म्यान्मारमा प्रदर्शन चर्कियो- विश्व - कान्तिपुर समाचार

म्यान्मारमा प्रदर्शन चर्कियो

चिकित्सकहरूको प्रदर्शनमा गोली प्रहार, एक जनाको मृत्यु
राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषद्को आकस्मिक बैठक बस्दै, कडाखालको प्रतिबन्ध लगाइने सम्भावना
एजेन्सी

यांगुन — म्यान्मारमा सैनिक ‘कु’ विरुद्धको आन्दोलन थप चर्किएको छ । प्रहरीको बल प्रयोगबाट गत आइतबार र बुधबार क्रमश: १८ र ३८ जना प्रदर्शनकारी मारिएपछि मुलुकका विभिन्न सहर र ग्रामीण भेगमा हजारौं आन्दोलनकारी सडकमा उत्रिएका हुन् ।

तस्बिर : रोयटर्स


आन्दोलनकारीले सैनिक शासनविरुद्ध नाराबाजी गर्दै ढुंगे युग अब समाप्त भइसकेको उद्घोष गरेका छन् । ‘हामी डराएका छैनौं, किनकि तिमीहरूले दमन गरिरहेका छौ,’ आन्दोलनकारीको भनाइ छ ।

आन्दोलनमा सुरक्षाकर्मीले आफ्नो दमनलाई समेत निरन्तरता दिएको छ । म्यान्मारको मुख्य सहर यांगुनमा शुक्रबार सयौंको संख्यामा चिकित्सकहरू सडकमा उत्रिए । उक्त प्रदर्शनमा प्रहरीले गोली चलाउँदा एक प्रदर्शनकारीको मृत्यु भएको रोयटर्सले लेखेको छ । प्रहरीले प्रदर्शनकारीलाई तितरबितर पार्न रबरका गोली, स्टन ग्रिनेड र व्यापक अश्रुग्यास प्रयोग गरेको समाचारहरूमा जनाइएको छ । म्यान्डले, पाथेन, मियांगेनलगायत सहरमा पनि लोकतन्त्रवादी नेत्री आङ सान सुचीको रिहाइको माग गर्दै प्रदर्शन भएका छन् । सामाजिक सञ्जालमा राखिएका तस्बिर र भिडियोहरूमा सुरक्षाकर्मीले व्यापक बल प्रयोग गरेको र नियन्त्रणमा लिइएका प्रदर्शनकारीलाई बन्दुकको नाललगायतले निर्घात कुटपिट गरिएको देखिन्छ ।

गत फेब्रुअरी १ मा सेनाले जननिर्वाचित सत्ता हत्याएपछि त्यसको विरोधमा म्यान्मारका सबैजसो गाउँ र सहरमा लगातार प्रदर्शन र नागरिक अवज्ञा भइरहेको छ । शान्तिपूर्ण प्रदर्शनहरूमा प्रहरीले अत्यधिक बल प्रयोग गर्दा हालसम्म कम्तीमा ५५ जनाको मृत्यु भइसकेको राष्ट्रसंघीय मानवअधिकार आयोगकी प्रमुख मिचेल ब्याचलेटले बताइन् । उनका अनुसार १७ सयभन्दा बढी प्रदर्शनकारी पक्राउ परेका छन्, जसमा २९ जना पत्रकारसमेत छन् । अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रसले घाइते प्रदर्शनकारीको उद्धारमा खटिएका आफ्ना केही सदस्य घाइते भएका र केहीलाई पक्राउसमेत गरिएको जनाएको छ । केही एम्बुलेन्स तोडफोड पनि गरिएको उसको भनाइ छ ।

‘हामी निकै संकटको अवस्थामा छौं,’ लामो समयदेखि म्यान्मारमा रहेर काम गरिरहेका राष्ट्रसंघका लागि अमेरिकी राजदूत बिल रिचार्डसनले समाचार संस्था एपीसँग भनेका छन्, ‘म्यान्मारको सैनिक सत्तामाथि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले थप दबाब दिनु आवश्यक छ, तबमात्र यहाँ भइरहेको प्रदर्शन र सुरक्षकर्मीले गरिरहेको व्यापक बल प्रयोग रोकिन सक्छ ।’

तर सुरुदेखि नै संयुक्त राष्ट्रसंघ, अमेरिका, बेलायत, क्यानडा तथा म्यान्मारका छिमेकी राष्ट्रहरूले संयम अपनाउन सैनिक सरकारलाई दबाब दिइरहेका छन् । प्रमुख सैनिक अधिकारीविरुद्ध आर्थिकलगायतका प्रतिबन्धसमेत लगाएका छन् । नजरबन्दमा राखिएकी नेत्री सुचीसहित राष्ट्रपति विन मिन्ट तथा नेसनल लिग फर डेमोक्रेसी (एनएलडी) का नेताहरूलाई रिहाइ गरी निर्वाचित सरकार पुन:स्थापनाको समेत उनीहरूले माग गरिरहेका छन् । तर प्रहरी दमन घट्नुको सट्टा बढेको देखिन्छ । सुचीविरुद्ध पनि सैनिक सरकारले हालसम्म चारवटा मुद्दा दायर गरिसकेको छ ।

म्यान्मारमा प्रदर्शनकारीमाथिको दमन बढेसँगै शुक्रबारै न्युयोर्कमा राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषद्को आकस्मिक बैठक बोलाइएको छ । उक्त बैठकले म्यान्मारको सैनिक सरकारविरुद्ध कडाखालको प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने अनुमान गरिएको छ । तर सुरुदेखि नै कानुनसम्मत राज्य व्यवस्था चल्नुपर्ने भन्दै घुमाउरो गरी सैनिक सरकारको पक्षमा देखिएका चीन र रसियाले उक्त प्रस्तावमा भिटो प्रयोग गरी असफल बनाइदिन सक्ने सम्भावनासमेत उत्तिकै रहेको अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूले जनाएका छन् । सुरक्षा परिषद्को बैठक बस्नुअघि अमेरिकाले चीनलाई रचनात्मक भूमिका निभाउन आग्रह गरेको छ । उता चीनले भने म्यान्मारको स्थायित्व नै आफ्नो प्रमुख प्राथमिकतामा रहेको प्रस्ट पारेको छ ।

म्यान्मारका लागि राष्ट्रसंघीय दूत क्रिस्टिन बर्गेनरले यसै साता आफूले सैनिक सरकारलाई कडा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध लाग्न सक्नेबारे सचेत गराएको बताएकी थिइन् । ‘जसको प्रतिउत्तरमा मलाई भनियो कि केही मित्रराष्ट्रसँग मात्रै सहयात्रा कसरी गर्ने भन्नेबारे सैनिक जनरललाई राम्रोसँग थाहा छ ।’

पछिल्लो ५ दशकदेखि सत्ता वरिपरि रहेको म्यान्मारको सेनाको इतिहासलाई विश्लेषण गर्दा प्रदर्शनकारीमाथि थप बल प्रयोग हुन सक्ने आकलन गर्छन् लन्डनस्थित क्विन मेरी विश्वविद्यालयका अन्तर्राष्ट्रिय अपराध विज्ञ रोनन ली । ‘यसअघि आफ्नो लक्ष्य प्राप्तिका लागि सैनिक सरकार नागरिक आन्दोलन दबाउन र हजारौं नागरिकलाई मार्नसमेत पछि नहटेको इतिहास छ,’ उनले भने ।

गत नोभेम्बरमा भएको निर्वाचनमा सुचीको दल एनएलडीले ८० प्रतिशत मत ल्याएको थियो । तर उक्त निर्वाचनमा धाँधली भएको भन्दै सेनाले सत्ता हत्याएको हो । ‘संविधानअनुसार नै शासन सत्ता नियन्त्रणमा लिइएको’ दाबी गर्दै सेनाले ‘देशलाई एक वर्षभित्र सही मार्गमा लैजाने’ बताउँदै आएको छ । फरक मत राख्नेहरूप्रति पनि सुरक्षाकर्मीले लोकतान्त्रिक व्यवहार गरिरहेको सेना प्रमुख मीन अङ ह्लयिङको दाबी छ ।

यसैबीच, अनलाइन भिडियो सेयरिङ कम्पनी युट्युबले म्यान्मार सेनासम्बद्ध ५ वटा च्यानललाई बन्द गरिदिएको छ । सामाजिक दिशानिर्देश र आफ्ना केही मापदण्डका आधारमा यस्तो निर्णय लिइएको युट्युबले जनाएको छ । हिंसा फैलाउने गरी भिडियो राखिएको भन्दै बन्द गराइएका च्यानलमा सरकारसम्बद्ध एमआरटीभी (म्यान्मार रेडियो एन्ड टेलिभिजन) समेत छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन २२, २०७७ ०८:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नेपालगन्जमा खेलकुदले लय समाउँदै

प्रधानमन्त्री कप महिला आमन्त्रण भलिबलको उद्घाटन समारोहमा प्रस्तुति दिन आएका विद्यार्थीको हुटिङले प्रतिस्पर्धा झन् तातेको थियो ।
मधु शाही

बाँके — एक वर्ष पहिले नेपालगन्ज सहर कोरोना त्रासमा थियो । बाहिर निस्किएर खुला डुल्नै डर थियो । वडा–७ ज्वलनपुर्वा टोलमा धर्म गुरुलाई पहिलोपल्ट कोरोना भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएपछि बाँके जिल्ला नै कोरोना हटस्पटको रूपमा चिनियो । त्यसलगत्तै दक्षिणतर्फ भारतको सीमासँगै जोडिएको नरैनापुर गाउँपालिकामा कोरोनाका कारण क्वारेन्टाइनभित्रै एक युवकको मृत्यु भएपछि स्थिति झनै त्रासपूर्ण बन्यो ।

सातौं प्रधानमन्त्री कप भलिबलमा शुक्रबार त्रिभुवन आर्मी क्लबका खेलाडीको प्लेसिङ रोक्ने प्रयासमा लुम्बिनी युनाइटेडका खेलाडी (पहेँलो ) । तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ/कान्तिपुर

दैनिक जनजीवन ठप्प भइरहँदा यहाँ खेल गतिविधि ठप्प भए । वैशाखमा उद्घाटन भएको अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको रंगशाला प्रयोगविहीन हुँदा भौतिक संरचनामा खिया लागे । तर अहिले यहाँ खेल गतिविधिले विस्तारै लय लिन थालेको छ । कोभिड–१९ को डरत्रासले थलिएको नेपालगन्जको रंगशाला अहिले भरिभराउ छ । दाबेदार नेपाल पुलिस क्लबको समर्थनमा शुक्रबार नेपालगन्ज रंगशालास्थित कभर्डहलमा राम्रै हुटिङ चलेको थियो । प्रधानमन्त्री कप महिला आमन्त्रण भलिबलको उद्घाटन समारोहमा प्रस्तुति दिन आएका विद्यार्थीको जोडदार हुटिङले न्यु डायमन्ड क्लबको खेल पनि तातेको थियो । कोरोना कहर अटेरी हुँदैन । त्यसैको परिणामस्वरूप बाँकेमा खेलका गतिविधिले तीव्र रूप लिन थालेका छन् ।

सरकारले कोरोनापछि खेल गतिविधि गर्न अनुमति दिएपछि पहिलो चरणको सुरुआत नेपालगन्जबाट भयो । मंसिर ६ मा कोरोना संक्रमणको चुनौती खेप्दै सावधानीका साथ क्रिएटिभ ह्यान्डसले ‘नेपालगन्ज म्याराथन’ आयोजना गरेको थियो । टोकियो ओलम्पिकमा प्रतिनिधित्व गराउने भएकाले पनि यो प्रतियोगिता कोरोना कहरबीच विशेष बनेको आयोजक टीएस ठकुरी बताउँछन् । उनका अनुसार प्रतियोगिताको मुख्य मेरुदण्ड नै खेलाडी हुन् । उनीहरूको अभ्यास जति हुनसक्छ त्यति प्रतियोगिताको लोकप्रियता बढ्छ । कोरोनाले घरभित्रै बसेका खेलाडीलाई खेल मैदानसम्म ल्याउन निकै मिहिनेत गर्नुपरेको थियो ।

‘म्याराथन गर्दा धेरै खेलाडीले अभ्यास नभएको भन्दै खेल्न सहभागिता जनाएनन्,’ ठकुरी भन्छन्, ‘अहिले पनि त्यसको प्रभाव छ ।’ शारीरिक र मानसिक रूपमै खेलप्रतिको मोह घट्ने हो कि भन्ने चिन्ताले सताउँदा इभेन्ट सुरु गर्न आवश्यक ठानेको उनले बताए । ‘कोरोनापछि खेलकुदको विस्तारै गति लिँदै छ,’ उनले भने, ‘पोखरापछिको ठूलो इभेन्ट नेपालगन्जमै भएको छ ।’

खेलपत्रकार कमल खत्रीले कोरोनाले सबैभन्दा बढी क्रिकेट र भलिबल खेलाडीलाई समस्यामा पारेको बताए । ‘धेरैजसो क्रिकेट र भलिबलका प्रतियोगिता हुन्थे, जसले दैनिक जीवन धान्न खेलाडीलाई सघाउ पुग्थ्यो, तर कोरोनाको प्रभाव त्यो नहुँदा उनीहरू मर्कामा परे,’ खत्रीले भने । आठौं राष्ट्रिय खेलकुद सम्पन्न भएको नेपालगन्ज रंगशालामा पौडी पोखरी उद्घाटनमात्रै भएको थियो । खेलकुद परिषद्को मुख्य आयस्रोत नै पौडीपोखरी भए पनि कोरोनाले एक वर्षसम्म ठप्प बनायो । अहिले पुनः पौडीपोखरी सञ्चालनमा आउँदै छ ।

यसबीचमा खेलाडीले मैदानसम्म आएर खेल्न पाएनन् । जसले गर्दा अधिकांश व्यावसायिक खेलाडी पलायन भएको मध्यपश्चिम क्षेत्रीय खेलकुद विकास समितिका कार्यालय प्रमुख महेश चन्द बताउँछन् । ‘अब खेलले गति लिने अवस्था सिर्जना भएको छ,’ उनले भने, ‘अहिले दैनिक ३० देखि ३५ खेलाडी नियमित प्रशिक्षणमा छन् ।’

यसै साता ब्याडमिन्टन प्रतियोगिता सकिएको छ । अहिले सातौं प्रधानमन्त्री आमन्त्रण महिला भलिबल सुरु भएको छ । प्रमुख चन्दका अनुसार फागुन २६ गते पौडी पोखरीको पुनः उद्घाटन गरिने छ । त्यसपछि स्कुलस्तरीय पौडी प्रतियोगिता गरेर सर्वसाधारणलाई खेल्न दिइने योजना उनले सुनाए । कोरोनाले थाँती राखिएको राष्ट्रपति रनिङ सिल्ड खेलकुदको तयारी भइरहेको उनले बताए । स्थानीय तहमा फागुन २२ देखि प्रतियोगिता सुरु गरेर राष्ट्रिय प्रतियोगिता रंगशालामा गरिनेछ । खास गरी कोरोना महामारीले परेको आर्थिक भार कम गर्न पौडी प्रतियोगिता तीव्र बनाउनुपर्ने उनको धारणा छ । ‘गर्मीको मौसममा छोपेर सर्वसाधारणलाई सःशुल्क सुविधा दिए आयआर्जनको गतिलो आधार बनाउने छौं,’ उनले भने, ‘कोरोनाले थलिएका खेलकुदलाई ब्युँताउँदै छौं ।’


प्रकाशित : फाल्गुन २२, २०७७ ०८:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×