कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

दुर्घटनाले हुने आर्थिक भार निकै बढ्यो

नवीन पोखरेल

लन्डन — नेपालमा सडक दुर्घटनाका कारण हुने आर्थिक भार निकै बढेको एक अध्ययनले देखाएको छ ।सडक दुर्घटनाका कारण घाइतेको उपचार र हेरचाहमा ठूलो खर्च लाग्ने र अकालमै मृत्यु हुँदा व्यक्ति, परिवार, समाज एवं राष्ट्रलाई नै ठूलो आर्थिक भार परेको बेलायतका स्वास्थ्य अर्थशास्त्री एवं जनस्वास्थ्यविद्हरूले गरेको अध्ययनले देखाएको हो । उनीहरूका अनुसार त्यस्ता दुर्घटनाका कारण एक दशकमा राज्यमाथिको आर्थिक भार तीन गुणाले बढेको छ ।

‘अन्तर्राष्ट्रिय पर्यावरण अनुसन्धान र जनस्वास्थ्य’ जर्नलमा प्रकाशित उक्त अध्ययनले सडक दुर्घटनाका कारण नेपालले सन् २०१७ मा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको १.५२ प्रतिशत अर्थात् अनुमानित १३ अर्ब रुपैयाँबराबरको आर्थिक मूल्य गुमाउनुपरेको देखाएको छ । अध्ययनले देखाएको सडक दुर्घटनाको आर्थिक भार विगतको दशक (सन् २००७) को तुलनामा तीन गुणा बढी हो ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) ले कम र मध्यम आय भएका देशहरूमा सडक दुर्घटनाका कारण हुने आर्थिक नोक्सानी ती देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको १ देखि २ प्रतिशत रहेको अनुमान गरेको छ । यो अध्ययन नेपाल प्रहरीको तथ्यांकमा आधारित छ ।

उक्त अध्ययन अनुसन्धाताहरू अमृत बाँस्तोला, जेसी किगोजी, पेल्हम बार्टन तथा जुली मिटनले संयुक्त रूपमा गरेका हुन् । उनीहरूले लामो अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा सडक दुर्घटना तथा त्यसबाट जनस्वास्थ्य एवं अर्थतन्त्रमा पर्ने असरबारे अध्ययन गर्दै आएका छन् ।

अध्ययनले सडक दुर्घटनाका पीडित र परिवारजनमा पर्ने आर्थिक भार, मानवीय क्षतिको मूल्य, अपांगताका कारण आर्थिक रूपले सक्रिय हुन नसक्नुको भार साथै परिवारजन र समाजले भोग्नुपरेका पीडा तथा आफन्त गुमाउनुपरेको मनोवैज्ञानिक असरको मूल्यलाई आकलन गरेको छ ।

घाइतेको उपचार खर्च, अस्पताल भर्ना, औषधि, डाक्टरहरूको शुल्क, हेरचाहलगायतको अन्य खर्च जस्तै– यातायात, खाना खर्च, सम्पत्ति नोक्सानीको लागत १.४ अर्ब अनुमान गरिएको छ जुन सडक दुर्घटनाको कुल आर्थिक भारको १०.६ प्रतिशत हो ।

नेपालमा सडक दुर्घटनाको आर्थिक भारको तथ्यांक सीमित छ । यसै कारण अहिलेसम्म पनि दशकअघिको तथ्यांकका आधारमा सडक सुरक्षाका कार्ययोजना बनाउने गरिएको छ । तर यो एक दशकमा नेपालमा सडक यातायातका साधनको संख्या र सडक निर्माणमा द्रुत गतिले वृद्धि भएको छ । यही तथ्यांकको अभावलाई मध्यनजर गर्दै नेपालमा सडक दुर्घटनाको वर्तमान आर्थिक भारको अध्ययन गरिएको अध्ययनका प्रमुख शोधकर्ता अमृत बाँस्तोला बताउँछन् ।

सडक दुर्घटनाबाट हुने मानवीय क्षतिको मूल्य, कामबाट वञ्चित वा रोजगारी गुमाउनुपर्ने, दीर्घकालीन अक्षमता (अपांगता) का कारण आर्थिक रूपले सक्रिय हुन नसक्नुको भार, परिवारका सदस्य घाइतेको हेरचाहमा संलग्न हुनुपर्दाको मूल्य अझै कहालीलाग्दो छ । यसका अतिरिक्त सडक दुर्घटनाका पीडित, उनीहरूका परिवारजन र समाजले भोग्नुपरेका पीडा र आफन्त गुमाउनुपरेको मनोवैज्ञानिक असरको भारलाई पनि अध्ययनले देखाएको छ । यस्ता अप्रत्यक्ष भारको लागत ११.६ अर्ब अनुमान गरिएको छ जुन सडक दुर्घटनाको कुल आर्थिक भारको ८९.४ प्रतिशत हो ।

प्रकाशित : असार १८, २०७७ १३:५४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बेलायतबाट उडेको दोस्रो जहाज भरिएन

गेटविक विमानस्थलबाट शुक्रबार उडेको १ सय ५८ सिट क्षमताको जजिरा एयरलाइन्सको विमानमा ८३ जना मात्र नेपाल फर्किए ।
नवीन पोखरेल

लन्डन — बेलायतको ‘युनिभर्सिटी अफ हडर्सफिल्ड’ मा कम्प्युटर साइन्स अध्ययनरत एक नेपाली विद्यार्थी बेलायतमा कोभिड–१९ सन्त्रास फैलँदै गर्दा असुरक्षित महसुस गरी नेपाल उडिहाल्न पाए हुन्थ्यो भनेर खुबै पिरोलिए ।

विश्वविद्यालय बन्द, जागिर नभएको अवस्थाले उनी निकै भौंतारिए । नेपाल सरकारले उद्धार गर्ने निर्णय लिएपछि नाम दर्ता पनि गरे । तर चार्टर फ्लाइट तय भएपछि उनी पछाडि हटे । ‘अब त केही समयपछि बेलायतमा लकडाउनले बन्द रेस्टुराँ, पब पनि खुल्ने भएर कामको अभाव नहोला भन्ने लाग्यो । अर्को कुरा, विश्वविद्यालय पनि केही महिनापछि खुल्ने भएकाले माइन्ड चेन्ज भयो,’ ती विद्यार्थीले भने ।

वेस्ट लन्डन युनिभर्सिटीमा नर्सिङ अध्ययनरत अर्की विद्यार्थी पनि नेपाल जाने सोचबाट ‘ब्याक’ भइन् । कारण, बेलायतको जनजीवन अब सामान्य बन्दै छ । ‘प्लेन भाडा ९ सय २० पाउन्ड, नेपालमा र फर्किएपछि बेलायत दुवै देशमा १४ दिन क्वारेन्टाइनमा बस्नुपर्ने झन्झटले मन परिवर्तन भयो,’ उनले भनिन् । परीक्षा दिन आएका कैयौं नेपाली चिकित्सकले पनि मन परिवर्तन गरे ।

लकडाउनका कारण बेलायतमा फसेका र रोजगारी गुमेर बिचल्लीमा परेका नेपालीको उद्धार गर्न चार्टर गरिएको दोस्रो फ्लाइट शुक्रबार थोरै यात्रु लिएर उडेको छ । शुक्रबार दिउँसो २ बजेर ५० मिनेटमा लन्डन गेटविक विमानस्थलबाट उडेको जजिरा एअरलाइन्सको ‘ए–३२० एयरबस’ मा जम्मा ८३ जना भए । उनीहरु कुवेत ट्रान्जिट हुँदै शनिबार बिहान काठमाडौं ओर्लनेछन् ।

जहाजको सिट क्षमता १ सय ५८ भए पनि नाम दर्ता गरेका धेरैले अन्तिममा योजना परिवर्तन गरेका हुन् । यसअघि दूतावासले गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) बेलायतको सहकार्यमा नेपाल फर्कन जरुरी रहेका करिब ५ सय जनाको विवरण काठमाडौं पठाएको थियो ।

गत बुधबार भएको पहिलो चार्टर उडानबाट १ सय ४६ नेपाली स्वेदश फर्किसकेका छन् । एनआरएनएको सक्रियतामा बेलायतमा अलपत्र नेपालीलाई स्वदेश फर्काइएको थियो । एनआरएनए केन्द्रीय सदस्य रामशरण सिंखडाले बेलायतमा स्थिति सहज हुँदै गएकाले नेपाल फर्कनेहरुको संख्या घटेको जनाए । उनका अनुसार उद्धारका लागि चार्टर फ्लाइटको व्यवस्था गर्न बारम्बार माग गर्दै आएका केही चिकित्सकले भने अन्तिम समयमा नेपाल नफर्कने बताएका हुन् ।

लन्डनस्थित नेपाली दूतावासका प्रवक्ता शरदराज आरनले बेलायतभन्दा नेपालमा कोरोना भाइरस संक्रमण झन् बढ्दै गएको र नेपालमा १४ दिन क्वारेन्टाइनमा बस्नुपर्ने कारणले पनि कैयौं विद्यार्थीले मनस्थिति परिवर्तन गरेका हुन सक्ने बताए ।

बेलायतले पनि बाहिरबाट आउने यात्रुलाई १४ दिन क्वारेन्टाइनमा बस्नुपर्ने नियम लागू गरेको छ । ‘पहिले केही समय धैर्य नगरी होहल्ला गर्नेहरु फ्लाइट तय भएपछि पछाडि हटेका देखिन्छन्,’ आरनले भने, ‘अब अर्को उडान हुने सम्भावना न्यून छ ।’

नेपाल सरकारले बेलायतमा भ्रमण भिसा म्याद समाप्त भएर रोकिएका, रोजगारी गुमाएर बिचल्ली परेका, अध्ययन पूरा गर्न असमर्थ र जागिरविहीन विद्यार्थी, तालिमका लागि आएका सरकारी कर्मचारी, सेना, परीक्षा दिन आएका चिकित्सक एवं पारिवारिक तथा अन्य जरुरी कामले फर्किनुपर्ने नेपालीका लागि विशेष उडान तय गरेको हो । विमान भाडा ९ सय २० पाउन्ड तोकिएको छ ।

अघिल्लो उडानमा सवार केही यात्रुले महँगो भाडा लिएर पनि स्वास्थ्यको खेलवाड गर्दै सामाजिक दूरी बेवास्ता गरिएको गुनासो गरेका थिए ।

प्रकाशित : असार १३, २०७७ ०८:०२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×