बेलायतमा किन अनियन्त्रित भयो कोरोना ?- विश्व - कान्तिपुर समाचार

बेलायतमा किन अनियन्त्रित भयो कोरोना ?

बुद्धिसागर मरासिनी

काठमाडौँ — दैनिकीमा व्यस्त बेलायतीहरू त्यतिबेलामा झसंग भए, जतिबेला आफ्नै युवराजलाई कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को संक्रमण पुष्टि भयो । त्यसअघि उपस्वास्थ्यमन्त्री नदिन डोरिसलाई पनि भाइरसको संक्रमण देखिएको भए पनि अधिकांश बेलायतीहरु गम्भीर रुपमा लिएका थिएनन् । 

चीनको वुहानबाट गतवर्षको अन्त्यमा फैलिएको भाइसरले इटालीलाई गाँजिसकेको थियो । स्पेनमा पनि संक्रमणको दर तीव्र रुपमा बढिरहेको थियो । युरोपका अन्य केही देशका सरकारहरू पनि भाइरसविरुद्धको अभियानमा लागिसकेका थिए ।


तर बेलायतीहरु भने आफ्नो दैनन्दिनका उल्झनमा व्यस्त थिए । सार्वजनिक कार्यक्रममा खासै सहभागी नहुने र निकै कम भेटघाट गर्ने युवराजलाई पनि कोभिड–१९ को संक्रमण देखिएपछि आम नागरिक त्रसित हुनु स्वभाविक नै हो । बेलायती सञ्चारमाध्यमका अनुसार चार्ल्स हाल स्कटल्याण्डस्थित निवासमा आइसोलेसनमा छन् ।


चार्ल्सलाई देखिएको पर्सिपल्ट प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसन र स्वास्थ्यमन्त्री म्याट हानककमा पनि कोभिड–१९ को संक्रमण पुष्टि भयो । भाइरसविरुद्धको देशव्यापी अभियानको नेतृत्व गरिरहेका प्रधानमन्त्री र उनका निकट सहयोगी स्वास्थ्यमन्त्रीमा संक्रमण देखिएपछि भने बेलायतीहरू थप सतर्क बने । हिँडडुलमा कमी ल्याए, अनि मनोरञ्जनका क्रियाकलाप रोके ।


बेलायतमा जनवरी ३१ मा पहिलोपटक कोभिड–१९ को संक्रमण देखिएको हो । चीनको वुहानबाट बेलायत पुगेका एकै परिवारका दुईजनामा भाइरस देखिएको हो । त्यतिबेलासम्म वुहानमा २ सय भन्दा बढी मानिसले ज्यान गुमाउनुका साथै १० हजारभन्दा बढीमा संक्रमण देखिएको थियो ।


चीनबाहिर जापान, दक्षिण कोरिया, थाइल्याण्ड, अमेरिका, सिंगापुर, फ्रान्स, भियतनामा र क्यानडामा पनि भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएपछि विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूटिओ) ले जनवरी ३० मा ‘अन्तर्राष्ट्रिय आपतकाल’ घोषणा गरेको थियो । पहिले बिरामी देखिएलगत्तै बेलायतले वुहानबाट हुने सम्पूर्ण उडानहरू स्थगित गरेको थियो । तर यसले मात्र बेलायतमा कोभिड–१९ को संक्रमण फैलिन भने रोकिएन ।


बेलायती व्यापारी स्टेभ वाल्समा फेब्रुअरी ६ मा भाइरस देखियो । तर पुष्टि हुनुअघिसम्म उनीमार्फत् कम्तीमा ११ जना संक्रमित भइसकेका थिए । सिंगापुरबाट भाइरस बोकेर फ्रान्स हुंदै आफ्नो देश फर्केका वाल्सले ५ जना बेलायती, ५ जना फ्रान्सेली र १ जना स्पेनी नागरिकमा सारिसकेका थिए । उनी भने हाल पूर्णरुपमा स्वस्थ छन् ।


त्यसयता बेलायतमा कोभिड–१९ को संक्रमणको गति सुस्त भएकाले पनि सरकार त्यति गम्भीर भइसकेको थिएन् । चीन तथा इटालीबाट सिकेर प्रधानमन्त्री जोनसनले तत्काल कडा कदम चाल्नुपर्थ्यो । तर त्यसमा उनी चुके । केही समय पर्ख र हेरको रणनीतिमा देखिएका कारण भाइरसको संक्रमण भित्रभित्रै निकै फैलियो । जब उनले त्यो चाल, स्थिति भयावह भइसकेको थियो ।


जोनसन नेशनल हेल्थ सर्भिसेज (एनएचएस) को भरमा पर्दा समेत भाइरस फैलनबाट रोक्न असफल भएका आंकलन गरिएको छ । एनएचएसका करिब १५ लाख स्वास्थ्यकर्मीले २४ घण्टामा १० लाख विरामी हेर्दै आएका भएपनि पछिल्लो समय यसको समयानुकूल सेवाप्रति आधाजसो बेलायतीले प्रश्न उठाउँदै आएका छन् ।


विभिन्न अनुसन्धानकर्ता तथा जनस्वास्थविद्हरूले बेलायत भाइरसको उच्च बढ्दै गएकाले अत्यावश्यकबाहेकका क्षेत्र तत्काल बन्द गर्न मार्च सुरूमै गरेको आग्रहलाई जोनसनले गम्भीरतापूर्वक लिएनन् ।


अनुसन्धाताहरूले हजारौं बेलायती नागरिकको ज्यान बचाउन १८ महिनासम्म कडा प्रतिबन्ध लगाउनुको विकल्प नरहेको मार्च १६ मै बताएका थिए । लन्डनस्थित इम्पेरियल कलेजका अनुसन्धाता तथा स्वास्थ्य मन्त्रालयका सल्लाहकार निल फर्गुसनले तत्काल लकडाउन नगरे २ लाख ६० हजार मानिसको मृत्यु हुनसक्ने तथ्यांक पेश गरेपछि भने मार्च २३ मा तीन साता लामो देशव्यापी लकडाउन घोषणा गर्न जोनसन बाध्य भए । तर स्थिति अनियन्त्रित भइसकेको थियो ।


फर्गुसनले यसअघि विश्वव्यापी रुपमा फैलिएका स्वाइन फ्लू, मेर्स–कोरोना भाइरस, इबोला, जिका भाइरस तथा डेंगूलागतका महामारीबारे अध्ययन, अनुसन्धान गरेको अनुभव छ ।


बेलायतमा कोभिड–१९ का कारण हालसम्म १ हजार २ सय जनाभन्दा बढीको ज्यान गइसकेको छ । तीमध्ये दुई जना नेपाली छन् । करिब २० हजार जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ ।


बेलायतमा १६ लाख मानिस कोभिड–१९ बाट संक्रमित भइसकेका एज हेल्थ युकेलाई उद्धृत गर्दै तर डेलीमेलले जनाएको छ । तीमध्ये ७ लाख ६० हजार ५ सय ९० जना लन्डनबासी रहेका दाबी गरिएको छ । हाल करिब २० हजारमा मात्र संक्रमण पुष्टि भएपनि अन्यमा परीक्षण नगरिएको संस्थाको दाबी छ ।


यदि एज हेल्थको दाबीअनुसार संक्रमण फैलिइसकेको भए स्थिति नियन्त्रणमा लिन असम्भव देखिन्छ । जनस्वास्थ्य विज्ञ तथा वैज्ञानिकहरूले लकडाउनका लागि आग्रह गर्दागर्दै पनि ढिलाइ गरेपछि निकै आलाचित प्रधानमन्त्रीले आइसोलेसनबाटै पनि नागरिकलाई आश्वस्त पार्न खोजिरहेका छन् ।


३ करोड गृहणीलाई पठाइने पत्रमा कोभिड–१९ प्रति थप सतर्क बन्न आग्रह गरेका जोनसनले आइतबार एनएचएसका २० हजार पूर्वस्वास्थ्कर्मीलाई काममा फर्काइएको जनाएका छन् । तर चिकित्सा उपप्रमुख डा. जेनी ह्यारीले बेलायतको जनजीवन सामान्य अवस्थामा फर्कन कम्तीमा ६ महिना लाग्ने बताइरहेका बेला जोनसनको ३ साता लामो लकडाउनले के नतिजा ल्याउने छ त्यो हेर्न भने दुई साता कुर्नैपर्छ ।


(एजेन्सीहरुको सहयोगमा)

प्रकाशित : चैत्र १७, २०७६ १३:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोनाको प्रकोपमा किन फस्दैछ अमेरिका ?

बुद्धिसागर मरासिनी

काठमाडौँ — ‘डेमोक्र्याट्सहरूले कोरोनामाथि राजनीति गरिरहेका छन्’, ‘अमेरिका लकडाउनका लागि बनेको होइन । यो त्यसका लागि बनेको देश होइन ।’ अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका हालैका अभिव्यक्ति हुन् यी ।

विश्वव्यापी रूपमा फैलिइरहेको कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को जोमिखप्रति उनी कति गम्भीर छन भन्‍ने उनका भनाइबाट सजिलै बुझ्‍न सकिन्छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले विश्वव्यापी महामारीको संज्ञा दिएको कोभिड–१९ बाट अमेरिकामा संक्रमित हुनेको संख्या १ लाख नाघेको छ । हालसम्म एक हजार ५ सय भन्दा बढी अमेरिकी नागरिकले यसको संक्रमणबाट ज्यान गुमाइसकेका छन् ।

भाइरसको प्रभावका कारण अमेरिकाका प्रमुख एवं ठूला सहरहरू ‘लकडाउन’ अवस्थामा छन् । होटल, रेष्टुँरा, रात्रि क्लबलगायत व्यवसाय चौपट छन् । भाइरसले प्राकृतिक प्रकोपले भन्दा अर्थतन्त्रलाई नराम्ररी शिथिल पार्दै लगेको विज्ञहरूले बताएका छन् ।

संक्रमण फैलिँदै गएपछि अमेरिकामा बेरोजगारी दर बढेको छ । संघीय श्रम विभागको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार गत साता मात्रै ३२ लाख अमेरिकीले बेरोजगारी भत्ताका लागि आवेदन दिएका छन् । अमेरिकी इतिहासमै बेरोजागारीको किर्तीमानी संख्यामा तत्काल ब्रेक लाग्‍ने देखिँदैन ।

अमेरिकाको सबैभन्दा बढी प्रभावित राज्य न्यूयोर्कका गभर्नर एन्ड्रिउ कोमोले कोभिड–१९ को संक्रमण ‘बुलेट ट्रेन’ भन्दा तीव्र गतिमा फैलिरहेको भन्दै संघीय सरकारसँग औषधोपचार तथा अत्यावश्यक सामग्रीको आपूर्तिका लागि आग्रह गरेपनि राष्ट्रपतिले कुनै चासो दिएका छैनन् । जसका कारण उनले पत्रकार सम्मेलन नै गरेर संघीय सरकारले आवश्यक सामग्री नपठाएको बताए ।

कोमोले न्यूयोर्कमा भाइरस संक्रमणको दर सोचे भन्दा निकै तीव्र रहेको बताएका छन् । जसले विस्तारै अमेरिकालाई गाँज्दै जाने निश्चित छ । उनका अनुसार न्यूयोर्क राज्यमा कम्तीमा ३० हजार भेन्टिलेटर आवश्यक रहेकामा जम्मा ७ हजार उपलब्ध छन् । यसले अमेरिकी स्वास्थ्य प्रणालीको अवस्था कस्तो छ भन्‍ने प्रष्ट पार्छ ।

संघीय सरकारबाट सुनुवाइ नभएपछि केही व्यवसायीहरूले व्यक्तिगत रूपमा सहयोग गर्ने घोषणा गरेका छन् । नवीकरणीय ऊर्जा तथा कार निर्माण कम्पनी टेस्लाका प्रमुख कार्यकारी एलन मस्कले सयौं भेन्टिलेटर उपलब्ध गराउने जनाएपछि न्युयोर्कका मेयर बिल डे ब्लासियोले ट्विटरमार्फत धन्यवाद दिएका छन् । तर राज्य संयन्त्र परिचालन नगरेसम्म व्यक्तिगत तवरबाट हुने सहयोग र क्रियाशीलताले मात्रै भाइरसको संक्रमण रोक्‍न असम्भव रहेको स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञहरूको चेतावनी छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनका विज्ञ समूहका अध्यक्ष डा. डेभिड एल हेइम्यानले भाइरस करोकथामका लागि मानिसलाई घरमै बस्‍न प्रेरित गर्नुको विकल्प नरहेको बताउँछन् । त्यसका साथै सम्भावित संक्रमितको खोजी गर्नु र आइसोलेसनमा राख्‍नु अत्यावश्यक हुन्छ । अमेरिकाले भाइरसको संक्रमण देखिएलगत्तै निश्चित स्थानमा आवतजावत बन्द गर्नुपर्थ्यो, तर त्यसो गरिएन । अझैपनि अमेरिकाले देशव्यापी लकडाउन नगरेको खण्डमा स्थित थप बिग्रने निश्चित छ । तर लकडाउनको विपक्षमा रहेका अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प भन्छन्, ‘अमेरिका लकडाउनका लागि बनेको देश होइन ।’

सुरुमा कोभिड–१९ लाई चिनियाँ भाइरसको संज्ञा दिएका ट्रम्पले पछिल्लो समय त्यसो भन्न छाडेका छन् । तर इस्टर (अप्रिल १२) को खुशीयालीसँगै भाइरको संक्रमण हट्ने र सबै अमेरिकीहरू काममा फर्कने उनको दाबी छ । राष्ट्रपति कार्यालय ह्वाइटहाउसमा मंगलबार पत्रकारहरूलाई प्रतिक्रियाँ दिँदै ट्रम्पले भनेका थिए, ‘अमेरिकाका लागि आगामी महिना निकै सुन्दर हुनेछ ।’

चौतर्फी दबाबपछि राष्ट्रपति ट्रम्पले २० खर्ब डलरको प्याकेजसम्बन्धी विधेयकमा हस्ताक्षर गरेका छन् । अमेरिकी इतिहासकै ठूलो आर्थिक सहायता प्याकेज कोभिड–१९ को संक्रमणबाट असर पारेका व्यवसाय, कामदार र स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमा खर्च गरिने जनाइएको छ ।

विधेयकमा हस्ताक्षर गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले आपत्कालीन प्याकेजले अमेरिकी परिवार, कामदार तथा व्यवसायलाई तत्काल राहत दिने बताएका छन् । तर उक्त प्याकेजले मात्र अमेरिकालाई कोभिड–१९ को अर्को इपिसेन्टर हुनबाट रोक्ने संभावना भने छैन । किनकी, आफ्नो प्रशासनले भाइरसको प्रकोप थप फैलन नदिने उपायबारे तयारी गरिरहेको बताएपनि ट्रम्पले अझैसम्म पनि ठोस र स्पष्ट योजना सार्वजनिक गर्न सकेका छैनन् ।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार राष्ट्रपतिले जुन काम भाइरसको रोकथामपछि गर्नुपर्थ्यो, त्यो उनले पहिले गरे । तर तत्काल भाइरसको रोकथामका लागि भने उनी गम्भीर भएनन् । राष्ट्रपति ट्रम्पले भाइरस थप फैलन नदिन चीनले चालेको कदमबाट त सिकेनन् नै, इटालीले भोगेको विपद्बाट पनि नसिक्ने आंकलन गर्न गाह्रो छैन ।

वर्तमान स्थितिको विश्लेषण गरी भविष्यमा हुनसक्ने जोखिम वा चुनौती टार्न सक्नु असल नेताको गुण हो । तर अमेरिकाको वर्तमान नेतृत्व त्यसका लागि असफल देखिएको छ । जसका कारण राष्ट्रपतिको दोस्रो कार्यकाल ताकेका ट्रम्पलाई शक्तिमा रहिरने चुनौती झन् बढको छ ।

(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)

प्रकाशित : चैत्र १५, २०७६ १२:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×