एक्लिए चाम्लिङ

पर्वत पोर्तेल

सिक्किम, गान्तोक — १० औं राज्य विधानसभा निर्वाचनअघिसम्म सिक्किममा पवन चाम्लिङको एकछत्र राज थियो । २५ वर्ष सिक्किम हाँकेका चाम्लिङ अहिले एक्लिएका छन् । 

ZenTravel

उनको पार्टी सिक्किम डेमोक्रेटिक फन्टबाट विजयी १० सांसद गतसाता भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) प्रवेश गरे । त्यसैगरी, दुई सांसद जीटी ढुंगेल र एमप्रसाद सत्तारुढ पार्टी सिक्किम क्रान्तिकारी मोर्चा प्रवेश गरे ।

१२ सांसद पार्टी छाडेर अन्यत्र गएपछि अब एसडीएफमा चाम्लिङ एक्लै छन् । चाम्लिङले नाम्चीको सिंगिथाङबाट जितेका थिए । पार्टीमा चाम्लिङको निरंकुशता बढेको भन्दै सांसदहरूले उनलाई एक्ल्याएका हुन् । ‘पछिल्लो समय पार्टीमा मतभेद बढेको थियो,’ पीएस गोलेको पार्टी प्रवेश गर्नुअघि सांसद ढुंगेलले भनेका थिए, ‘मतभेदबीच पार्टीमा बसिरहनु उपयुक्त लागेन ।’

दुई सांसद आएपछि सिक्किम क्रान्तिकारी मोर्चाको १८ सिट पुगेको छ । भाजपा १० र एसडीएफ १ सिटमा छ । बाँकी ३ सिटमा उपनिर्वाचन हुँदै छ । तर, सबै सिटमा क्रान्तिकारी मोर्चाले जित्ने अनुमान छ ।

मुख्यमन्त्री गोले भाजपाको सिक्किम प्रवेशले आफ्नो पार्टीलाई कुनै असर नपर्ने जनाए । उनले भने, ‘सिक्किमे जनता कहिल्यै पनि भाजपाको पक्षमा छैनन् ।’ विगतमा भापजाले सिक्किमबाट जितेको इतिहास छैन । नेपालीभाषी बाहुल्य यो सानो राज्यमा केन्द्रीयभन्दा क्षेत्रीय पार्टीहरूकै दबदबा छ ।

पूर्व मुख्यमन्त्री नरबहादुर भण्डारीको पार्टी सिक्किम संग्राम परिषद् त्यागेर चाम्लिङ एडीएफले सन् १९९३ मा एसडीएफ गठन गरेका थिए । पार्टी गठनलगत्तै उनले भण्डारीको पार्टीलाई अल्पमतमा पारेका थिए । सन् १९९९ को निर्वाचनपछि चाम्लिङले बहुमत पाएर सरकार बनाएका थिए । गोलेको एसकेएम पार्टी सन् २०१४ मा स्थापना भएको हो ।

चाम्लिड सन् १९९४ देखि निरन्तर मुख्यमन्त्री बन्दै आएका छन् । उनी सिक्किमका पाँचांै मुख्यमन्त्री हुन् । सबभन्दा लामो समय मुख्यमन्त्रीको कुर्सीमा बस्ने उनी पहिलो भारतीय हुन् । उनी २५ वर्षदेखि मुख्यमन्त्रीको कुर्सीमा थिए । उनले पश्चिम बंगालका तत्कालीन मुख्यमन्त्री ज्योति वसुको नामको रेकर्ड पनि तोडेका छन् । यसअघि वसु सबभन्दा बढी समय मुख्यमन्त्री हुने नेता थिए ।

पहिलो मुख्यमन्त्री काजी लेन्डुप दोर्जे हुन् । इन्डियन नेसनल कंग्रेसबाट जितेका उनी सन् १९७५ मे १६ देखि १८ अगस्ट १९७९ सम्म मुख्यमन्त्री भएका थिए । त्यसपछि करिब तीन महिना अर्थात् १८ अगस्ट १९७९ देखि १८ अक्टोबर १९७९ सम्म राष्ट्रपति शासन लागू भएको थियो ।

करिब तीन महिना लामो संक्रमणकालीन अवस्थापछि नरबहादुर भण्डारी सिक्किमको मुख्य मन्त्री बने । १८ अक्टोबर १९७९ देखि ११ मे १९८४ सम्म । उनी सिक्किम जनता परिषद् नामक पार्टीको नेता थिए । ११ मे १९८४ देखि २५ मे १९८४ सम्म करिब १५ दिन इन्डियन नेसनल कंग्रेसका नेता बीबी गुरुड मुख्यमन्त्री बने । करिब ११ महिनासम्म पुन: राष्ट्रपति शासन लागू भयो ।

८ मार्च १९८५ देखि १७ जुन १९९४ सम्म पुन: नरबहादुर भण्डारी मुख्यमन्त्री बने । त्यो बेला यिनको दलको नाम फेरिएर सिक्किम संग्राम परिषद् बनिसकेको थियो । हाल सिक्किममा यो दलको कुनै अस्तित्व नै छैन । भण्डारीपछि १७ जुन १९९४ देखि १२ डिसेम्बर १९९४ सम्मको करिब ७ महिना सञ्चमान लिम्बू मुख्यमन्त्री बने । सञ्चमानपछि १२ डिसेम्बर १९९४ यता उनी सिक्किममा निरन्तर मुख्यमन्त्री रहे ।

प्रकाशित : भाद्र ५, २०७६ ०८:२९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सिक्किम विधानसभामा दास

पर्वत पोर्तेल

गान्तोक, सिक्किम — सिक्किम विधानसभाको करिब चार दशक लामो इतिहासमा दलित समुदायबाट पहिलोपटक अध्यक्ष (स्पिकर) चुनिएका छन् । गत अप्रिल ११ मा सम्पन्न सिक्किमको १० औं विधानसभा चुनावमा पूर्व गान्तोक जिल्लाको पश्चिम पेंडमबाट निर्वाचित ५० वर्षीय एलवी दास अध्यक्ष भएका हुन् । 

प्रेमसिंह तामाङ (पीएस गोले) नेतृत्वको सिक्किम क्रान्तिकारी मोर्चा (एसकेएम) का उम्मेदवार दासले सिक्किम प्रजातान्त्रिक पार्टी (एसडीएफ) का प्रतिस्पर्धीलाई पराजित गर्दै विधानसभा विधायक बनेका थिए । गत जुन ३ मा उनी विधानसभा अध्यक्षमा निर्वाचित भएका हुन् । ‘दलित समुदायबाट विधानसभा स्पिकर हुनु हाम्रा लागि ठूलो राजनीतिक उपलब्धि हो,’ गान्तोकमा कान्तिपुरसँग दासले भने, ‘यो हाम्रा लागि ऐतिहासिक उपलब्धि हो ।’

सिक्किम विधानसभामा दलितका लागि २ सिट आरक्षित छ । अर्को सिट सुनीता गजमेरले जितेकी थिइन् । उनी पश्चिम सिक्किमको गेजिङ जिल्ला सालघारी जुम निर्वाचन क्षेत्रबाट विजयी भएकी थिइन् । सिक्किमको राजनीतिमा २ दलित विधायक त सधैं चुनिन्छन् । तर, प्रायः विधायकमै सीमित हुन्छन् । पवन चाम्लिङ नेतृत्वको सरकारमा अर्जुनकुमार घतानीबाहेक अहिलेसम्म कुनै दलित मन्त्री बनेका थिएनन् ।

सिक्किमको राजनीतिमा पुर्‍याएको योगदानका कारण दास महत्त्वपूर्ण पदमा चुनिन सफल भएका हुन् । विद्यार्थी जीवनदेखि नै राजनीतिमा सक्रिय दास सामाजिक असमानता तथा विभेदविरुद्ध आवाज बुलन्द पार्दै आएका छन् । ‘सामाजिक विभेद र उचनिचले मलाई राजनीति गर्न प्रेरित गर्‍यो,’ दासले भने, ‘यस्ता विकृति र विसंगतिको विरोध राजनीतिक रूपमै गरे मात्रै समाज परिवर्तन हुन्छ भन्ने लाग्यो ।’

सामान्य दलित परिवारमा जन्मिएका दास पूर्वमुख्यमन्त्री नरबहादुर भण्डारीको राजनीतिक पार्टी सिक्किम संग्राम परिषद् (एसएसपी) मा सामेल भए । उनी संग्राम परिषद्को कार्यकर्ता हुँदा सिक्किममा पवन चाम्लिङ नेतृत्वको सिक्किम प्रजातान्त्रिक फन्ट (एसडीएफ) सत्तामा थियो । सत्ताको मोहले डोर्‍याएको भए उनी एसडीएफमै जान सक्थे ।

तर सन् १९९९ को विधानसभा निर्वाचनमा संग्राम परिषद्बाट उम्मेदवार बनेका उनी पराजित भए । तर करिब १५ वर्षपछि एसकेएममार्फत राजनीतिमा फर्किएका दासले अत्यधिक मतले चुनाव जिते । ‘मैले चाहेको भए सत्ताधारी दलबाटै उम्मेदवार बन्न सक्थें,’ दासले सुनाए, ‘तर, लामो समय शासन गरेको एसडीएफप्रति जनता खुसी थिएनन्, त्यसैले परिवर्तनको पक्ष थिए ।’

सिक्किम विधानसभामा ३२ सिट छन् । जसमा यसपटक पीएस गोले नेतृत्वको सिक्किम क्रान्तिकारी मोर्चाले १६ र पवन चाम्लिङ नेतृत्वको सिक्किम प्रजातान्त्रिक फन्टले १३ सिट जिते । बाँकी ३ सिटका लागि केही महिनापछि उपनिर्वाचन हुँदै छ । यी ३ सिट जितेमा चाम्लिङ नेतृत्वको एसडीएफले पुनः सरकार बनाउने सम्भावना छ । तर, जनलहर गोलेकै पक्षमै रहेकाले ३ सिट जितेर १९ बनाउने एसकेएमको दाबी छ ।

प्रकाशित : श्रावण २४, २०७६ ०८:४२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×