युरोपेली संघले खोप आपूर्ति नियन्त्रण गर्ने- विश्व - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

युरोपेली संघले खोप आपूर्ति नियन्त्रण गर्ने

ईयूको कदमले संसारभर असर पर्ने भन्दै विश्व स्वास्थ्य संगठनद्वारा आलोचना
एजेन्सी

ब्रसेल्स/जेनेभा — कोरोना भाइरसविरुद्धको खोप मागअनुसार उपलब्ध गराउन नसकेको भन्ने विवाद बढिरहेका बेला युरोपेली संघले युरोपमा बनेको कोरोना भाइरसविरुद्धको खोप निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेको छ । 

बेल्जियमको सेनेफस्थित खोप निर्माण कम्पनी नोभासेप औषधि कारखाना । कम्पनीले कोरोना भाइरसविरुद्धको अस्ट्राजेनेका खोप उत्पादन गर्दै आएको छ । तस्बिर : एपी

ईयू राष्ट्रहरूसँग गरेको सम्झौताअनुरूप काम नभएमा अन्य मुलुकमा निर्यात गर्न प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने युरोपेली संघसँग अधिकार छ । ‘हाम्रा नागरिकको सुरक्षा र संरक्षण हाम्रो पहिलो प्राथमिकता हो । अहिलेको चुनौतीका कारण हामीले अन्य विकल्पबारे सोच्न सकेनौं,’ संघले भनेको छ ।

उक्त प्रतिबन्धले यूके, अमेरिका, क्यानाडा र अस्ट्रेलियासहित करिब एक सय देश प्रभावित हुने बीबीसीले उल्लेख गरको छ । ईयूले तत्कालका लागि यस्तो निर्णय लिन आफू बाध्य भएको जनाउँदै स्थायी निर्यात प्रतिबन्ध नलगाइएको बताएको छ ।

तर गरिबलगायत केही देश भने प्रतिबन्धमा परेका छैनन् । तीमध्ये गरिब मुलुकका लागि विश्वव्यापी खोप सहयोग योजना, स्विट्जरल्यान्ड, पश्चिमी बाल्कन मुलुकहरू, नर्वे र उत्तर अफ्रिका छन् । त्यसैगरी अन्य भूमध्यसागरीय देशहरू लेबनान र इजरायलमाथि पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छैन ।

ईयूकी स्वास्थ्य आयुक्त स्टेला किरियाकियसले प्रेस सम्मेलनमा बोल्दै ईयूका सबै नागरिकको खोपमा पहुँच निश्चित गर्न तत्कालका लागि निर्यात प्रतिबन्ध लगाउनुपरेको बताइन् । उनले त्यसका लागि सबैले आवश्यक भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने जनाउँदै भनिन्, ‘यो अवधारणा विश्वास, पारदर्शिता र जिम्मेवारीमा आधारित छ ।’

खोप किन्न गरिएका अग्रिम सम्झौताहरूको पूर्णरूपमा सम्मान गरिनुपर्ने उनको भनाइ छ । ‘हामीले ईयूबाट अन्य देशमा खोप निर्यात भए/नभएको थाहा पाउने प्रणाली विकास गरेका छौं,’ उनले भनिन् । यसै साताको सुरुमा ईयूले खोप निर्यातमा प्रतिबन्ध हुन सक्ने संकेत गरेको थियो । उत्पादनका विषयमा खोप उत्पादक अस्ट्राजेनेकाबीच विवाद उत्पन्न भएको समाचार सार्वजनिक भएसँगै ईयूले खोप वितरण नियन्त्रण गर्ने जनाएको हो । त्यसका साथै खोप वितरणको गति निकै सुस्त भएको भन्दै संघमाथि दबाब बढेको छ ।

यसअघि युरोपेली आयोगले अस्ट्राजेनेकाले आफूहरूसँगको सम्झौतामा आधारित रहेर खोप वितरण गर्न नसकेको जनाएको थियो । त्यसको पुष्टि गर्न ईयूले उक्त कम्पनीसँग भएको गोप्य सम्झौता नै सार्वजनिक गरेको थियो । नयाँ नियमअनुसार खोप उत्पादकहरूले ईयूभन्दा बाहिर खोप वितरण गर्नका लागि ऊसँग अनुमति लिनुपर्नेछ ।

२७ सदस्य राष्ट्र भएको संघले त्यस्ता आवेदनको परीक्षण गर्न पाउनेछ । फाइजरले बेल्जियममा उत्पादन गरिरहेको खोप यूकेमा निर्यात भइरहेको छ । अर्को कम्पनी फाइजरले पनि सम्झौताअनुसार खोप आपूर्ति गर्न नसकेको ईयूको भनाइ छ । फाइजरले भने बेल्जियमस्थित आफ्नो उत्पादन केन्द्रमा विस्तार गरिरहेकाले तत्काल समस्या देखिएको जनाएको छ । त्यसैगरी बेल्जियममै रहेको कारखानामा कम उत्पादन भएकाले पनि मागबमोजिम खोप उपलब्ध गराउन नसकेको अस्ट्राजेनेकाका प्रमुखले जनाएका थिए ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) ले ईयूको कदमको आलोचना गर्दै त्यसको असर संसारभर पर्ने बताएको छ । उसका अनुसार यस्तो निर्णयले भाइरसको महामारी थप लम्बिने डब्लूएचओको दाबी छ । डब्लूएचओका उपप्रमुख मारिएन्जेला सिमाओले ईयूको निर्णय ‘निकै चिन्ताजनक प्रवृत्ति’ भएको बताएकी छन् ।

यसअघि डब्लूएचओ प्रमुख डाक्टर टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयेससले खोप वितरणमा भएको असमानताले महामारी थप फैलने र विश्वव्यापी आर्थिक सुधारमा ढिलाइ हुने जनाएका थिए । खोप निर्यातमाथि ईयूको नियन्त्रणले ब्रिटिस खोप वितरण मुख्य रूपमा प्रभावित हुने देखिएको छ । फाइजरले बेल्जियममा बनेको खोप हाल यूकेका लागि पठाउँदै आएको छ । भविष्यमा फाइजरले खोप यूके पठाउन फाराम भर्नुपर्ने र निर्यात अनुमति पाए/नपाएको थाहा पाउन ४८ घण्टासम्म कुर्नुपर्ने हुन सक्छ ।

यसैबीच, जोन्सन एन्ड जोन्सनको खोप उत्पादक कम्पनी जानसेनले विकास गरेको कोरोना भाइरसविरुद्धको खोपको पहिलो डोज ६६ प्रतिशत प्रभावकारी देखिएको छ । अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा गरिएको परीक्षणमा सहभागी कुनै पनि व्यक्ति बिरामी नपरेका र कुनै असर पनि नदेखिएको कम्पनीले जनाएको छ । तर उक्त खोप दक्षिण अफ्रिकामा देखिएको कोरोनाको नयाँ प्रजातिविरुद्ध भने कम प्रभावकारी रहेको संकेत मिलेको बीबीसीले जनाएको छ ।

प्रकाशित : माघ १८, २०७७ ०९:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सम्पदा भ्रमणमा मिस नेपाल विजेताहरू : पाटन घुम्दै, संस्कृति बुझ्दै

कान्तिपुर संवाददाता, तस्बिर : सन्जोग मानन्धर

ललितपुर — ‘ललितपुरको पाटनढोका प्रवेशद्वारमा स्थापना गरिएका अष्टमात्रिका देवीहरू सिंगो पाटन सहरको सुरक्षाको प्रतीक हुन् । धार्मिक मात्र नभएर यसले प्राचीन जनजीवन र महिला सशक्तीकरणको पाटोलाई समेत प्रतिनिधित्व गर्छ ।’

परम्परागत चित्रकला विधाका कलाकार लोक चित्रकारले शनिबार यसरी पाटनढोकाको कलात्मक ऐतिहासिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक पक्षबारे विवेचना गर्दै गर्दा मिस नेपालका विजेताहरू निकै चाख मानेर सुनिरहेका थिए ।

उनीहरूलाई उपत्यकाभित्रको इतिहास, संस्कृति, सम्पदा तथा मौलिक जनजीवनका पक्षलाई बुझाउने उद्देश्यले गरिएको ‘हेरिटेज वाक’ कार्यक्रममा ललितपुर घुमाइएको हो । सुन्दरीहरूले पाटनढोकासँगै ललितपुरभित्रका नकबहिल टोल, लोकाकीर्ति महाविहार, याँक चोक, अकी बहा, गोल्डेन टेम्पल हिरण्यवर्ण महाविहार शाक्यमुनि बुद्ध, पाटन संग्रहालय, रुद्रवर्ण महाविहार, महाबुद्ध मन्दिर लगायत पाटनका ऐतिहासिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाहरू अवलोकन गरे । टोलीमा मिस नेपाल नम्रता श्रेष्ठ, मिस नेपाल अर्थ सुप्रिया श्रेष्ठ, मिस नेपाल इन्टरनेसनल सन्ध्या शर्मा र मिस टुरिज्म रिया श्रेष्ठ सहभागी थिए । द हिडन ट्रेजर, पर्यटन बोर्ड, म्युजियम अफ नेपाली आर्टले संयुक्त रूपमा गरिएको कार्यक्रमको अघिल्लो साता भने उनीहरूले काठमाडौंका सम्पदाहरू अवलोकन गरेका थिए ।

सम्पदा अवलोकनलाई अर्थपूर्ण बनाउन प्रदर्शकका रूपमा आलोकसिद्धि तुलाधार, राजु शाक्य, सुरेश लाखेलगायतले मिस नेपालका विजेताहरूलाई पाटनभित्रका प्रत्येक चोक, विहार तथा बहाहरूको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक महत्त्वलाई सिलसिलाबद्ध तरिकाले वर्णन गरे । मल्लकालदेखि राणाकालीन समयमा निर्माण भएका चित्र र वास्तुकलाबारे बुझाइयो ।

शाक्यले १९ औं शताब्दीपूर्व सिर्जना गरिएका ‘नकबहिल टोल’ मा स्थापना गरिएको चैत्य, रञ्जना लिपि, बुद्ध जीवनीसँग सम्बन्धित कलाकृति, १५ औं शताब्दीतिर नै निर्माण गरिएका बहा, बहीको चर्चा गरे । उनका अनुसार बही सहरभन्दा केही बाहिरको ठाउँ हो । जुन ठूलो सभाहल जस्तै शिक्षा प्राप्त गर्ने ठाउँका रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । चैत्य, पञ्च बुद्ध, बुद्धको आँखा जस्ता कलाकृतिहरूले नेवारी समुदायमा यस्ता धार्मिक कलाकृतिहरूले पुर्खाको सम्झना र आत्मीय शान्ति तथा योगको प्रतीकात्मक विम्बका रूपमा अर्थ दिने उनले बताए ।

मिस नेपालका विजेताहरूले क्रमश: लोककीर्ति महाविहार, याँक चोक, अकी बहामा मध्यकालीन समयमा उत्कर्षमा पुगेका कला तथा सम्पदाहरूलाई निकै चाखपूर्वक अवलोकन गरे । सम्पदाहरूमा सजाइएका तोरण र यसको नेवारी समुदायमा रहेको महत्त्वबारे समेत उनीहरूलाई बुझाइएको थियो । मल्लकालदेखिका पाटनभित्रको याँक चोकका डबली देखाउँदै शाक्यले तत्कालीन समयमा नाटक मञ्चन गरिने सुनाए । उनका अनुसार अहिले पनि डबलीहरूमा विभिन्न पर्वका अवसरमा परम्परागत नृत्य प्रस्तुत गरिन्छ ।

पाटनको पुरातन बस्ती ढाकुवा चोकमा प्रवेश गर्दा विजेताहरू निकै उत्साहित भए । उक्त चोक राणाकालीन समयमा ल्हासा जाने व्यापारीहरूको बसोबास तथा जमघटको थलोका रूपमा प्रख्यात रहेको स्थानीय शुभानन्द ढाकुवाले बताए । जहाँ उनी ६ पुस्तादेखि रहँदै आएका छन् । त्यहाँका मेटिँदै गएका भित्तेचित्रले इतिहासलाई संरक्षण गर्न बताइरहेको आभास हुन्थ्यो । आधुनिकताले गर्दा यस्ता मौलिक सौन्दर्य ओझेलमा परेकोमा ढाकुवाले दुखेसो गरे । ‘आधुनिक सहरका घरहरूले यसलाई छायामा पारेको छ,’ उनले भने, ‘तर जति जीर्ण देखिए पनि यहाँ बस्दाको जस्तो आनन्द अरू ठाउँमा पाउन सकिँदैन ।’

हिरण्यवर्ण महाविहार गोल्डेन टेम्पलमा मिस नेपाल विजेताहरूले शाक्यमुनि बुद्ध बालक पुजारीबारे बुझे । जहाँ मूल पुजारीका रूपमा प्रत्येक महिना १२ वर्षसम्मका बालक फेर्ने प्रचलन छ भने सहायकका रूपमा महाविहारको यम्बा संघका सदस्यहरू रहन्छन् । महाविहारका सदस्य सुरिद शाक्यका अनुसार हाल भने समर शाक्य पुजारीका रूपमा छन् ।

सम्पदा अवलोकनकै क्रममा पाटन संग्रहालय पुगेका उनीहरूलाई संग्रहालयका प्रमुख सरस्वती सिंहले १७औं शताब्दीमा सिद्धिनरसिंह मल्लले निर्माण गरेका सुन्दरी चोक, मूलचोकबारे सांस्कृतिक तथा धार्मिक महत्त्वबारे प्रस्ट्याइन् । तत्कालीन समयमा राजपरिवारका सदस्यहरूले नुहाउने भण्डारखालस्थित कमलपोखरीलाई देखाउँदै उनले सहर अतिक्रमणले उपत्यकाको पानी सुकेपछि इतिहासलाई उत्खनन गरी कृत्रिम पोखरी बनाइएको बताइन् ।

महिलाहरूको सौन्दर्य र सिँगारलाई कलात्मक रूपमा प्रस्तुत गरिएको रुद्रवर्ण महाविहारको अवलोकनपछि विजेताहरूले महाबुद्ध मन्दिरलाई नजिकबाट नियाले । शाक्यका अनुसार हजार बुद्धहरूका मन्दिरका रूपमा चिनिने यस मन्दिरलाई अभयराज शाक्यले पटना बोधगयाको शैलीमा निर्माण कार्य थालनी गरेका थिए । शाक्यका तीन पुस्ता लगाएर यो मन्दिर पूर्ण रूपमा तयार गरिएको उनले बताए ।

पुराना संरचना तथा सम्पदाहरूलाई अवलोकन गर्दै मिस नेपाल श्रेष्ठले पाटनका भित्री सहरबारे यसभन्दा अघि अनभिज्ञ नै रहेको बताइन् । सम्पदा र संस्कृतिबारे सबैले जान्नु उत्तिकै महत्त्व रहेको बताउँदै उनीहरूले सम्पदा–यात्रा अत्यन्तै फलदायी रहेको सुनाए । ‘हामीले आफ्नो मौलिक संस्कृति र सम्पदालाई बुझेर नै अरूलाई बुझाउन सक्छौं,’ मिस इन्टरनेसनल शर्माले भनिन्, ‘हेरिटेज वाकबाट हामीले उपत्यकाका थुप्रै सम्पदाहरूलाई बुझ्न सक्यौं ।’

हाम्रा कतिपय सम्पदा तथा संस्कृति लोपोन्मुख छन् । नयाँ पुस्तामा सम्पदा, संस्कृति तथा इतिहासलाई बुझाउन मिस नेपालको माध्यममा बुझाउन प्रभावकारी हुने हिडन ट्रेजरका अध्यक्ष दिवाकर राजकर्णिकारको विश्वास छ । कार्यक्रममा पर्यटन बोर्डका कार्यकारी अधिकृत धनञ्जय रेग्मी, म्युजियम अफ नेपाली आर्टकी निर्देशक सगुनी सिंह शाक्य, कलाकार समुन्द्र सिंह श्रेष्ठलगायतको सहभागिता थियो ।

प्रकाशित : माघ १८, २०७७ ०९:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×