साउदी तेल प्रशोधन केन्द्र आक्रमणमा इरान जिम्मेवार : अमेरिका

साउदी तेल प्रशोधन केन्द्रमा आक्रमण
एजेन्सीहरू

वासिङ्टन/तेहरान — साउदी अरबका दुई तेल प्रसोधन केन्द्रमा गरिएको ड्रोन आक्रमणमा इरानको संलग्नता रहेको अमेरिकाले दाबी गरेको छ । अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पियोले ‘साउदी अरबको सरकारी कम्पनीमा गरिएको आक्रमणमा इरान जिम्मेवार रहेको’ बताएका हुन् । ड्रोन आक्रमणपछि तेल प्रशोधन केन्द्रमा भीषण आगलागी भएको थियो ।


साउदी सरकारी कम्पनी अरामकोका तेल प्रशोधन केन्द्र अब्काइक र खुराइसमा शनिबार ड्रोन हमला गरिएको हो । अब्काइक विश्वकै ठूलो विशाल तेल प्रशोधनस्थल हो ।

आक्रमणको जिम्मेवारी लिएको यमनस्थित हुथी विद्रोही समूहले पोम्पियोको दाबी आधारहीन भन्दै अस्वीकार गरिदिएको छ तर पोम्पियोले ‘ड्रोन आक्रमण यमनबाट भएको कुनै प्रमाण नभेटिएको’ दाबी गरेका छन् ।

यमनस्थित हुथी विद्रोही समूहका प्रवक्ताले आक्रमणका लागि आफूहरूले १० वटा ड्रोन परिचालन गरेको बताएका थिए तर अमेरिकी विदेशमन्त्री पोम्पियोले ती ड्रोन यमनबाट आएको कुनै प्रमाण नभेटिएको बताए ।

इरानले अमेरिकी भनाइमा ‘कुनै सत्यता नरहेको’ दाबी गरेको छ । इरानी विदेशमन्त्री जाभेद जारिफले ‘इरानमाथि आरोप लगाएर यमनको विपद अन्त्य नहुने’ चेतावनी दिएका छन् । विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता अब्बास मौसवीले ‘अमेरिकी आरोपमा कुनै सत्यता नरहेको र अर्थहीन रहेको’ बताए । अमेरिकाले आफ्नो देशविरुद्ध आक्रमण गर्न पृष्ठभूमि तयार गरिरहेको मौसवीको भनाइ छ ।

यसअघि अमेरिकी विदेशमन्त्री पोम्पियोले ट्वीट गर्दै साउदी कम्पनीमाथिको ड्रोन हमला ‘विश्वको ऊर्जा आपूर्तिमाथिको अभूतपूर्व आक्रमण’ भएको समेत दाबी गरेका छन् । उनले लेखेका छन्, ‘इरानी आक्रमणको सार्वजनिक र स्पष्ट रूपमा निन्दा गर्न हामी सबै मुलुकलाई आग्रह गर्छौं ।’ ड्रोन आक्रमणपछि साउदी अरेबियाको तेल उत्पादन आधा कटौती भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमले जनाएका छन् । साउदी अरबले ‘सरकारी स्वामित्वका दुइटा प्रमुख तेल प्रशोधन केन्द्रमा ड्रोन आक्रमण गरिएपछि तेल र ग्यास उत्पादनमा कटौती गरेको’ जनाएको छ ।

ऊर्जामन्त्री राजकुमार अब्दुल अजिज बिन सलमानका अनुसार आक्रमणपछि कच्चा तेल उत्पादनमा प्रतिदिन ५७ लाख ब्यारेलले कमी आएको छ । यो साउदी अरबले उत्पादन गर्ने तेलको झन्डै आधा हो ।

साउदी प्रेस एजेन्सीले छापेको सलमानको वक्तव्यमा भनिएको छ, ‘ड्रोन आक्रमणका कारण अब्काइक र खुराइसमा प्रशोधन केन्द्रमा तत्कालका लागि तेल उत्पादन रोकिएको छ ।’ यद्यपि, अमेरिकी विदेशमन्त्रीले ‘ऊर्जा बजारमा आपूर्ति यथास्थितिमा रहेको सुनिश्चित गर्न अमेरिकाले साझेदारहरूसँग मिलेर काम गर्ने बताएका छन् ।

इरानी परमाणु कार्यक्रमलाई सीमित तुल्याउने सम्झौताबाट अमेरिकालाई अलग गर्दै राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गत वर्ष तेहरानमाथिका प्रतिबन्ध कडा पारेपछि दुई मुलुकबीच तनाव बढ्दो छ ।

ट्रम्पले साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमानलाई ‘साउदी तेल केन्द्रहरूको सुरक्षाका लागि पूरा सहयोग गर्ने प्रस्तावसमेत गरेका बीबीसीले उल्लेख गरेको छ । सलमानले भने ‘रियादले हमलाको प्रत्युत्तर दिन सक्षम रहेको’ बताउँदै तत्कालका लागि सहयोग आवश्यक नरहेको बताएका छन् ।

हुथी समूहले विगतमा पनि साउदी अरबका विमानस्थल तथा सैन्य अखडाकेन्द्रित आक्रमण गर्दै आएको थियो । यसअिघ हुथी समूहद्वारा सञ्चालित टेलिभिजन अल–मसिराहमा बोल्दै प्रवक्ता याह्या सरेयाले ‘निकट भविष्यमै थप आक्रमण गर्ने’ चेतावनीसमेत दिएका थिए ।

सरेयाले शनिबारको आक्रमण ‘पाँच वर्षदेखि यमनीविरुद्ध साउदी अरबको गठबन्धनले गरेको हवाई आक्रमणको प्रतिकार’ भएको जनाएका थिए । उनले साउदी अरबका इमानदार मानिसको समन्वयमा त्यस्तो आक्रमण सम्भव भएको दाबी गरेका छन् ।
इरान समर्थित हुथी विद्रोहीले यमन सरकार र साउदी अरब गठबन्धनसँग युद्ध गर्दै आएका छन् । सन् २०१५ मा हुथी विद्रोहीका कारण राष्ट्रपति अब्दराबुह मन्सुर हादी राजधानी साना छाड्न बाध्य भएयता यमनमा हिंसा चर्केको हो ।

हादीलाई सहयोग गर्दै आएको साउदी अरबले हुथीविरुद्ध क्षेत्रिय देशहरूको गठबन्धन निर्माण गरेको छ । साउदी गठबन्धन सेनाले हरेक दिनजसो हुथीलक्षित आक्रमण गर्दै आएको छ । त्यसको जवाफमा हुथीले ड्रोन आक्रमण गर्छन् ।

यसअघि गत मेमा सयबाह ग्यास केन्द्र र केही तेल प्रशोधनस्थलमा भएका आक्रमणमा हुथी विद्रोही जिम्मेवार रहेको आरोप लगाइएको थियो । उक्त क्षेत्रमा हिंसा चर्कनुको प्रमुख कारण साउदी अरब र इरानबीचको तनाव मुख्य हो ।

गत जुन र जुलाइमा खाडी क्षेत्रमा तेल ट्यांकरमाथि इरानले आक्रमणमा गरेको साउदी अरब र अमेरिकाको आरोप छ । यद्यपि, उक्त आरोप इरानले अस्वीकार गर्दै आएको छ ।

गत मेमा ओमानको खाडीमा गरिएको आक्रमणमा ध्वस्त ४ मध्ये २ तेल ट्यांकर साउदी झन्डावाला थिए । साउदी अरब र अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जोन बोल्टनले त्यस आक्रमणका लागि पनि इरानमाथि दोषारोपण गरेका थिए ।

तेलको मूल्य बढ्ने चिन्ता
विश्वको सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादक कम्पनी अरामको विश्वमै सबैभन्दा बढी नाफा कमाउने तेल कम्पनी पनि हो । अरामकोको सबैभन्दा ठूलो प्रशोधन केन्द्र अब्काइकले विश्व बजारको मागको ७ प्रतिशत तेल आपूर्ति गर्ने क्षमता राख्छ । अर्को प्रसोधन केन्द्र खुराइसले विश्वमा खपत हुने तेलको करिब एक प्रतिशत उत्पादन गर्छ ।

कम्पनीको आकार र क्षमताका कारण पनि यसमाथि हुने आंशिक अवरोधले विश्वबजारमा तेलको आपूर्ति प्रभावित हुने देखिन्छ । शनिबार गरिएका आक्रमणका कारण साउदी अरबको तेल उत्पादनका आधाले कमी आइसकेको अधिकारीहरूले जनाएका छन् ।

साउदी अरबले विश्व बजारको कम्तीमा १० प्रतिशत कच्चा तेल उत्पादन गर्छ । त्यसकारण साउदीमा आएको उत्पादनको कमीको सोमबार बजार खुल्नासाथ तेलको मूल्यमा उल्लेखनीय असर पर्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ ०९:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भुलूँ भुलूँ लाग्यो मलाई...

दीपक परियार

पोखरा — भर्ती ननापी विदेश पसे विक्रम गुरुङ । केटाकेटीलाई अंग्रेजी पढाउने जागिर खान हङकङ पुगेका उनी संगीतकर्मबाट टाढा बसेनन् । पोखरेली युवा सांस्कृतिक परिवार (पोयुसाप) स्थापना गर्दाका जगमध्येका उनलाई आफ्नै संस्थाले पोखरामा उभ्यायो, संगीतकार, गीतकार र गायकका रूपमा ।

पोखरेली युवा सांस्कृतिक परिवारले शुक्रबार पोखरामा गरेको विक्रम गुरुङको एकल गायन कार्यक्रम 'लयमा विक्रम’ ।  तस्बिर : दीपक परियार/कान्तिपुर

उनी घर फर्किए । स्मृतिमा हराए । लयम सुनिए । ३० दशकपछि पुनः पोखरा उद्योग वाणिज्य संघको हल आफ्नो स्वरले गुञ्जायमान बनाए । पोयुसापले शुक्रबार साँझ विक्रमको एकल गायन कार्यक्रम ‘लयमा विक्रम’ गरेको हो ।

कार्यक्रममा उनले आफूद्वारा लिखित र संगीतबद्ध १४ गीत गाए । कार्यक्रमको सुरुआतमै अरुण थापालाई सम्झिए, जसलाई उनले ‘गायक अरुण थापा’ बनाएका थिए र गाए अरुण थापाको पहिलो रेकर्डेड गीत ‘कतै टाढा तिमीबाट पुगेँ भने...।’ उसो त उनले सदाझै कार्यक्रम अवधिभर बीचबीचमा अरुणलाई सम्झिइरहे । अरुणको पोखरा आगमन सम्झिए । उनको आरोह, अवरोह सम्झिए । घरी–घरी भावुक बने । गाए, ‘मीठा मीठा क्षणहरू बिर्सन नसकिने...।’

गीतको रचनागर्भ सुनाउँदा उनले मित्रतालाई कतै छुटाएनन्– आफ्नो र सरुभक्तको, तीर्थ श्रेष्ठको, विनोद गौचनको, अरुण थापाको । ६ कक्षादेखि स्नातकसम्म सँगै पढेका सरुभक्तसँगको स्मरणमा उनी धेरै रसिक सुनिए । दर्शकदीर्घामा बसेर विक्रमलाई सुनिरहेका सुरुभक्त मुसुमुसु हाँसिरहे ।

कुनै सन्दर्भमा सरुभक्तले भनेका थिए, ‘हङकङ पोखरा, निर्मोही आफ्नो को छ र’ गीत विक्रमलाई सम्झिएर लेखेको हुँ ।’ गीतको स्थायी ‘बिदेसिनु लेखियो कर्मैमा, भाला रोपी नबोल मर्मैमा...’ विक्रमकै सम्झनामा कोरिएको हो । पञ्चासेको लजमा बसेर कोरिएको गीत पछि कन्दरा ब्यान्डका विवेक श्रेष्ठले गाए ।

भारतीय सेना बुबाले विक्रमलाई लाहुरे बन्न भनेनन् । बालककाल देहरादुनमा बिताएका उनले पोखरा आएर हालको गण्डकी बोर्डिङमा पढे । पृथ्वीनारायण क्याम्पसमा आईएस्सी पढ्दा गीतसंगीतमा खुब लगाव बस्यो । सरुभक्त, गितार र क्याम्पस छेउछाउका ओढार उनका साथी बने । त्यतिखेरै रचिएको हो, ‘लाहुरे हुन्छु भन्छन् सबैले...।’

यही गीत सरुभक्तको पहिलो पूर्णांकी नाटक ‘एउटा घरको कथा होइन’ मा समेटियो । विदेशमा धन भए पनि लाहुरे बनेर आफ्नो देश छोड्न नहुने मर्म गीतमा छन् । विक्रम लाहुरे भएनन् तर जन्मठाउँ छोडे । सायद उनले एउटा मात्रै होइन, हजार सपना देखे । सपना पूरा गर्न परदेश हान्निए । सरुभक्तले गीत लेखे, उनले गाए–
‘एउटै मात्र सपना होइन, हजार सपना देख्ने गर,
वनको एउटा फूललाई भन्दा वसन्तलाई नै टिप्ने गर..’

त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा स्नातक पढ्दा विक्रम र सरुभक्त कीर्तिपुरको एकै कोठामा बस्थे, जुन कोठाको झ्यालबाट पूरा सहर देखिन्थ्यो । विक्रमले एक लाइन मात्रै स्थायी भएको गीत लेखेका थिए । एक दिन सरुभक्तले झ्यालबाट बाहिर हेर्दै त्यही गीत गुन्गुनाइरहे । विक्रमले गितार समातेर लय भरे । अहिले त्यही गीत नेपथ्य ब्यान्डले समेत गाएको छ, ‘कुरूप अनुहार हो, यहाँ कुनै साथी छैन ।’ ३४ वर्षअघि वाणिज्य संघकै हलमा उनीद्वारा स्थापित अन्नपूर्ण ब्यान्डले यही गीत प्रस्तुत गरेको उनले भुलेनन् ।

उनले प्रकट पंगेनी ‘शिव’ को रचनामा ‘जति माया आफ्नो लाग्छ...’ गाएर सुनाए । २०५६ मा विक्रम बिदामा नेपाल आए, उद्देश्य थियो अन्नपूर्ण आधार शिविर पुग्ने र केही गीत रेकर्ड गर्ने । काठमाडौं आएपछि अरुण थापालाई खोजे, भेटेनन् । खोज्ने जिम्मा नेपथ्य ब्यान्डका गायक अमृत गुरुङलाई दिए । अमृतले अरुणलाई भेटेपछि विक्रमलाई काठमाडौंकै नमस्ते स्टुडियोमा बोलाए । विक्रम पुग्दा अरुण रुखमुनि बसिरहेका थिए । हातमा प्लास्टिक झोला बोकिरहेका ख्याउटे, कमजोर अरुण देख्दा विक्रमको मन रोयो ।

अरुणलाई भोटेबहालको एक होटलमा लगेर राखे । त्यहाँ पनि अरुण टिकेनन् । अर्को दिन बागबजारको होटलमा सारे । स्टुडियोबाट नजिकै थियो त्यो होटल । गीत रेकर्डिङ तय भएको दिन अरुण आएनन् । उनलाई खोज्न भाइ किरण थापा गए, कहीँ भेटेनन् । विक्रम हङकङ फर्किए । एक–डेढ महिनापछि किरणले विक्रमलाई फोनमा भने, ‘अरुण त हिँड्यो ।’

विक्रमलाई थाहा थियो अरुणको आयु लामो छैन । तैपनि उनलाई दुःख लाग्यो । पछि अरुणको शवयात्रा नारायणगोपालको जत्तिकै भव्य भएको सुनेपछि उनमा चैन आयो । त्यतिखेर अरुणलाई दिन नपाएको गीत उनले शुक्रबार आफ्नै स्वरमा सुनाए–
‘एकै युगपछिको तिम्रो स्मृति अझै पनि कालो लाग्छ...’

उनले थापाकै स्वर रहेको चर्चित गीत ‘आँखाको निद खोसी लाने...’ सहित ‘मेरो भाग्य मैसँग रिसाएजस्तो...’, ‘विरह चलेजस्तो लाग्छ...’ लगायत गीत सुनाए । फेवाताल सिरान भदौरे तामागीबाट उनलाई सुन्न उनका आफन्त आए । लडाइँ जितेर घर फर्किएको लाहुरेलाई झैं सम्मान गरे । गीतमा अँधेरी रुचाउने उनको अनुहार उजेलियो ।

उनलाई अरुण थापा बिते पनि उनको चुली दिनप्रतिदिन बढ्दै बढ्दै गएजस्तो लाग्छ । ‘अरुणको कुरा गर्दा पोखरा छुट्दैन,’ उनले भने, ‘पोखराको कुरा गर्दा अरुण छुट्दैन ।’ अरुणकै सम्झनामा अन्तिम गीत गाए–
‘भुलूँ भुलूँ लाग्यो मलाई सपनीमा मिठो लाग्दैन बिपनी...
रोजूँ रोजूँ लाग्यो मलाई अँधेरी नै, मीठो लाग्दैन उजेली....
हो..........मीठो लाग्दैन उजेली...

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ ०८:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्