कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

म्यान्मारको खानीमा पहिरो, कम्तीमा १६० जनाको मृत्यु

(एजेन्सी)

म्यान्डले, म्यान्मार — म्यान्मारको उत्तरी क्षेत्रमा रहेको एक खानीमा बिहीबार पहिरो जाँदा कम्तीमा १ सय ६० जनाको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेको संख्या अझै बढी हुन सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

कचिन राज्यको पाकन्ट क्षेत्रस्थित बहुमूल्य रत्न ‘जेड’ खोज्न गएका मानिसहरू पहिरोले पुरिएका हुन् । खानीबाट फालिएको माटो र ढुंगामा हुने जेडका स–साना टुक्रा खोज्न सयौं मानिसहरू उक्त क्षेत्रमा भेला हुने गरेका छन् ।

म्यान्मारको आपत्कालीन उद्धार निकायले लगातारको वर्षापछि ठूलो क्षेत्रको माटो बगेपछि ‘जेड’ खोज्न गएका मानिसहरू पुरिएका जनाएको छ । उद्धार कार्य जारी रहेको जनाउँदै निकायले मृतकहरूको संख्या बढ्न सक्ने उल्लेख गरेको छ ।

म्यान्मारको आगलागी नियन्त्रण विभागले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा लेखेको छ, ‘भारी वर्षापछि आएको हिलोको ठूलो छालले जेड खोज्न गएका मानिसहरू पुरिएका हुन् ।’

सूचना मन्त्रालयका एक अधिकारीले हिलोले पुरिएका १ सय ६० शव निकालिएको जनाएका छन् । मृतकको संख्या २ सयभन्दा बढी रहेको अनुमान गरिएको उनको भनाइ छ ।

प्रहरीका अनुसार दुर्घटनामा परेका अधिकांश मानिसले ती क्षेत्रहरूमा काम नगर्न तथा नजान दिइएको चेतावनी उल्लंघन गरेका थिए । प्रहरीले खानी क्षेत्रहरू जोखिमयुक्त रहेका भन्दै बुधबार चेतावनी जारी गरेको थियो ।

घटनास्थलबाट प्राप्त भिडियोमा निकै ठूलो क्षेत्र पहिरोले सखाप भएको देखिएको बीबीसीले जनाएको छ । एक प्रत्यक्षदर्शीले समाचार संस्था रोयटर्ससँग कुरा गर्दै घटनाको वर्णन गरेका छन् ।

‘निकै अग्लो माटोको ढिस्को खस्न लागेपछि कतिपय मानिसहरू भागौंभागौं भन्दै दौडिएका थिए,’ उनले भने, ‘तर त्यसको केही मिनेटमै पहाडको तल्लो भेगमा रहेका दर्जनौं मानिसहरू पुरिए ।’ उनका अनुसार तीमध्ये कतिपय मानिसहरूले सहयोगको याचना गरिरहेका थिए । ‘तर त्यहाँ उद्धारका लागि केही थिएन,’ उनले भने ।

म्यान्मार बहुमूल्य रत्न ‘जेड’ प्रमुख स्रोत हो । म्यान्मारले प्रत्येक वर्ष ३० अर्ब डलरभन्दा बढी रकम बराबरको जेड कारोबार गर्छ । तर सुरक्षा उपायहरूको अभावमा त्यहाँका खानीहरूमा बारम्बार दुर्घटनाहरू हुने गरेका छन् । गत वर्ष खानीमा भएका दुर्घटनाहरूमा एक सय जनाभन्दा बढीको मृत्यु भएको थियो ।

पाकन्ट क्षेत्रमा खानी सञ्चालनका कारण वर्षायाममा निकै ठूलो पहिरोहरू जाने गरेका छन् । सन् २०१६ मा आङ सान सुचीले उक्त क्षेत्रका खानी व्यवस्थित गर्ने प्रतिबद्धता जनाएकी थिइन् । तर प्रगति भने खासै नभएको आलोचकहरूको भनाइ छ ।

म्यान्मारको उत्तरी राज्य कचिन भारत र चीनसँग सीमा जोडिएको छ । प्राकृतिक स्रोतहरूले निकै धनी भएका कारण कचिनमा सैनिक र विद्रोहीबीच बारम्बार भिडन्तहरूसमेत हुने गरेका छन् । तर बहुमूल्य जेड खानी क्षेत्र भने पूर्णरूपमा आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको सरकारको दाबी छ ।

ती खानीहरूबाट हुने आम्दानीको अधिकांश हिस्सा म्यान्मारको सेनाले नियन्त्रण गर्ने गर्छ । त्यसैगरी, उक्त क्षेत्रको मुख्य विद्रोही समूह कचिन स्वतन्त्र सेनाले पनि आफ्नो खर्च जेडको व्यापारबाट धान्ने गरेको छ ।

उक्त क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्ने सांसद उ तिन सोयका अनुसार सरकारले उक्त क्षेत्रका खानी जुलाई १ देखि सेप्टेम्बर ३० सम्म पूर्णरूपमा बन्द गर्न आदेश दिएको जनाएका छन् । ‘सरकारले त्यो क्षेत्रमा निकै खतरा रहेको भन्दै उनीहरूलाई काम बन्द गर्न निर्देशन दिएको थियो,’ उनले भने, ‘तर खानी कम्पनीहरूले काम रोकेपछि गैरकानुनी जातीय सशस्त्र समूहले पैसा लिएर गैरकानुनी खानी सञ्चालकलाई काम गर्न दिएका थिए ।’

उक्त क्षेत्रमा हाल करिब एक लाख मानिसले काम गरिरहेकाले उनीहरूलाई हटाउन असम्भव रहेको सोयको भनाइ छ । ‘यदि मानिसहरूले त्यहाँ अझै काम गर्न छाडेनन् भने फेरि पहिरो आउने निश्चित छ । तर उक्त क्षेत्रमा कानुनी शासन छैन, त्यसैले उनीहरूलाई रोक्न निकै कठिन छ,’ उनले भने । प्रकाशित : असार १८, २०७७ २२:१०

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बालाजु-रानीपौवा-त्रिशूली सडकबारे नुवाकोटका सांसदले गराए मन्त्रीको ध्यानाकर्षण

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — पासाङ ल्हामु मार्गअन्तर्गत बालाजु-त्रिशूली सडक स्तरोन्‍नतिको अन्योलताबारे नुवाकोटका जनप्रतिनिधि, पार्टी प्रतिनिधि र सरोकारवालाले सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन् ।

नुवाकोट क्षेत्र नं. १ बाट निर्वाचित प्रतिनिधिसभा सांसद हितबहादुर तामाङको नेतृत्वको टोलीले बिहीबार भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री वसन्त नेम्वाङलाई भेटी बालाजु-रानीपौवा र रानीपौवा-पिपलटार सडक खण्ड निर्माणमा भएको ढिलाइबारे चासो राखेको हो ।

काठमाडौंको बालाजु-नुवाकोटको त्रिशूली सडकको भविष्य, निर्माणको गति, स्रोत जुटाउने र ठेकेदार कम्पनीका विकल्पलगायत विषयमा मन्त्रालयको धारणा बुझ्न गएको सांसद तामाङले कान्तिपुरलाई जानकारी दिए । उक्त मार्ग दुई खण्डमा विभाजन गरी निर्माण अघि बढाइएको छ ।

भेटमा सहभागीका अनुसार काम सन्तोषजनक नभएपछि दोस्रो खण्ड रानीपौवा-पिपलटारको सम्झौता तोडिसकेको उल्लेख गर्दै मन्त्री नेम्वाङले पहिलो खण्डको मुड्खु-रानीपौवा खण्ड निर्माण कार्य छिटो अगाडि बढाउने आश्वासन दिएका छन् । जुन खण्ड १७ किलोमिटर रहेछ । २०७१ सालको सुरुमा सम्झौता भएको उक्त खण्डमा अहिलेसम्म भौतिक प्रगति ४८ र वित्तीय प्रगति ४४ प्रतिशत मात्रै छ । निर्माणको जिम्मा भारतीय कम्पनी अरामली इन्फ्रा पावर र नेपाली कम्पनी सैलुङ कन्स्ट्रक्सन जेभीले लिएको छ ।

३४ किमिको दोस्रो खण्ड रानीपौवा-पिपलटार निर्माणको जिम्मा भारतीय निर्माण व्यवसायी दिनेशचन्द्र आर अग्रवाल, नेपाली कम्पनीहरु नागार्जुन/कोसी एण्ड न्यौपाने जेभी र पप्पु कन्स्ट्रसनसँग ०७२ फागुन २१ मा सम्झौता भएको हो । काम चित्तबुझ्दो नभएको, सम्झौताविपरीत निर्माण कम्पनी गएको भन्दै असार ९ गते ठेक्का सम्झौता रद्द गरी कालोसूचीमा राख्नका लागि सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यालयमा लेखिपठाउने निर्णय गरिएको हो ।

भारतीय एक्जिम बैंकको ऋण सहयोगमा डबल लेनमा स्तरोन्नति गर्न लागिएको उक्त सडकको भौतिक प्रगति ४० र वित्तीय प्रगति पनि ४० प्रतिशतमात्रै देखिएको थियो । निर्माण व्यवसायीको लापरबाहीका कारण उक्त सडकमा सर्वसाधारणले कष्टकर यात्रा गर्न बाध्य छन् ।

मन्त्री नेम्वाङले निर्माण जारी रहेको मुड्खु-रानीपौवा खण्डको पनि सम्बन्धित निर्माण व्यवसायीसँग 'वर्क सेडुल' माग्ने र सोहीअनुसार काम भए/नभएको हेरेर थप निर्णय गर्ने बताएका थिए । त्यसमा पनि सन्तोषजनक काम नभए ठेक्का रद्द गर्नसमेत सकिने मन्त्रीको भनाइ थियो ।

खरिद नियमावलीको ९ औं संशोधनले सबै निर्माण कम्पनीहरुको संवत् १ वर्ष म्याद थप हुन गयो । यो प्रावधानअनुसार पासाङ ल्हामु मार्गका दुवै खण्डका निर्माण व्यवसायीहरुले पनि ०७७ पुस १४ गतेसम्ममा निर्माण गरी बुझाउने समय पाएका थिए ।

मन्त्रीलाई भेट्न संघीय सांसद नारायण खतिवडा, वाग्मती प्रदेशसभा सदस्य बद्री मैनाली, पूर्वसांसद राजेन्द्र लोहनी, नुवाकोटका पूर्व उपसभापति रामप्रसाद ढुंगाना, बेलकोटगढी नगरपालिकाकी उपमेयर कविता ढुंगाना, ककनी गाउँपालिकाका अध्यक्ष मानबहादुर तामाङ, उपाध्यक्ष सीता खड्का, प्रभावित क्षेत्रका बुद्धिजीवी, समाजसेवी, सरोकारवालाहरु पुगेका थिए । भेटमा मन्त्रालयका तर्फबाट मन्त्री नेम्वाङ, सचिव, महानिर्देशक, आयोजना प्रमुख लगायत सहभागी थिए ।

प्रकाशित : असार १८, २०७७ २२:०७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×