फिलिपिन्समा ज्वालामुखीको त्रास

 ८ हजार मानिस विस्थापित,  दुई म्याग्निच्युडमाथिका ३२ कम्पन, सुनामीको चेतावनी
एजेन्सी

मनिला — फिलिपिन्सको सक्रिय ज्वालामुखी तालबाट लाभा निस्किन थालेपछि अधिकारीहरूले ‘केही घण्टा वा दिनभित्र डरलाग्दो विस्फोट’ हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।राजधानी मनिलाबाट करिब ६० किलोमिटर दक्षिणमा रहेको तालबाट सोमबार बिहान लाभा निस्किन थालेको हो । अधिकारीका अनुसार ज्वालामुखीको जोखिम बढेसँगै ८ हजार मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ । 

ताल फिलिपिन्सको दोस्रो बढी सक्रिय ज्वालामुखी हो । तालको बीचमा रहेको द्वीपमा अवस्थित यो विश्वकै साना ज्वालामुखीमध्येको एक हो । ४५० वर्षयता ताल ज्वालामुखी कम्तीमा ३४ पटक विस्फोट भइसकेको छ ।


ताल ज्वालामुखी २३० वर्गकिलोमिटर क्षेत्र भएको विशाल तालको बीचमा रहेका छ । यसअघि यो सन् १९७७ मा विस्फोट भएको थियो । सन् १९११ मा यसको विस्फोटका कारण एक हजार पाँच सय मानिसको ज्यान गएको थियो ।


ताल ज्वालामुखी नजिकैको बतांगस प्रान्तमा अधिकारीहरूले ‘संकटकालीन अवस्था’ को घोषणा गरेका छन् । आइतबार उक्त ज्वालामुखीबाट निकै ठूलो मात्रामा खरानीको थुप्रो निस्केको थियो । त्यस क्रममा निरन्तर आवाज आउनुका साथै कम्पनहरू गएका बीबीसीले उल्लेख गरेको छ ।


अधिकारीका अनुसार सोमबार बिहानदेखि ७५ वटा कम्पन गएका र तीमध्ये ३२ वटा दुई म्याग्निच्युडभन्दा माथिका थिए । ज्वालामुखी र भूकम्पसम्बन्तधी सरकारी निकायका अनुसार स्थानीय समयअनुसार ज्वालामुखीका कारण करिब दुई घण्टासम्म चट्याङ पर्नुका साथै बिजुली चम्किएको थियो । निकायका निर्देशक रेनाटो सोलिडमले ‘धुवाँको मुस्लो, खरानीको थुप्रो, चट्टानका ससाना टुक्रा र ग्यास ६० किलोमिटरभन्दा बढीको गतिमा निस्केको जनाए ।


त्यसलगत्तै अधिकारीले विस्फोटको चेतावनीको तह तीनबाट बढाएर चारमा पुर्‍याएका छन् । चेतावनीको अधिकतम तह पाँच हुन्छ । त्यसका साथै अधिकारीले ज्वालामुखीका कारण सुनामी आउन सक्ने चेतावनी पनि दिएका बीबीसीले उल्लेख गरको छ । रिङ अफ

फायर भनिने भूकम्पीय जोखिम रहेको क्षेत्रमा पर्ने फिलिपिन्समा भूकम्प र ज्वालामुखीका घटना सामान्य मानिन्छन् ।


संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार ताल ज्वालामुखीको १४ किलोमिटर वरपरको क्षेत्रमा ४ लाख ५० हजार मानिस बसोबास गर्छन् । नजिकैका क्षेत्रमा ज्वालामुखीको खरानी टाढासम्म पुगेर खसेपछि मानिसलाई मास्क लगाउन सुझाव दिइएको छ । मनिलामा मास्कको अभाव हुन थालेको एक स्थानीयवासीले बताए ।


‘जब म मेरो कार भएको स्थानमा पुगेँ, यो खरानीले ढाकिएको देखेँ । म हतारहतार मास्क किन्न पसलमा गएँ तर सकिएको रहेछ,’ एक स्थानीय एन्जेल बउतिस्ताले भने । सरकारले मास्कका खुद्रा बिक्रेतालाई मूल्य नबढाउन आग्रह गरेको बीबीसीले जनाएको छ ।ज्वालामुखीबाट उडेको खरानीका कारण मनिलास्थित अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा आइतबार सबै उडानहरू स्थगित भएका थिए ।


सोमबार भने केही विमान सेवाले उडान सुचारु गरेका थिए । यद्यपि, अधिकारीले ज्वालामुखीबाट उडेका चट्टानका टुक्रा तथा खरानीका कारण विमानमा क्षति पुग्न सक्ने चेतावनी दिएका जनाइएको छ । राष्ट्रपति रोड्रिगो डुर्टेटेले मनिलामा सबै सरकारी कामकारबाही बन्द गर्न निर्देशन दिएका छन् । त्यहाँका सबै विद्यालय पनि बन्द भएका छन् ।

प्रकाशित : पुस २९, २०७६ ०७:३९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

दिलीप हत्या प्रकरण : वडाध्यक्ष पनि शंकाको घेरामा

अजित तिवारी

(जनकपुर) — अवैध उत्खनन रोक्न खोलामा पुगेका दिलीप महतोलाई किच्ने टिपर प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ । किचेको घटनास्थलबाट नजिकैको चुरियामाई बालुवा प्रशोधन उद्योगमा टिपर पार्किङ गरिएको ठाउँमा रगतको टाटा भेटिएपछि प्रहरीले संकेत घेरा हालेर सुरक्षित राखेको छ ।

गत शुक्रबार बिहान धनुषाको औरही खोलामा भइरहेको अवैध दोहन रोक्न साथीसहित पुगेका मिथिला नगरपालिका–५ का दिलीपलाई सुरुमा लिभरले घोचेर घाइते बनाएपछि टिपरले टाउको किचेर मारिएको थियो । धनुषा प्रहरीले क्रसर क्षेत्रमा छरपस्ट रगतको नमुना संकलन गरेर परीक्षणका लागि सोमबार विधि विज्ञान प्रयोगशाला पठाएको छ । ‘क्रसरमा प्रहरी खटाइएको छ । रगतको टाटालाई सुरक्षित राखिएको छ,’ धनुषाका एसपी रमेश बस्नेतले भने, ‘रगतको रिपोर्ट आएपछि अनुसन्धान अलि सजिलो हुनेछ ।’

प्रहरीले टिपरका सहचालकलाई पनि खोजिरहेको छ । उनी घटनाका प्रत्यक्षदर्शी भएकाले खोजी भइरहेको हो । ‘हत्याको योजना बुन्ने र आक्रमण गर्ने समयमा पनि खलासीको उपस्थिति देखिन्छ,’ एसपी बस्नेतले भने, ‘घटनापछि ऊ फरार छ । नियन्त्रणमा लिएपछि उसले धेरै भेद खोल्छ ।’ प्रहरीले दिलीपको हत्या घटनामा वडाध्यक्ष श्यामबाबु यादव र रोशन यादवको संलग्नता रहे/नरहेकोतर्फ पनि अनुसन्धानलाई केन्द्रित गरेको छ । यादवद्वय दिलीपका साथी हुन् । शुक्रबार बिहान खोलामा जानुअघि तीनै जना चोकमा भेला भएका थिए । पछि वडाध्यक्ष यादव अन्तिम समयमा घरतिर फर्किए ।

अर्का साथी रोशन भने दिलीपसँगै खोलासम्मै पुगे । पाइल्सको शल्यक्रिया भएकाले रोशन बिस्तारै हिँडे भने दिलीप हतारिंदै खोलामा पुगेका थिए । दिलीप अघिअघि, रोशन पछिपछि । दुवैबीच दुई मिनेट जतिको दूरी थियो । तर रोशन टिपर भएको ठाउँमा पुग्दा दिलीपको हत्या भइसकेको थियो । रोशनले नै फोन गरेपछि घर फर्किएका वडाध्यक्ष श्याम खोलामा पुगेका थिए । रोशन प्रहरीको हिरासतमै छन् । घटनाबारे उनले फरक–फरक बयान दिएको र वडाध्यक्ष श्याम बहाना बनाएर खोला नगई घर फर्किएकाले उनीहरू शंकाको घेरामा रहेको प्रहरीको भनाइ छ ।

‘दिलीपको घटनामा वडाध्यक्ष र रोशनको संलग्नता कति छ, त्यो पनि खोज्दै छौं,’ एसपी बस्नेतले भने, ‘हत्यासँग सम्बन्धित सबै कोणबाट अनुसन्धान हुँदै छ । संलग्न कोही पनि कारबाहीबाट जोगिन्नन् ।’ दिलीप हत्याको सुरुवाती अनुसन्धानमा खटिएका प्रहरी निरीक्षक रामकुमार यादवका अनुसार राति खोला दोहन गर्न खटिएका क्रसर सञ्चालक र टिपर–लोडरका चालकले मादक पदार्थ सेवन गरेका थिए ।

‘राति अबेरसम्म उनीहरूले क्रसरमै खानपिन गरेको देखिन्छ,’ इन्स्पेक्टर यादवले भने, ‘दारु खाँदै खोला दोहन गर्दा रहेछन् । क्रसर सञ्चालक र टिपर चालकले पनि रक्सी खाएका थिए ।’ उनका अनुसार दिलीप खोलामा पुग्दा ‘तँ मात्र डिस्टर्ब गर्ने’ भन्दै क्रसर सञ्चालक विपिन महतोले लिभरले घोचेर घाइते बनाए । दिलीप घाइते भएर ढलेपछि विपिनले टिपर चालकलाई उक्साए । ‘तिमीसँग लाइसेन्स छ । दिलीपको शरीरमा टिपर चलाइदे,’ विपिनले टिपर चालक मुनिन्द्र महतोलाई ५० हजार रुपैयाँको लोभ दिँदै उक्साए, ‘लाइसेन्स छँदै छ । किचिदिए नि केही हुन्न । सवारी ज्यानमा धेरै सजाय हुन्न । तिमीलाई म छोडाउँछु ।’

प्रहरीलाई चालक मुनिन्द्रले दिएको प्रारम्भिक बयानमा दिलीप ढलेको स्थानसम्म टिपर ब्याक गरेर टाउको किचेको स्वीकारेका छन् । अनुसन्धानमा खटिएका प्रहरीका अनुसार दिलीपलाई टिपरले किचिरहेका बेला उनका साथी रोशन घटनास्थल पुगिसकेका थिए । उनी त्यहाँबाट फुत्किएर गाउँतिर भाग्दै हल्ला गर्न थाले । रोशनकै हल्ला सुनेर टिपर लिएर अभियुक्तहरू क्रसरतिर भागेका थिए ।

प्रदेश सरकारको ५ लाख
प्रदेश २ को सरकारले खोला दोहन रोक्न गएका दिलीप महतोलाई हत्या गरिएकामा दुःख व्यक्त गर्दै मृतक परिवारलाई ५ लाख रुपैयाँ आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको छ । परिवारलाई राहतस्वरूप उक्त रकम हस्तान्तरण गर्ने सोमबारको मन्त्रिपरिषद्ले निर्णय गरेको सरकारका प्रवक्ता आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री ज्ञानेन्द्र यादवले बताए ।

प्रकाशित : पुस २९, २०७६ ०७:३२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×