भारत आउजाउमा रोक- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

भारत आउजाउमा रोक

अमेरिकाद्वारा भारत नजान निर्देशन
भारतबाट बेलायत आउन रोक
हङकङ र न्युजिल्यान्डद्वारा उडान बन्द
सुरेशराज न्यौपाने

नयाँदिल्ली — भारतमा कोरोना संक्रमण बढ्ने क्रमसँगै विभिन्न मुलुकले आफ्ना नागरिकहरूलाई भारत भ्रमणमा रोक लगाउन थालेका छन् । भारतको स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण मन्त्रालयका अनुसार मंगलबार मात्र २ लाख ५९ हजार १ सय ७० संक्रमित थपिएका छन् ।

त्यसैगरी १ हजार ७ सय ६१ जनाको भाइरसका कारण मृत्यु भएको छ । भारतमा एकै दिन २ लाखभन्दा बढीलाई संक्रमण पुष्टि भएको यो लगातार पाँचौं दिन हो ।

संक्रमण तीव्र बनेकै कारण राजधानी दिल्लीमा सोमबार साँझदेखि एक साता लामो लकडाउन गरिएको छ । नयाँ प्रजातिका भाइरसका कारण संक्रमण एकाएक बढेको स्वास्थ्यविद्हरूको आशंका छ । भारतमै नयाँ किसिमको ‘डबल म्युटेन्ट’ भाइरस पहिचान भइसकेको छ । भारतको स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण मन्त्रालयले मार्च २४ मै ‘डबल म्युटेन्ट’ भाइरस भेटिएको पुष्टि गरेको थियो ।

भारतमा नयाँ प्रजातिको डबल म्युटेन्ट भाइरस देखिएपछि अमेरिका, बेलायतलगायतका मुलुकले त्यसको संक्रमण जोखिम र असरलाई लिएर चिन्ता प्रकट गर्दै आएका थिए । नयाँ प्रजातिको भाइरसबाट हुने संक्रमण नियन्त्रणका लागि हालसम्म विकसित खोपहरू प्रभावकारी हुने/नहुनेबारे चासो व्यक्त हुन थालेको छ । यिनै चासो र चिन्ताका बीच विभिन्न मुलुकले आफ्ना नागरिकलाई भारत भ्रमणमा रोक लगाएका हुन् । त्यसका साथै कतिपय देशले भारतसँगको उडान बन्दको निर्णय गर्न थालेका छन् ।

अमेरिकाले मंगलबार त्यहाँको जनस्वास्थ्य क्षेत्रसम्बन्धी प्रमुख नियम निकायले आफ्ना नागरिकहरूले खोपको पूरै मात्रा लगाएको भए पनि भारत नजान चेतावनी दिएको छ । अमेरिकाको सेन्टर फर डिजिज एन्ड प्रिभेन्सन (सीडीसी) ले मंगलबार एउटा एडभाइजरी जारी गर्दै त्यस्तो चेतावनी दिएको हो । भारतमा विकसित नयाँ प्रजातिका संक्रमणका कारण जोखिम बढे भन्दै सीडीसीले उक्त निर्णय लिएको जनाएको छ ।

सीडीसीले संक्रमणको स्तरको हिसाबले भारतलाई चौथो तहमा राखेको छ । यसको अर्थ भारतमा कोरोना महामारीको संक्रमणको ‘जोखिम निकै’ रहेको भन्ने हो । ‘हालको अवस्थालाई हेर्दा खोप लगाइसकेकाहरूसमेत कोरोना भाइरसका नयाँ प्रजातिबाट संक्रमित हुने जोखिम भएकाले भारत भ्रमण नगर्नू,’ सीडीसीले भनेको छ । सीडीसी जनस्वास्थ्यसम्बन्धी आवश्यक नीति तर्जुमा गर्ने र निर्णय लिने अमेरिकाको सबैभन्दा प्रभावशाली निकाय हो ।

त्यसैगरी बेलायतले पनि नयाँ प्रजातिकै कारण देखाएर भारतबाट आउनेहरूलाई आफ्नो मुलुक प्रवेशमा रोक लगाएको छ । आगामी शुक्रबार बिहान ४ बजेदेखि बेलायती र आइरिस नागरिकबाहेक भारतबाट आउनेलाई प्रवेशमा रोक लगाउने निर्णय भएको बेलायती सञ्चारमाध्यमहरूले त्यहाँका स्वास्थ्यमन्त्री म्याट ह्यानककलाई उद्धृत गर्दै लेखेका छन् । बेलायतले प्रतिबन्धित मुलुकहरूको सूचीमा भारतलाई ‘अत्यन्त जोखिम’ मा समावेश गर्दै भारतबाट हुने भ्रमणमा रोक लगाएको हो । बेलायती र आइरिस नागरिकका हकमा भने बेलायत प्रवेश गरेपछि कम्तीमा पनि १० दिन क्वारेन्टाइनमा बस्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

बेलायतले पछिल्लो निर्णय लिनुका पछाडिको प्रमुख कारण भारतमा विकसित नयाँ प्रजातिको भाइरस रहेको छ । भाइरसको उक्त प्रजातिबाट बेलायतमा सय जनाभन्दा बढी संक्रमित भइसकेका छन् । ‘भारतमा पहिलो पटक देखिएको नयाँ प्रजातिको भाइरसका कारण यस्तो अहं र कठिन निर्णय लिइएको हो,’ ह्यानककलाई उद्धृत गर्दै बेलायती सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।

त्यसैगरी हङकङ र न्युजिल्यान्डले पनि नयाँ म्युटेन्ट भाइरसकै कारण देखाएर भारतबाट हुने उडानमा रोक लगाउने निर्णय गरिसकेका छन् । हङकङले मंगलबारदेखि दुई साताका लागि भारतबाट हुने उडानमा रोक लगाएको छ । न्यूजिल्यान्डले भने अप्रिल ८ देखि नै भारतसँगको उडान रोक लगाइसकेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७८ ०७:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सीमा बैठकप्रति भारतको बेवास्ता

नेपालले तीनपटकसम्म पत्र पठाए पनि जवाफ आएन
सुरेशराज न्यौपाने

सीमासम्बन्धी बैठक बस्न नेपालले तारन्तार पहल गरे पनि भारतले बेवास्ता गरेको छ । नेपालले बाउन्ड्री वर्किङ ग्रुप (बीडब्लूजी) को बैठकका लागि तीनपटक औपचारिक रूपमै पत्र पठाएर पाँच वटा मिति प्रस्ताव गरे पनि भारतले कुनै जवाफ पठाएको छैन ।

भारतको बेवास्ताले प्रत्येक वर्ष हुनुपर्ने बीडब्लूजी बैठक प्रभावित भएको हो । बीडब्लूजीको पछिल्लो बैठक सन् २०१९ नोभेम्बरमा देहरादुनमा भएको थियो ।

‘कोभिडका कारण फिल्डमा जान सम्भव नरहेको जस्ता कारण देखाएर भारतले अनौपचारिक रूपमा बैठकको मितिप्रति असहमति जनाएको छ तर औपचारिक जवाफ आएको छैन,’ परराष्ट्र मन्त्रालयका एक अधिकारीले भने । नेपालले गत वर्ष जुलाईमा पहिलोपटक बैठकका लागि दुईवटा मिति प्रस्ताव गरेको थियो । भारतले कुनै जवाफ दिएन ।

नेपालले फेरि नोभेम्बरका लागि भनेर अर्को प्रस्ताव पठायो । त्यसलाई पनि भारतले त्यत्तिकै टार्‍यो । गत जनवरी तेस्रो साता परराष्ट्र मन्त्रालयले पुनः मार्च र अप्रिलमा दुईवटा मिति बैठकका लागि प्रस्ताव गर्‍यो । पछिल्लो प्रस्तावमा पनि भारतले औपचारिक प्रतिक्रिया दिएन । भारतले बैठकका सम्बन्धमा देखाएको बेवास्ताबारे नापी विभागका प्रवक्ता दामोदर ढकालले अनभिज्ञता प्रकट गरे । ‘बैठकको मिति कूटनीतिक माध्यमबाट तय हुने गरेकाले त्यस विषयमा कुनै जानकारी छैन,’ प्रवक्ता ढकालले कान्तिपुरसँग फोनमा भने ।

कालापानी र सुस्ताबाहेकको सीमासम्बन्धी मुद्दा सुल्झाउन सन् २०१४ मा बीडब्लूजी गठन गरिएको थियो । बैठकमा नापी विभाग र परराष्ट्र मन्त्रालयका अधिकारी सहभागी हुन्छन् । सीमा समस्या समाधानका लाागि प्राविधिक तहमा तीन तहका संयन्त्र छन्, जसमा नापी विभागका महानिर्देशकको नेतृत्वमा रहेको बीडब्लूजी, उपमहानिर्देशकको नेतृत्वमा सर्भे अफिसियल कमिटी (एसओसी) र प्रमुख जिल्ला अधिकारी (सीडीओ) को नेतृत्वमा फिल्ड सर्भे टिम (एफएसटी) छन् । भारतीय पक्षबाट पनि त्यहीअनुसार संयन्त्र बनाइएको छ । सबैभन्दा पहिले संयुक्त एफएसटीको टोलीले हालसम्म टुंगो लागिसकेका १ सय ८२ वटा स्ट्रिप म्यापलाई आधार बनाएर सीमा स्तम्भ, दशगजा क्षेत्र र सीमापार अतिक्रमणको स्थलगत अध्ययन गर्छन् ।

त्यही अध्ययनमाथि एसओसीको बैठकमा छलफल हुन्छ । त्यस बैठकको सहमतिअनुसार बीडब्लूजीलाई पछिल्लो अवस्था र आवश्यक प्राविधिक सुझावसहित रिपोर्ट दिइन्छ । त्यही रिपोर्टमाथि बीडब्लूजीमा थप छलफल हुन्छ र आगामी दिनमा गर्नुपर्ने कामका लागि निर्देशन दिइन्छ । त्यही निर्देशनका आधारमा एफएसटीको टोली खटिन्छ । सामान्यतः बैठक हरेक वर्ष साउन/भदौमा हुने गरेको थियो । १५ दिनको अन्तरालमा बीडब्लूजी र एसओसीको बैठक बस्ने गर्थ्यो । ती बैठकले पछिल्लो एक वर्षमा भएका कामको समीक्षा र आगामी वर्ष गर्नुपर्ने काम तय गर्ने गर्थ्यो तर यस वर्ष भारतले बैठकका लागि चासो नदिँदा गत वर्षको समीक्षा र आगामी वर्ष गर्नुपर्ने काम पनि प्रभावित हुने भएको छ । समूहको हालसम्म छवटा बैठक भइसकेको छ । देहरादुनमा सम्पन्न पछिल्लो बैठकमा दुवै पक्षबीच सीमासम्बन्धी काममा ड्रोन, स्याटलाइटलगायतको आधुनिक प्रविधि प्रयोग गर्ने सहमति बनेको थियो ।

भारतका लागि नेपाली राजदूत नीलाम्बर आचार्यले बैठकका सम्बन्धमा भारतीय पक्षबाट लिखित जवाफ आएको जानकारी आफूलाई नभएको बताए । ‘बैठक नबस्ने भन्ने छैन । फिल्डमा जानुपर्ने भएकाले सहज वातावरण छैन भन्ने पनि होला,’ उनले भने । परराष्ट्र मन्त्रालयका अर्का एक उच्च अधिकारी भने कोरोना महामारीभन्दा पनि सीमासम्बन्धी बैठकको मिति तय हुनासाथ कालापानी र सुस्ताको विवाद स्वतः सतहमा आउने भएकाले भारतले चासो नदेखाएको जिकिर गर्छन् ।

‘सीमासम्बन्धी बैठक भन्नेबित्तिकै नेपालमा त्यसै चर्चा चुलिन्छ, कालापानी र सुस्ताको विषय उठ्छ । त्यही आशंकाका कारण पनि भारतले बैठकमा चासो नदेखाएको जस्तो लाग्छ,’ उनले भने । गत वर्ष कालापानी क्षेत्रको सीमा विवादलाई लिएर दुई देशबीचको सम्बन्ध निकै चिसिएको थियो । त्यहीबीचमा नेपालले लिम्पियाधुरासम्मको भूभाग समेटेर नयाँ नक्सासमेत जारी गर्‍यो । भारतले भने उक्त नक्सालाई मान्यता नदिने बताउँदै आएको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७८ ०६:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×