बेलायतमा किन अनियन्त्रित भयो कोरोना ?

बुद्धिसागर मरासिनी

काठमाडौँ — दैनिकीमा व्यस्त बेलायतीहरू त्यतिबेलामा झसंग भए, जतिबेला आफ्नै युवराजलाई कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को संक्रमण पुष्टि भयो । त्यसअघि उपस्वास्थ्यमन्त्री नदिन डोरिसलाई पनि भाइरसको संक्रमण देखिएको भए पनि अधिकांश बेलायतीहरु गम्भीर रुपमा लिएका थिएनन् । 

चीनको वुहानबाट गतवर्षको अन्त्यमा फैलिएको भाइसरले इटालीलाई गाँजिसकेको थियो । स्पेनमा पनि संक्रमणको दर तीव्र रुपमा बढिरहेको थियो । युरोपका अन्य केही देशका सरकारहरू पनि भाइरसविरुद्धको अभियानमा लागिसकेका थिए ।


तर बेलायतीहरु भने आफ्नो दैनन्दिनका उल्झनमा व्यस्त थिए । सार्वजनिक कार्यक्रममा खासै सहभागी नहुने र निकै कम भेटघाट गर्ने युवराजलाई पनि कोभिड–१९ को संक्रमण देखिएपछि आम नागरिक त्रसित हुनु स्वभाविक नै हो । बेलायती सञ्चारमाध्यमका अनुसार चार्ल्स हाल स्कटल्याण्डस्थित निवासमा आइसोलेसनमा छन् ।


चार्ल्सलाई देखिएको पर्सिपल्ट प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसन र स्वास्थ्यमन्त्री म्याट हानककमा पनि कोभिड–१९ को संक्रमण पुष्टि भयो । भाइरसविरुद्धको देशव्यापी अभियानको नेतृत्व गरिरहेका प्रधानमन्त्री र उनका निकट सहयोगी स्वास्थ्यमन्त्रीमा संक्रमण देखिएपछि भने बेलायतीहरू थप सतर्क बने । हिँडडुलमा कमी ल्याए, अनि मनोरञ्जनका क्रियाकलाप रोके ।


बेलायतमा जनवरी ३१ मा पहिलोपटक कोभिड–१९ को संक्रमण देखिएको हो । चीनको वुहानबाट बेलायत पुगेका एकै परिवारका दुईजनामा भाइरस देखिएको हो । त्यतिबेलासम्म वुहानमा २ सय भन्दा बढी मानिसले ज्यान गुमाउनुका साथै १० हजारभन्दा बढीमा संक्रमण देखिएको थियो ।


चीनबाहिर जापान, दक्षिण कोरिया, थाइल्याण्ड, अमेरिका, सिंगापुर, फ्रान्स, भियतनामा र क्यानडामा पनि भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएपछि विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूटिओ) ले जनवरी ३० मा ‘अन्तर्राष्ट्रिय आपतकाल’ घोषणा गरेको थियो । पहिले बिरामी देखिएलगत्तै बेलायतले वुहानबाट हुने सम्पूर्ण उडानहरू स्थगित गरेको थियो । तर यसले मात्र बेलायतमा कोभिड–१९ को संक्रमण फैलिन भने रोकिएन ।


बेलायती व्यापारी स्टेभ वाल्समा फेब्रुअरी ६ मा भाइरस देखियो । तर पुष्टि हुनुअघिसम्म उनीमार्फत् कम्तीमा ११ जना संक्रमित भइसकेका थिए । सिंगापुरबाट भाइरस बोकेर फ्रान्स हुंदै आफ्नो देश फर्केका वाल्सले ५ जना बेलायती, ५ जना फ्रान्सेली र १ जना स्पेनी नागरिकमा सारिसकेका थिए । उनी भने हाल पूर्णरुपमा स्वस्थ छन् ।


त्यसयता बेलायतमा कोभिड–१९ को संक्रमणको गति सुस्त भएकाले पनि सरकार त्यति गम्भीर भइसकेको थिएन् । चीन तथा इटालीबाट सिकेर प्रधानमन्त्री जोनसनले तत्काल कडा कदम चाल्नुपर्थ्यो । तर त्यसमा उनी चुके । केही समय पर्ख र हेरको रणनीतिमा देखिएका कारण भाइरसको संक्रमण भित्रभित्रै निकै फैलियो । जब उनले त्यो चाल, स्थिति भयावह भइसकेको थियो ।


जोनसन नेशनल हेल्थ सर्भिसेज (एनएचएस) को भरमा पर्दा समेत भाइरस फैलनबाट रोक्न असफल भएका आंकलन गरिएको छ । एनएचएसका करिब १५ लाख स्वास्थ्यकर्मीले २४ घण्टामा १० लाख विरामी हेर्दै आएका भएपनि पछिल्लो समय यसको समयानुकूल सेवाप्रति आधाजसो बेलायतीले प्रश्न उठाउँदै आएका छन् ।


विभिन्न अनुसन्धानकर्ता तथा जनस्वास्थविद्हरूले बेलायत भाइरसको उच्च बढ्दै गएकाले अत्यावश्यकबाहेकका क्षेत्र तत्काल बन्द गर्न मार्च सुरूमै गरेको आग्रहलाई जोनसनले गम्भीरतापूर्वक लिएनन् ।


अनुसन्धाताहरूले हजारौं बेलायती नागरिकको ज्यान बचाउन १८ महिनासम्म कडा प्रतिबन्ध लगाउनुको विकल्प नरहेको मार्च १६ मै बताएका थिए । लन्डनस्थित इम्पेरियल कलेजका अनुसन्धाता तथा स्वास्थ्य मन्त्रालयका सल्लाहकार निल फर्गुसनले तत्काल लकडाउन नगरे २ लाख ६० हजार मानिसको मृत्यु हुनसक्ने तथ्यांक पेश गरेपछि भने मार्च २३ मा तीन साता लामो देशव्यापी लकडाउन घोषणा गर्न जोनसन बाध्य भए । तर स्थिति अनियन्त्रित भइसकेको थियो ।


फर्गुसनले यसअघि विश्वव्यापी रुपमा फैलिएका स्वाइन फ्लू, मेर्स–कोरोना भाइरस, इबोला, जिका भाइरस तथा डेंगूलागतका महामारीबारे अध्ययन, अनुसन्धान गरेको अनुभव छ ।


बेलायतमा कोभिड–१९ का कारण हालसम्म १ हजार २ सय जनाभन्दा बढीको ज्यान गइसकेको छ । तीमध्ये दुई जना नेपाली छन् । करिब २० हजार जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ ।


बेलायतमा १६ लाख मानिस कोभिड–१९ बाट संक्रमित भइसकेका एज हेल्थ युकेलाई उद्धृत गर्दै तर डेलीमेलले जनाएको छ । तीमध्ये ७ लाख ६० हजार ५ सय ९० जना लन्डनबासी रहेका दाबी गरिएको छ । हाल करिब २० हजारमा मात्र संक्रमण पुष्टि भएपनि अन्यमा परीक्षण नगरिएको संस्थाको दाबी छ ।


यदि एज हेल्थको दाबीअनुसार संक्रमण फैलिइसकेको भए स्थिति नियन्त्रणमा लिन असम्भव देखिन्छ । जनस्वास्थ्य विज्ञ तथा वैज्ञानिकहरूले लकडाउनका लागि आग्रह गर्दागर्दै पनि ढिलाइ गरेपछि निकै आलाचित प्रधानमन्त्रीले आइसोलेसनबाटै पनि नागरिकलाई आश्वस्त पार्न खोजिरहेका छन् ।


३ करोड गृहणीलाई पठाइने पत्रमा कोभिड–१९ प्रति थप सतर्क बन्न आग्रह गरेका जोनसनले आइतबार एनएचएसका २० हजार पूर्वस्वास्थ्कर्मीलाई काममा फर्काइएको जनाएका छन् । तर चिकित्सा उपप्रमुख डा. जेनी ह्यारीले बेलायतको जनजीवन सामान्य अवस्थामा फर्कन कम्तीमा ६ महिना लाग्ने बताइरहेका बेला जोनसनको ३ साता लामो लकडाउनले के नतिजा ल्याउने छ त्यो हेर्न भने दुई साता कुर्नैपर्छ ।


(एजेन्सीहरुको सहयोगमा) प्रकाशित : चैत्र १७, २०७६ १३:४८

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भैरहवामा प्रयोगशाला स्थापना तयारी तीव्र

माधव ढुंगाना

भैरहवा — सरकारले भैरहवामा स्थापना गर्ने भनेको प्रदेश ५ स्तरीय कोभिड–१९ को प्रयोगशाला बनाउन लागिएको बिउबिजन कार्यालय भवनको मर्मत सुरु गरिएको छ । सरसफाइ, रंगरोगन, विद्युत् मर्मतको काम भइरहेको छ ।

प्रयोगशाला सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने उपकरण र जनशक्ति कसरी जुटाउने भन्ने बारेमा भने अझै टुंगो लागेको छैन । प्रयोगशाला सञ्चालनमा आउन दुईदेखि तीन हप्ताको समय लाग्ने सरोकारवालाले बताएका छन् ।

गत चैत १० गते प्रदेश मन्त्रिपरिषद्को बैठकले प्र्रदेशस्तरीय कोभिड–१९ को प्रयोगशाला भैरहवास्थित बिउबिजन कार्यालयको भवनमा स्थापना गर्ने निर्णय गरेको हो । यसका लागि आवश्यक पर्ने मुख्य उपकरण संघीय सरकारले उपलब्ध गराउने भने पनि भवनमा कुनै उपकरण आइसकेका छैनन् ।

प्रदेश जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला कार्यालय प्रमुख डा.राजेन्द्रकुमार गिरीले उपकरण र जनशक्तिसहितको पूर्वाधार तयार हुनासाथ तत्कालै प्रयोगशाला सञ्चालनमा आउने र यसका लागि सबै प्रक्रिया अघि बढेको बताए । ‘अहिले हामी प्रयोगशाला स्थापनाकै प्रक्रियामा छौं,’ उनले भने, ‘प्रयोगशाला चाँडो सञ्चालनमा ल्याउनका लागि सबै परिस्थिति सहज र सहयोगको जरुरी छ ।’

उनका अनुसार कोभिड–१९ को भाइरस परीक्षण गर्ने रियलटाइम पीसीआर र पोटेवल पीसीआर गरी दुई किसिमका उपकरण आवश्यक पर्छन् । दुवै उपकरण सञ्चालनका लागि बायो सेफ्टी लेवल (प्रयोगशालामा बाहिरी हावासमेत पस्न नसक्ने गरी कार्यरत प्राविधिकको पनि सुरक्षा र त्यहाँ प्रयोग गरिएका नमुनाको पनि हानिकारक तत्वबाट जोखिम नहुने गरी बिसर्जन हुन सक्ने वातावरण) तयार हुनुपर्छ ।

यसका लागि रियलटाइमको तुलनामा पोर्टेबल उपकरणलाई थोरै स्थान, कम जनशक्ति र छिटो बायोसेफ्टी लेवल तयार पारी सञ्चालनमा ल्याउन सकिन्छ । ‘पोर्टेबल मेसिनलाई एक दुईवटा कोठालाई इयरटाइट गरेर र प्राविधिकलाई दुई चार दिनको प्रशिक्षण दिएर सञ्चालनमा ल्याउन सकिन्छ,’ गिरीले भने, ‘अर्को मेसिनलाई धेरै दिन लाग्छ ।’

मुख्य उपकरण आएपछि पनि बायोसेफ्टी लेवल तयार पार्नका लागि चाहिने अन्य उपकरणको खरिद प्रक्रिया र जनशक्ति कसरी जुटाउने भन्नेबारेमा अझै टुंगो लागेको छैन । अन्य उपकरण खरिदका लागि टेण्डरबाट जाने वा विशेष परिस्थितिका कारण सहजीकरण गर्ने भन्ने पनि यकिन छैन । उपकरण खरिदका लागि बजेट विनियोजन पनि हुन बाँकी छ ।

कोभिड–१९ को भाइरस परीक्षण गर्ने रियलटाइम पीसीआर उपकरण अहिलेसम्म राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला काठमाडौंमा मात्र छ । पोर्टेबल उपकरणबाट नमुना परीक्षण गर्दा नेगेटिभ देखिएमा पुनः परीक्षण गर्न नपर्ने र यदि पोजेटिभ देखिएमा पुनः परीक्षणका लागि रियलटाइम पीसीआर उपकरण रहेको राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा पठाएर यकिन गरिने गिरीले जनाए । ‘अहिले नेगेटिभ देखिने नमुना पनि राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा पठाउनु पर्दा त्यहाँ चाप धेरै भएको छ,’ उनले भने, ‘यहाँ पनि पोटेवल उपकरण आउने सम्भावना धेरै छ ।’

प्रकाशित : चैत्र १७, २०७६ १३:४४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×