नोबेल विजेता मोरिसन रहिनन्

(एजेन्सी)

वासिङटन — नोबेल पुरस्कार विजेता लेखिका टोनी मोरिसनको मंगलबार निधन भएको छ । अमेरिकामा प्रभावशाली अश्वेत महिलाको परिचय कमाएकी मोरिसन साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार विजेता हुन् ।


पारिवारिक स्रोतका अनुसार छोटो समयका लागि बिरामी परेकी मोरिसनको मंगलबार निधन भएको हो। उनी ८८ वर्षकी थिइन्।

परिवारद्वारा जारी विज्ञप्तिमा ‘एक असल आमा, हजुरआमा तथा काकीले आफ्नो परिवार तथा साथीहरूको माझमा शान्तिपूर्ण रूपमा देहत्याग गरेकी’ जनाइएको छ। परिवारले विज्ञप्तिमार्फत ‘मरिसनलाई चिन्ने र माया गर्ने सबैलाई धन्यवाद ज्ञापन गरेको’ छ।

सन् १९७० मा पहिलो उपन्यास ‘द ब्ल्युएस्ट आई’ प्रकाशन गरेकी थिइन्। उनका ११ उपन्यासमध्ये अधिकांश लोकप्रिय छन्। उनका सुला, सङ अफ सोलोमन, टार बेबी, बिलोभेड, ज्याज, प्याराडाइज, लभ, अ मर्सी, होम र गड हेल्प द चाइल्ड उपन्यास प्रकाशित छन्।

सन् १९९३ मा स्विडिस एकेडेमीले उपन्यासमार्फत अमेरिकी जीवनको वास्तविकताको पक्ष उजागर गरेको जनाउँदै ‘बिलोभेड’ कृतिका लागि साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार प्रदान गरेको थियो। उनी साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार पाउने पहिलो अश्वेत महिला हुन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक ओबामाले मोरिसनलाई सन् २०१३ मा ‘प्रेसिडेन्सियल मेडल अफ फ्रिडम’ प्रदान गरेका थिए। उनी ‘र्‍यान्डम हाउस’ को सम्पादक बन्ने पहिलो अफ्रिकी–अमेरिकी महिलासमेत हुन्।

प्रकाशित : श्रावण २१, २०७६ २१:४९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘उर्गेन घोडा’माथि तामाङ सौन्दर्यको खोजी 

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — झण्डै दशकअघि तामाङ समुदायका पात्र र विषय टिपेर युग पाठकको उपन्यास ‘उर्गेनको घोडा’ लेखेका थिए । पहिचान र विभेदको मुद्दालाई नेपाली साहित्यमा ल्याएको भन्दै यो कृतिले किरात एकेडेमी पुरस्कार पनि पायो । यही कृतिमाथि तामाङ समाजशास्त्री, सामाजिक अभियन्ता र स्रष्टाहरुले काठमाडौंमा ‘तामाङ सौन्दर्य’ लाई केन्द्रमा राखेर बहस गरे । 

एससीआरसीले गरेको कार्यक्रममा उपन्यासकार पाठकले कृतिको रचनागर्भ सुनाउँदै माओवादी जनयुद्धलाई सन्दर्भ बनाएको भए पनि तामाङ समुदायमाथि कुनै समय राज्यले गरेको विभेदलाई उतार्न उपन्यास लेखेको बताए । ‘यसका लागि मैले थुप्रै सन्दर्भ सामाग्री अध्ययन गरें, तामाङ गाउँ डुले’, उनले भने, ‘यो कृति जबर्जस्त मेटाइएको एउटा सीमान्तकृत समुदायको इतिहास र उनीहरुको विद्रोही चेतनाको उत्खनन् थियो ।’
उनले तामाङ मिथक्, संस्कृति र उत्पीडित पात्रहरुको कथाव्यथाहरुको आधारमा यस कृतिमार्फत तामाङ सौन्दर्यको खोजी गर्न सकिने बताए । कुनै समय राज्यले कला, साहित्य र संस्कृतिमार्फत सौन्दर्यको एकल परिभाषा गरेको बताउँदै आफूले कृतिमार्फत बहुल सौन्दर्य चेतनाको बहस गर्न चाहेको पनि बताए । उनले ‘तामाङ सौन्दर्य : उर्गेनको घोडा’ विषयक गोष्ठी पत्रसमेत प्रस्तुत गरेका थिए । गोष्ठी पत्रमा समाजशास्त्री डा. मुक्तसिंह लामा, पूर्वराजदूत गणेश योञ्जन, फूलमान वल, बुद्धछिरिङ मोक्तान लगायतले टिप्पणी गरे ।
नेपाली साहित्यमा लामो समयदेखि तामाङ समुदायलाई गरिब, भरिया र निम्न वर्गीय पात्रको रुपमा उल्लेख गर्दै आएको भन्दै समाजशास्त्री लामाले अब ‘तामाङ सौन्दर्यशास्त्रको खोजी’ गर्नुपर्ने औंल्याए । पूर्वराजदूत योञ्जनले आदिवासी जनजातिको मुद्दामा राज्य असहिष्णु बन्दै गएको बताउँदै साहित्य र कलामार्फत आ–आफ्नो मौलिक पहिचानको उठान गर्नुपर्न बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २१, २०७६ २१:४६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT