसँग झुक्दैनौं’- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

चीन–ताइवान तनाव : ‘बेइजिङसँग झुक्दैनौं’

एजेन्सी

ताइपेई — ताइवानकी राष्ट्रपति साइ इङ–वेनले आफूहरू कुनै पनि हालतमा चीनसँग नझुक्ने बताएकी छन् । राष्ट्रिय दिवसका अवसरमा बोल्दै साइले ‘ताइवान आफ्नो लोकतान्त्रिक जीवनशैलीको रक्षा गर्न कटिबद्ध रहेको’ बताएकी हुन् ।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले ‘ताइवानसँगको एकीकरण पूरा गर्ने’ बताएपछि त्यसको प्रतिक्रियामा राष्ट्रपति साइले बेइजिङको कडा आलोचना गरेकी हुन् । सीले एक भाषणका क्रममा ‘आफू शान्तिपूर्ण एकीकरणको पक्षमा’ रहेको बताएका थिए ।

त्यसको प्रतिक्रियामा ताइवानको राष्ट्रपति कार्यालयले आफ्नो देशको भविष्य नागरिकको हातमा रहेकाले अन्य देशले बोल्नुको कुनै अर्थ नरहेको बताएको थियो । ताइवानले आफूलाई एक सार्वभौम मुलुकका बताउने गर्छ । तर चीनले भने ताइवान आफ्नो एक अलग प्रान्त भएको दाबी गर्छ ।

गत वर्ष भएको चुनावमा अत्यधिक मतले विजयी भएकी राष्ट्रपति साइले बेइजिङविरुद्ध आफू अडिग भएर उभिने वाचा गरेकी थिइन् । आइतबारको भाषणका क्रममा उनले ‘ताइवान लोकतन्त्रको रक्षाका लागि अग्र मोर्चामा उभिइरहेको’ बताइन् । त्यसक्रममा उनले ताइवानलाई कसैले पनि चिनियाँ बाटोमा हिँडाउन नसक्ने दाबी गरिन् । ‘त्यो बाटो न स्वतन्त्र र लोकतान्त्रिक जीवनविरुद्धको हो, न सार्वभौमिकता विरुद्धको,’ उनले भनिन् ।

चीनले ताइवानको हवाई क्षेत्रभित्र गत साता लगातार लडाकु विमान उडाएपछि दुई देशबीच तनाव चर्किएको हो । उक्त कदम ‘ताइवानको राष्ट्रिय सुरक्षा र उड्डयन सुरक्षामाथिको हमला’ भएको राष्ट्रपति साइको भनाइ छ । ‘चिनियाँ कदमले दुई देशबीचको सम्बन्ध ७२ वर्षयताकै जटिल बनेको छ,’ उनले भनिन् । साइले समान हैसियतमा चीनसँग वार्ता भने गर्न सकिने बताएकी बीबीसीले उल्लेख गरेको छ ।

चीनले पछिल्लो एक सातामा ताइवानको आकाशमा १ सय ५० भन्दा बढी लडाकु जहाज उडाएको थियो । त्यसको प्रतिक्रियामा ताइवानका रक्षामन्त्रीले चीनसँगको तनाव ‘४० वर्षयताकै खराब अवस्थामा पुगेको’ बताउँदै दुर्घटनापूर्ण आक्रमणको चेनावनी दिएका थिए । रक्षामन्त्री चिउ कुओ–चेङले ‘चिनियाँ हवाई गतिविधि गैरजिम्मेवार र उक्साहटपूर्ण’ भएको बताएका थिए । सन् २०२५ सम्ममा चीनले ताइवानलाई अतिक्रमण गर्नका लागि दबाब दिइरहेको ताइवानी अधिकारीको दाबी छ ।

पछिल्लो समय ताइवानलाई औपचारिक रूपमा स्वतन्त्र राज्य घोषणा गर्ने तयारी गरिएपछि बेइजिङ सशंकित देखिएको हो । उक्त कदम रोक्न चीनले ताइवानी राष्ट्रपतिलाई दबाब दिएको कतिपयको विश्लेषण छ । ताइवानको पक्षमा रहेका कतिपय पश्चिमा राष्ट्रहरूले भने पछिल्लो समय चीनले अनावश्यक सैनिक शक्ति प्रदर्शन गरेको बताउँदै आएका छन् ।

ताइवानलाई निकै कम मुलुकले मात्रै स्वतन्त्र देशको मान्यता दिएका छन् । विश्वका धेरै मुलुकले चिनियाँ सरकारलाई नै मान्यता दिन्छन् । ताइवानसँग आधिकारिक रूपमा सम्बन्ध स्थापित नगरेको भए पनि अमेरिकाले आफ्नो रक्षा गर्न पाउने विषयसँग सम्बन्धित कानुन बनाएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले आफू ‘ताइवान सम्झौता’ को पक्षमा रहेको बताइसकेका छन् । यो सम्झौताले वासिङ्टनले ताइवानसँग ‘बलियो अनौपचारिक’ सम्बन्ध कायम राख्न सक्छ ।

चीन र ताइवान सन् १९४० को दशकमा गृहयुद्धका क्रममा विभाजित भएका थिए । चीनले ताइवान कुनै न कुनै रूपमा मेनल्यान्डका रूपमा आओस् भन्ने चाहन्छ । चीनमा गृहयुद्धका क्रममा चियाङ काई सेकका सैनिक माओ त्से तुङका कम्युनिस्ट सैनिकबाट कुटिएका थिए । चियाङ र उनको कुमिन्ताङ सरकार बाँकी रहेका अधिकारीहरू सन् १९४९ मा भागेर ताइवान पुगेका थिए । धेरै समयसम्म ताइवानमा यही समूहको दबदबा थियो ।

स्थानीय नागरिकले सरकार तानाशाही भएकोमा व्यापक विरोध गरेपछि चियाङका छोरा चियाङ चिङ कुओले लोकतान्त्रीकरणको अभ्यास सुरु गरेका हुन् । पछि राष्ट्रपति ली तेङ हुईले संवैधानिक परिवर्तन गर्दै मुलुकलाई लोकतान्त्रिक व्यवस्थातर्फ अघि बढाएका थिए । उनी ताइवानी ‘लोकतन्त्रका पिता’ का रूपमा चिनिन्छन् । आफ्नो छुट्टै संविधान रहेको ताइवानमा नेताहरू लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाट चुनिन्छन् । ताइवानमा करिब ३ लाख सेना छन् ।

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७८ ०८:०७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अनपेक्षित हार व्यहोरेपछि चेक रिपब्लिकका राष्ट्रपति अस्पताल भर्ना

एजेन्सी

काठमाडौँ — चेक रिपब्लिकको संसदीय निर्वाचनमा विपक्षी दल अनपेक्षित रुपमा विजयी भएपछि राष्ट्रपति मिलोस जेमान बिरामी भई अस्पताल भर्ना भएका छन् । ७७ वर्षीय राष्ट्रपति जेमान अत्याधीक धुम्रपान र मदिराका अम्मली थिए ।

मधुमेहका बिरामीसमेत रहेका उनी स्वास्थ्य समस्याका कारण ह्विलचेयर प्रयोग गर्छन् । शनिबारको मतदानमा उनी अनपेक्षित रुपमा पराजित भएपछि अचानक भई अस्पताल भर्ना भएका हुन् । केही समययता उनी चिकित्सकहरुको नियमित निगरानीमा थिए ।

राष्ट्रपति जेमानको उपचारमा संलग्न चिकित्सकहरुले आफूहरु उनको स्वास्थ्य समस्याबारे जानकार भएको तर उनको अनुमतिविना कुनै जानकारी दिन असमर्थ रहेको प्रतिक्रिया दिए । चिकित्सकहरुका अनुसार उनको शरीरमा थकान र पानीको मात्रा कमी देखिएको छ ।

बीबीसीका अनुसार जेमानलाई आइतबार बिहान प्रधानमन्त्री अन्द्रेज बबीससँगको भेटघाटपछि अस्पताल लगिएको हो । चेकका मिडियाले प्रशारण गरेका भिडियोमा भने उनलाई अस्पताल लैजाँदै गर्दा स्टाफहरुले उनको टाउको समाइरहेको देखाइएको थियो ।

प्रधानमन्त्री बबीस र उनको पार्टी एएनओ चार वर्षको सत्ता सञ्चालनपछि शनिबार पुन: निर्वाचनको माग गरेको थियो । तर उनीहरु स्पोलु गठबन्धनबाट पराजित भएका छन् । स्पोलु गठबन्धनले नयाँ सरकार गठनका लागि पहल सुरु गरिसकेको छ ।

जवकि राष्ट्रपति जेमानले चुनावअघि सरकार गठनका लागि गठबन्धन नभएर सबैभन्दा ठूलो एकल पार्टीलाई विजेता छान्ने बताएका थिए । जसअनुसार बबीसको पार्टी एएनओ संसदको ठूलो पार्टी थियो ।

चेकको संविधान अनुसार राष्ट्रपति पद खाली भएमा संसदको तल्लो सदनलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्ने अधिकार छ। राष्ट्रपति जेमान पछिल्लो समय लैंगिक अल्पसंख्यकहरुबारे विवादास्पद अभिव्यक्ति दिएर सार्वजनिक रुपमा आलोचित बन्दैआएका छन् ।

प्रकाशित : आश्विन २४, २०७८ २०:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×