आत्महत्या घटाउन 'आर यु ओके ?’

नारायण खड्का

अस्ट्रेलिया — अंग्रेजी भाषाको वाक्य ‘आर यु ओके ?’ अर्थात् तपाईं ठीक हुनुहुन्छ ? सुन्दा जति सामान्य लाग्छ, यसको भित्री अर्थ उति नै गहन छ । यही वाक्यको महत्त्वलाई अस्ट्रेलियाले विश्वव्यापी रूपमा जीवनबाट हरेस खाएकाहरूलाई जीवन जिउन प्रेरित गर्ने उद्देश्यका साथ फैलाउने अभियान सुरु गरेको छ । 

अस्ट्रेलियामा आत्महत्याको संख्या बर्सेनि बढिरहेको छ । उपलब्ध तथ्यांकअनुसार सन् २०१७ मा ३ हजार १ सय बढीले आत्महत्या गरेका छन् । आजभन्दा १० वर्षअघि सामान्य कुराकानीले जीवनमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ भन्ने उद्देश्यले यो अभियान सुरु गरिएको थियो । अभियानअन्तर्गत आफ्ना साथीभाइ, आफन्त, काम गर्ने सहकर्मीहरूका साथै सबैलाई ‘आर यु ओके ?’

अर्थात् तपाईंलाई ठीक छ भनेर सोध्न प्रेरित गर्ने गरिएको छ । ‘एउटा सानो कुराकानी वा सामाजिक सम्बन्धले पनि मानिसको जीवनमा ठूलो सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छ र यसको महत्त्व त्यसैले पनि धेरै छ ।’ यस अभियानका सुरुवातकर्तामध्येका गाभिन कोअनले भनेका छन् । उनले विगत १० वर्षमा यो अभियानले धेरैको जीवनमा परिवर्तन ल्याउन सकेको बताउँदै यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा लैजाने पहल सुरु गरिएको बताए ।

पछिल्लो समयमा नेपाली समुदायमा समेत मानसिक रोग बढ्दै गएको छ । यसका साथै आत्महत्याका घटनासमेत भइरहेका छन् । मानसिक रोगको क्षेत्रमा काम गर्ने नेपाली विशेषज्ञहरूका अनुसार कम्तीमा ५ जनामा एकलाई मानसिक रोगको समस्या देखिएको छ ।

यो अभियान हामीले नेपाली समुदायमा फैलाउन सकिएको खण्डमा समेत मानसिक रोग र यसबाट पीडित भएका नेपाली सर्वसाधारणका बारेमा जानकारी पाउन सकिने यसै क्षेत्रमा सामाजिक कार्यकर्ताका रूपमा काम गरिरहेकाहरूको भनाइ छ । ‘यो तीन शब्द सुन्दा जति सामान्य र सरल लाग्छ, यसलाई व्यवहारमा उतारेर आफ्ना साथीभाईको समस्या बुझ्न सक्ने हो भने यो अत्यन्तै प्रभावकारी हुन्छ ।’

यहाँस्थित सामाजिक संस्था रिलेसनसिप अस्ट्रेलियामा रहेर नेपाली समुदायका क्षेत्रमा काम गरिसकेका नवीन पन्त सुनाउँछन् । अहिले एनआरएनको उपाध्यक्ष बनेका उनी एनआरएनले आफ्नो महिला फोरमअन्तर्गत यसलाई अझ प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउने दाबी गर्छन् । अस्ट्रेलियामा सेप्टेम्बर १२ तारिखमा यसलाई ‘आर यु ओके ?’ दिनका रूपमा मनाइने गरिन्छ । यहाँका सरकारीका साथै निजी कार्यस्थलहरूमा समेत यस अभियानका बारेमा खुलेर कुराकानी गर्न प्रेरित गरिन्छ । ‘यो कुराकानीको सुरुवात गरेर मानिसको जीवनमा परिवर्तन ल्याउन गरिएको सानो पहल हो ।’

संस्थाले हालै जारी गरेको वार्षिक प्रतिवेदनमा भनेको छ । यो अभियानअन्तर्गत सहयोगपाउनका लागि प्रेरित गर्ने, स्थानीयहरूमा आत्महत्या– लगायतका विषयमा जनचेतना जगाउनेलगायतका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७६ ०८:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रज्ञामा फिल्मी बहस

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — राजधानीको कमलादीस्थित नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा बिहीबारदेखि सुरु तीनदिने राष्ट्रिय चलचित्र सम्मेलनमा स्वदेशी फिल्मका विभिन्न पाटाहरूमाथि बहस भएको छ । राजनीतिशास्त्री हरि शर्माले सम्मेलनको उद्घाटनपछि स्वदेशी फिल्मको समाजशास्त्रीय दृष्टि केलाउँदै प्रवचन दिए ।

राजधानीको नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा बिहीबारदेखि सुरु तीनदिने चलचित्र कन्फ्रेन्समा ॅस्वदेशी फिल्ममा विविधताको खोजी’ विषयक छलफलमा सहभागी हुँदै अभिनेता दीपकराज गिरी, राजनीति शास्त्री सोमत घिमिरे, निर्देशक दीपेन्द्र के खनाल र अभिनेत्री लक्ष्मी बर्देवा । तस्बिर : कान्तिपुर

शर्माले आफ्नै कथा र प्लटको सृजना फिल्मकर्मी आफैंले बनाउन सके मात्रै मौलिक र स्वतन्त्र फिल्म बन्न सक्ने धारणा राखे । उनले फिल्म कसका लागि बनाउने भन्नेमा फिल्मकर्मी स्पष्ट हुन सक्नुपर्ने औंल्याएका थिए ।

सम्मेलनको पहिलो दिनको पहिलो सत्रमा आहूतिको अध्यक्षतामा लोकरञ्जन पराजुलीले ‘नेपालमा फिल्म हेराइको सुरुवाती अवस्था’ माथि आफ्नो कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए भने सम्झना वाग्लेले ‘स्वदेशी फिल्ममा हुने लैंगिक प्रस्तुतीकरण’ तथा अनुभव अजित र उज्ज्वल प्रसाईंले संयुक्त रूपमा ‘नेपाली फिल्मको राष्ट्रवाद’ मा रहेर विचार प्रस्तुत गरेका थिए ।

त्यसैगरी, ‘स्वदेशी फिल्ममा विविधताको खोजी’ विषयक प्यानल छलफलमा भने फिल्म र यसको निर्माणका कमीकमजोरी र विविधीकरणका लागि चालिनुपर्ने कदमबारे निर्देशक दीपेन्द्र के खनाल, निर्माता तथा अभिनेता दीपकराज गिरी, कलाकार लक्ष्मी बर्देवा र राजनीतिशास्त्री सोमत घिमिरेले आआफ्ना धारणा राखेका थिए ।

‘यति बेला नेपाली समाजको ज्ञान निर्माण प्रक्रिया रोकिएकाले फिल्मको पनि गति रोकिएको हो,’ घिमिरेले भने, ‘म चाहन्नँ, फिल्म एक्लै सप्रियोस् । समाजका केही गलत मान्यता भत्काउनु छ । फिल्मले मात्रै यो लडाइँ लड्ने हैन ।’ उनले विज्ञहरू मिलेर हस्तक्षेप गरी ज्ञान निर्माण नगरी फिल्म पनि राम्रो बन्न नसक्ने जिकिर गरे ।

अभिनेता गिरीले भने स्वदेशी फिल्ममा विविधताका आशाका किरण देखा पर्दै गएको उल्लेख गर्दै राजनीतिले सही ट्र्याक समातिरहेको अवस्थामा फिल्म क्षेत्रले पनि गति लिने बताए । भने, ‘तर अझै पनि स्वदेशी फिल्मप्रति राज्य निरीह छ । सांस्कृतिक रूपमा पनि खुलेआम अतिक्रमण बढेको छ । यस्तोमा कम बजेट र कम गुणस्तरका स्वदेशी फिल्मले समान अवस्थामा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्दैन । स्वदेशी फिल्म तब दर्शकले हेर्छन् ।’

निर्देशक खनालले विस्तारै समाजका कथा र पात्रहरू खोज्न थालिएकाले पनि स्वदेशी फिल्मले विविधता खोजिरहेको जिकिर गरे । ‘म यस क्षेत्रमा दस वर्षअघि आउँदाको अवस्था र अहिलेमा धेरै परिवर्तन भइरहेको छ,’ उनले भने ।

पछिल्लोपटक फिल्म ‘बुलबुल’ मा देखिएकी कलाकार बर्देवाले भने अझै पनि नेपाली फिल्मले चरित्रमा विविधता अपनाउन नसकेको बताइन् । ‘मैले ‘बुलबुल’ गर्नुअघि नयाँनयाँ चरित्रमा अफर नै आएको थिएन,’ ‘बुलबुल’ मा टेम्पो चालकको भूमिकामा देखिएकी बर्देवाले भनिन्, ‘तर त्यसपछि त झनै आएन । बरु टेम्पो चालकको ठाउँमा ट्याक्सी चालक भएका चरित्र खेल्न अफर गरियो । उही मुख छोड्ने संवाद भएका चरित्रमा खेल्न भनियो ।’

उनको आशय नेपाली फिल्मकर्मी जे चल्यो, त्यसैको पछाडि दौडिने गरेकोमा थियो । समाजशास्त्री घिमिरेले भने अझै पनि फिल्मकर्मीमा विषयगत अध्ययन, अनुसन्धानमा कमी रहेको आरोप लगाउँदै थपे, ‘नेपाली फिल्ममा अनुसन्धानको कत्तिको प्रयोग हुन्छ ? बजारले कत्तिको कन्ट्रोल गर्छ ? फिल्मकर्मीलाई केको दबाब होला ? कुन चिन्तन प्रणालीद्वारा चल्छन् होला ? मेरो मनमा ठूलो प्रश्न छ ।’

शुक्रबार स्वदेशी फिल्मलाई राजनीतिक दृष्टिकोणबाट ठाकुर गैरे, अरुणदेव जोशी र डिला संग्रौलाले छलफल गर्ने छन् भने नवनिधि दाहालले अनुभवको आलोकमा नेपाली फिल्म शिक्षा, अनुप सुवेदीले नेपालमा फिल्मसम्बन्धी नीतिको पुनरावलोकन गर्ने छन् भने फिल्मकर्मी नीर शाहले नेपाली फिल्म क्षेत्रमा आफूले बिताएका पाँच दशकको अनुभव र अनुभूतिबारे मन्तव्य दिने छन् । कन्फरेन्सलाई ह्युमन राइट्स फिल्म सेन्टर र चलचित्र विकास बोर्डले संयुक्त रूपमा आयोजना गरेका हुन् ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७६ ०८:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्