कश्मीरमा सुरक्षाकर्मीको यातना : 'हामीलाई नकुट, बरू गोली हान’

(एजेन्सी)

(कस्मीर/नयाँदिल्ली) — भारत प्रशासित कश्मीरको विशेषाधिकार खारेज गर्ने केन्द्र सरकारको निर्णयपछि भारतीय सेनाले गाउँलेहरूलाई कुटपिट तथा यातना दिने गरेको आरोप लगाइएको छ । 

कश्मीरका केही गाउँलेहरूले आफूहरूलाई सुरक्षाकर्मीले करेन्ट लगाउने तथा लठ्ठी र तारले हान्ने गरेको बताएका बीबीसीले उल्लेख गरेको छ । बीबीसी संवाददाताका अनुसार कतिपय गाउँलेले आफ्ना जीउमा लागेको चोटसमेत उनलाई देखाएका थिए ।

तर भारतीय सेनाले उक्त आरोप ‘आधारहीन र प्रमाणहीन’ भएको बताएको छ । नरेन्द्र मोदी नेतृत्वको सरकारले अगस्ट ५ मा कश्मीरको विशेषाधिकार खारेजीको निर्णय गरेसँगै जम्मु–कश्मीर क्षेत्रमा दसौं हजार सैनिक थप गरिएको छ ।

सरकारी निर्णयको विरोधमा आवाज उठाउने करिब ३ हजार नेता, व्यापारी तथा अभियानकर्मी लगायतलाई थुनामा राखिएको छ । भारतीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार कतिपय बन्दीलाई कश्मीर बाहिर सारिएको छ ।
मुस्लिम बाहुल्य कश्मीरमा शान्ति सुव्यवस्था कायम गर्न त्यस्ता कदम चालिएको अधिकारीहरूको भनाइ छ । संविधानप्रदत्त विशेषाधिकार खारेजीसँगै जम्मु–कश्मीरलाई केन्द्र प्रशासित दुई राज्य बनाइएको हो ।

भारतीय सेना तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि कश्मीरका पृथकतावादी विद्रोहीसँग क्षेत्रमा लडिरहेको छ । संविधानको धारा ३७० खारेज गर्ने सरकारी निर्णयको कश्मीरीबाहेक अन्य भारतीयले खुसी मनाएका थिए । कपितय मानिसले साहसी निर्णय लिएको भन्दै प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको प्रशंसा गर्ने गरेका छन् ।

भारतविरोधी विद्रोहको केन्द्रका रूपमा चिनिने कश्मीरका विभिन्न गाउँको स्थलगत रिपोर्टिङ गरेका बीबीसीका संवाददाता समीर हस्मीका अनुसार ‘सुरक्षाफौजले रातको समय स्थानीयलाई कुटपिट र यातना दिने गरेका’ थाहा भएको बताए ।

चिकित्सक तथा स्वास्थ्य अधिकारीहरू आफ्ना बिरामीबारे पत्रकारसँग बोल्न अनिच्छुक छन् । तर गाउँलेहरूले सुरक्षा फौजले दिएको यातना भन्दै शरीरका चोटपटक आफूलाई देखाएका हस्मीले बताए ।

स्थानीयका अनुसार केन्द्र सरकारको निर्णयको केही घण्टामै एक गाउँमा सेना घरघरै पसेको थियो । दुई दाजुभाइले आफूहरूलाई सेनाले निद्राबाट ब्युँझाएर एक दर्जनजति गाउँका पुरुषलाई राखिएको स्थानमा लगेको बताए । तीमध्ये एकले भने, ‘उनीहरूले हामीलाई पिटे । हामीले केही गरेका छैनौं, तपाईंहरूले अन्य गाउँलेलाई सोध्न सक्नुहुन्छ भन्यौं । तर हाम्रा कुरा सुनिएन ।’

उनका अनुसार सेनाले शरीरका विभिन्न अंगमा लात्ती, लठ्ठी तथा बिजुलीका तारले हान्नुका साथै करेन्ट लगाउँर यातना दिएका थिए । सुरक्षाकर्मीले आफूहरूलाई बेहोस हुनेगरी कुटेको र त्यसपछि करेन्ट लगाएर बेहोस बनाएको उनको भनाइ छ । यातना सहन नसकेर कराउनेलाई सुरक्षाकर्मीले मुखमा माटो कोचिदिएको उनले बताए ।

ती पुरुषले सुरक्षाकर्मीसँग ‘हामी निर्दोष छौं, किन यातना दिएको भनेर सोध पनि पनि बेवास्था गरेको’ बताए । ‘मैल त पिट्नुको साटो बरु मारिदेऊ भनें । यातना सहन नसकेर मृत्युका लागि ईश्वर पुकारें,’ उनले भने ।
अर्का एक गाउँलेले ‘सुरक्षाफौजले आफूलाई ढुंगा हान्नेहरूको नाम बताउन’ भनेको बताए । केही वर्षयता कश्मीरमा हुने विरोध प्रदर्शनमा सुरक्षाफौजविरुद्ध ढुंगा हान्ने क्रम बढ्दो छ । उनले भनेका छन्, ‘मैले त्यस्ता कसैलाई नचिनेको बताएपछि चस्मा, लुगा र जुत्ता खोल्न लगाइयो । त्यसपछि उनीहरूले निर्दयी तरिकाले करिब २ घण्टासम्म लठ्ठी र छडले हाने र अचेत हुनासाथ करेन्ट लगाएर ब्युँझाए ।’

उनले ‘सुरक्षाकर्मीको ज्यादती यस्तै भइरहे आफूसँग बन्दुक बोक्नुको विकल्प नहुने’ बताए । ‘सधैं म यस्तो यातना सहन सक्दिनँ,’ उनले भने । ती युवाका अनुसार ‘सुरक्षाफौजले आफूहरूविरुद्ध प्रदर्शन गरे सबैको यस्तै हालत बनाइदिने चेतावनी दिँदै सबै गाउँलेलाई सुनाइदिन’ भनेका थिए ।

बीबीसीले कुरा गरेका गाउँका सबै पुरुषले सुरक्षाफौजले सम्पूर्ण गाउँलेलाई त्रसित बनाउन र प्रदर्शन गर्नबाट रोक्न यसो गरेको उनीहरूको विश्वास रहेको बताए ।

भारतीय सेनाले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै ‘कस्श्मीरीमाथि कुनै पनि दुर्व्यवहार तथा यातना नदिइएको×’ दाबी गरेको छ । सैनिक प्रवक्ता कर्णेल अमन आनन्दले भनेका छन्, ‘त्यस्ता घटनाबारे हामीसामु कुनै जानकारी छैन । ती सबै खराब तत्त्वले हामीविरुद्ध लगाएका झूटा आरोप हुन् ।’

उनले जम्मु–कश्मीर क्षेत्रमा ‘नागरिकको सुरक्षाका लागि चालिएका कदमका कारण कसैको पनि मृत्यु नभएको तथा घाइते नभएका’ दाबी गरे ।

सेनाले ‘स्थानीयलाई यातना नदिएको तथा एक व्यावसायिक संस्थाका हैसियतमा मानवअधिकारबारे राम्रो ज्ञान भएको तथा त्यसको सम्मान गर्ने’ जनाएको छ ।

राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले गत ५ वर्षको अवधिमा उठाएका ३७ मध्ये २० मुद्दा आधारहीन पुष्टि भइसकेका, १५ बारे छानबिन जारी रहेको र ३ वटामा मात्र आरोप पुष्टि हुने आधार देखिएको सेनाको भनाइ छ ।

यद्यपि, कश्मीरमा मानवअधिकारका क्षेत्रमा क्रियाशील दुई मुख्य संस्थाले यसै वर्ष सार्वजनिक गरेका प्रतिवेदनअनुसार विगत ३ दशकमा ‘मानवअधिकार उल्लंघनका सयौं घटनामा सेना जिम्मेवार भएको’ दाबी गरिएको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानवअधिकार आयोगले पनि कश्मीरमा भएका मानवअधिकार ज्यादतीका घटनाबारे स्वतन्त्र छानबिनका लागि समिति गठनको माग गर्दै आएको छ । आयोगले यसअघि कश्मीरमा भएका मानवअधिकार उल्लंघनका घटनाबारे ४९ पृष्ठको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिसकेको छ । तर भारत सरकारले उक्त प्रतिवेदन अस्वीकार गरेको छ ।

भारतीय सुरक्षाकर्मीको कुटाइले शरीरमा लागेको चोट देखाउँदै एक कश्मीरी युवक । तस्बिर : एजेन्सी

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ ०९:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फैलँदै डेंगुको प्रकोप

अतुल मिश्र

काठमाडौँ — पछिल्लो दशकमा नेपालमा डेंगु रोगको विस्तार अत्यधिक देखिएको छ । यो वर्षपनि डेंगुका कारण देशका विभिन्न स्थानमा मानिस पीडित बनेका छन् । 

बर्सेनि वर्षायाममा देशैभर संक्रमण देखिने डेंगुमा सामान्य लापरबाही वा गलत उपचारले रोगीको ज्यानसमेत लिन सक्छ । भाइरसबाट हुने डेंगु संक्रमण एक व्यक्तिबाट अर्कोमा फैलिँदैन । हाल नेपालमा डेंगुको प्रसार सबैभन्दा बढी पोथी ‘एडिस एजेप्टी’ लामखुट्टेका कारण देखिएको छ । यो संक्रमण एडिस एल्बोपिक्टस लामुखुट्टेले समेत सार्छ भने यो प्रजातिसमेत मुलुकमा देखिएको छ । डेंगु फैलाउने यही लामखुट्टेले जिका संक्रमण, चिकनगुनिया, यलो फिभरसमेत सार्छ ।

सामान्य डेंगु करिब एक सातामा आफैं निको हुने औंल्याउँदै टेकुस्थित शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका निर्देशक डा.वासुदेव पाण्डे भन्छन्, ‘डेंगुको ज्वरो आउनेबित्तिकै अस्पताल भर्ना हुनुपर्दैन, चिकित्सकीय सल्लाहमा घरमै उपचार गरे हुन्छ ।’

तर सिभियर (गम्भीर) डेंगु (डेंगु हेमोरेजिक र डेंगु सक सिन्ड्रोम) देखिए तरुन्त अस्पतालमा भर्ना गरेर उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ । सन् १९५० मा फिलिपिन्स र थाइल्यान्डमा महामारी फैलिएको समय पहिलो पटक ‘सिभियर डेंगु’ को पहिचान भएको हो ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) का अनुसार यो संक्रमण फ्लुजस्तो बिरामीको कारण बन्छ र कहिलेकाहीं सिभियर डेंगुजस्तो सम्भावित घातक जटिलतामा विकसित हुन सक्छ । सामान्य डेंगु र सिभियर डेंगुका लागि कुनै विशिष्ट उपचार छैन तर चाँडै संक्रमण पत्ता लगाउनाले र उचित चिकित्सकीय निगरानीले मृत्युदर एक प्रतिशतभन्दा तल झार्न सकिन्छ । डेंगु भाइरसले संक्रमित लामखुट्टेले टोकेको ३ देखि १० दिनभित्र शरीरमा यसको लक्षण प्रकट हुन सक्छ । डेंगुको तीब्रता वयस्कको दाँजोमा बालबालिका र बूढापाका बढी देखिन्छ । यस्तै घरमा स्वास्थ्य लाभ गरिरहेका सामान्य डेंगुका बिरामीहरूलाई राति मात्र हैन दिउँसोसमेत झुलभित्रै सुताउनुपर्छ ।
घरमै आराम गर्दै स्वास्थ्य लाभ गरिरहेका सामान्य डेंगुको बिरामीहरूले ४ घण्टामा पिसाब लाग्ने गरी पानीलगायत भरल र झोल पदार्थ सेवन गर्दा यसको लक्षणमा धेरै राहत मिल्ने टेकु अस्पतालकै डा.शेरबहादुर पुन बताउँछन् । उनका अनुसार चिकित्सकीय सल्लाहअनुसार घरमा स्वास्थ्य लाभ गरिरहेका बिरामीहरू कुनै पनि जटिलता वा चेतावनीको संकेत देखिए तुरुन्त अस्पताल पुर्‍याउनुपर्छ ।

सामान्य डेंगु भएकाहरूले जीउ बढी दुख्दा औषधि पसल गएर आफैंले ब्रुफिन, एस्प्रिनजस्ता दुखाइ नाशकलगायतका औषधि सेवन गर्ने खतरनाक स्थिति मुलुकमा रहेको समेत विशेषज्ञहरू औंल्याउँछन् ।

‘ज्वरो भएका सामान्य डेंगुका बिरामीले दुखाइ/ज्वरो कम गर्न एस्प्रिन, ब्रुफिनजस्तो औषधि सेवन गरे शरीरको आन्तरिक रक्त श्राव भएर यो समस्या सिभियर डेंगुमा परिवर्तन हुन सक्ने खतरा रहन्छ,’ डा.पाण्डे भन्छन्, ‘यसैले धेरै दुख्छ, ज्वरो बढी छ भने चिकित्सकीय सल्लाहमा पारासिटामोल उपयोग गर्न सकिन्छ ।’

अस्पतालमा भर्ना रहेका डेंगु बिरामीहरूलाई दिनहुँ रगतमा ‘प्लेटेलेटस, डब्लूबीसी र पीसीपी परीक्षण आवश्यक मानिन्छ ।

टेकु अस्पतालले रगतमा प्लेटेलेटसको संख्या ३० हजारभन्दा कम भए मात्र डेंगुका बिरामीलाई प्लेटेलेटस चढाउने गरे पनि उपचारको गाइड लाइन अनुसार ५० हजारभन्दा कम प्लेटेलेटसको संख्या देखिए यो तत्त्व नढाउन सकिने डा.पाण्डे बताउँछन् । डब्लूएचओको अनुसार विश्वको करिब आधा जनसंख्या डेंगु संक्रमणको जोखिममा छन् । हालका दिनमा नाटकीय रूपले डेंगुको विश्वव्यापी घटनामा वृद्घि देखिएको छ । मुलुकमा डेंगुको पहिलो रिपोर्टेड केस मुलुकमा सन् २००४ मा चितवनमा एक विदेशीमा देखिएको थियो भने यो संक्रमणको पहिलो प्रकोप सन् २००६ मा चितवनमै देखिएको हो ।

ईडीसीडीका वरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक घनश्याम पोखरेलका अनुसार सन् २०१९ मा सुनसरी, मोरङ, झापा, चितवन, कास्की र मकवानपुर जिल्लाहरूमा डेंगु महामारीको रूपमा फैलिएको हो । यो वर्ष सुनसरीमा मात्र ३ हजार २ सय ६६ डेंगुका बिरामी पाइएका ।

सामान्य डेगुंको घरमै उपचार
तपाईंको परिवारमा कसैलाई सामान्य डेंगु भए चिकित्सकको सल्लाहमा घरमै स्याहार गर्न सकिन्छ । तर यस्तो समय बिरामीमा देखिने लक्षणहरूलाई सावधानीपूर्वक निगरानी गर्नुपर्ने हुन्छ, किनभने डेंगु तेस्रो र सातौं दिनको बीचमा जतिखेर ज्वरो हट्छ, छिट्टै गम्भीर रूपसमेत लिन सक्छ । अमेरिकास्थित सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सन (सीडीसी) का अनुसार डेंगु बिरामीलाई ज्वरो हुँदाताका सकेसम्म आराम गर्नुपर्छ ।

उच्च ज्वरो नियन्त्रणका लागि ‘इबुब्रुफिन’, ‘एस्प्रिन’, भएको औषधि दिन हुँदैन । ज्वरो कम गर्न आवश्यकता भए हरेक ६ घण्टामा ‘पारासिटामोल’, औषधि एक दिनमा अधिकतम ४ मात्रा गरी दिन सकिन्छ । यदि उच्च ज्वरो रही नै रहे टाउकोमा पानीपट्टी वा कपडालाई पानीले भिजाएर पुनः निचोरेर बिरामीको शरीरमा पुछ्न सकिन्छ । सीडीसीका अनुसार बिरामीको शरीरमा पानीको कमी हुन दिनुहुन्न । शरीरमा पानिको कमी भएको लक्षणहरूमा निरन्तर ध्यान दिनुपर्छ किनभने यो अवस्थामा ज्वरो, वान्ता वा पर्याप्त तरल पदार्थ सेवन नगरे बिरामीको शरीरको तरल पदार्थमा धेरै मात्रामा कमी आउँछ । यसैले डेंगुको बिरामीलाई प्रशस्त मात्रामा तरल पदार्थ र पानी दिनुपर्छ ।

डेंगु सामान्यतः एक/दुई सातामा आफैं निको भइहाल्छ । यो रोगको उपचार गर्नका लागि कुनै विशिष्ट औषधि छैन । चिकित्सक, स्वास्थ्यकर्मीले ‘पारासिटामोल’, औषधिको माध्यमले ज्वरो र दुखाइ नियन्त्रण लगायतका लाक्षणिक उपचारअन्तर्गत बिरामीमा देखिएको विभिन्न लक्षणको प्रबन्धन गर्छन् । यसमा आन्तरिक रक्त श्रावको जोखिम हुने भएकाले ‘एस्प्रिरन’, ‘आइबुप्रोफेन’, आदि उपयोग गर्ने सल्लाह दिइँदैन । सामान्य डेंगु भएकाहरूलाई निर्जलीकरण रोक्नका लागि बढी मात्रामा पानी लगायतका झोलिलो खानेकुरा, तरल पदार्थ सेवनसँगै आराम गर्ने सल्लाह दिइन्छ ।

ज्वरोबिना पनि हुनसक्छ डेंगु
तीव्र ज्वरो, कडा शरीरको दुखाइलगायतका लक्षण देखिए मात्र डेंगु भएको आशंका गरिन्छ । तर ज्वरो नदेखिने पनि डेंगु संक्रमण हुन सक्छ । ‘जनरल अफ फिजिसियन अफ इन्डिया’ मा प्रकाशित एउटा अनुसन्धानअनुसार यस्तो ज्वरो नहुने ‘एफ्रेबिल डेंगु’, को लक्षण सामान्य डेंगुभन्दा फरक हुन्छ ।

बूढापाका, मधुमेह भएका, शरीरको प्रतिरोधक क्षमता कम भएकाहरूलाई ज्वरोबिना समेत डेंगु हुन सक्छ । यस्तो बिरामीलाई ज्वरो नभए पनि डेंगुको अन्य लक्षण देखिन्छ । तर यो लक्षण पनि धेरै हलुको हुन्छ । यस्तो डेंगुका धेरै हलुका संक्रमण हुने अध्ययनमा उल्लेख छ । बिरामीलाई ज्वरो, छालामा बढी बिमिरा वा जीउ दुखाइ आदिको समस्या देखिँदैन ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ ०९:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्