चीनमा ड्रागन डुंगा

लक्ष्मी लम्साल

बेइजिङ — परम्परागत संस्कृति र सभ्यताको पुनरूत्थानमा क्रियाशील चीनले शुक्रबार ‘तुआनवुच्ये’ अर्थात् ड्रागन बोट फेस्टिभल मनाएको छ । ईशापूर्व ४७५–२२१ का प्रसिद्ध कवि तथा कूटनीतिज्ञ छ्वी युआनको सम्झनामा विशेष खानेकुरा खाँदै डुंगा खियाउने मुख्य गतिविधिसहित यो पर्व मनाउने गरिन्छ ।

चीनको ग्वाङझाउमा आयोजित ॅड्रागन बोट फेस्टिभल’ मा सहभागी डुंगा ।  तस्बिर : रोयटर्स

किम्वदन्तीअनुसार तत्कालीन चीनका विभिन्न राज्यबीचमा निरन्तर युद्ध भइरहन्थ्यो । छिन् र छ्वी राज्य निकै शक्तिशाली रहेका बेला कवि युआन छ्वी राज्यका उच्च पदाधिकारी थिए ।

चीनको प्राचीन साहित्य इतिहासमा युआनले आफ्नो राजनीतिक संकल्प, नेताहरूको विवेकशील, न्यायोचिन र निःस्वार्थ नीति, प्रकृति, भूगोल समेटिएका विभिन्न कविता लेखेका छन् । छ्वी राज्य आन्तरिक मामिला र कूटनीतिक क्षेत्रमा गम्भीर मतभेदमा फसेपछि कवि युआनमाथि राजनेताले विश्वास गर्न छोडे । यसको फाइदा उठाउँदै ईशापूर्व २७८ मा छिन् राज्यका सेनाले छ्वी राज्यमाथि नियन्त्रण जमाए ।

आफ्नो राज्यको अस्तित्व मेटिएको देख्न नसकी कवि तथा कूटनीतिज्ञ छ्वी युआनले नदीमा हामफालेर देहत्याग गरे । देशभक्त कवि युआनले मातृभूमि शत्रु राज्यमा गाभिएपछि ‘मि लो च्याङ’ मा डुबेर प्राण त्यागेको दिन उनको कदर गर्दै बर्सेनि बाँसका टुक्रामा प्वाल पारी चामल राखेर नदीमा बगाउन थालियो ।

त्यो प्रचलन परिष्कृत कविको खोजी गर्न डुंगा प्रतियोगिता गर्ने तथा जलचरबाट कविको शरीर जोगाउन विभिन्न खानेकुरा बगाउने गरिएको हो । कविलाई बचाउन त्यति बेला मानिसले नदीमा डुंगा चलाएका थिए भन्ने मान्यताका आधारमा हाल चिनियाँहरू ड्रागन बोट प्रतियोगिता गर्ने गर्दछन् ।

प्रतियोगितामा कुनै कुनै ठाउँमा दर्जनौंको संख्यामा डुंगाहरूले भाग लिन्छन् र निकै रोचक तथा मनमोहक दृश्य देखिन्छ । डुंगाको अगाडिको भागमा नागको टाउको जडान गरिनुका साथै झ्याली, डम्फु र नगराको आवाज घन्काएर डुंगाबाजहरू प्रतियोगिता जित्न तँछाडमछाड गर्छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ २५, २०७६ ०८:४२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

छाला समस्याले मिलिया

अतुल मिश्र

काठमाडौँ — के तपाईँको आँखा, नाक, गाला वरपर भागमा पिप नभएको सेतो, पहेंलो बिमिराजस्तै कडा दाना आएका छन् ? खासै दुःख नदिए पनि यसले तपाईंको सौन्दर्यमा असर गरेको अनुभूति हुन्छ ? यस्ता बिमिरालाई अंग्रेजीमा ‘मिलिया’ भनिन्छ ।

यसको कुनै खास नेपाली नाम छैन । यो छालाको समस्याका कारण आउने गर्छ । यसलाई मिल्क स्पट र आयल सिडसमेत भनिन्छ । यो धेरैजसो आखाँको तल, नाक, गाला, निधार र छातीमा आउने गर्छ ।

‘मिलिया खतरनाक स्थिति होइन, यो स्वास्थ्य समस्या नभई सौन्दर्य समस्या हो,’ धुलिखेल अस्पतालका छाला रोग तथा सौन्दर्य विशेषज्ञ डा. धर्मेन्द्र कर्ण भन्छन्, यो आउँदैमा आत्तिनु पर्दैन । न त यसको कुनै उपचार नै आवश्यक हुन्छ । तर सौन्दर्य प्रभावित हुन लाग्दा केही चिकित्सकीय प्रक्रिया अपनाउन सकिन्छ । मिलियाले तैलीय छाला भएकाको दाँजोमा सुक्खा छाला भएकालाई बढी प्रभावित गर्छ ।

यो करिब १ देखि २ मिलिमिटरको सेतो छालाको दाना हो । यो सेतो दाना (बिमिरा) जस्तै छालामा देखिन्छ । यो केराटिनको कारणले हुन्छ । अर्थात् यो केराटिनले भरिएको सिस्ट हो । जो छालाको सतहभन्दा मुनि फस्छ । यो हाम्रो स्वास्थ्यका लागि घातक हुँदैन ।

केराटिन मानव शरीरमा पाइने यस्तो प्रोटिन समूह हो, जसले रौं, छाला र नङको निर्माण हुन्छ । सामान्य भाषामा भन्ने हो भने, जब छालाको मृत कोषिका छालामाथि आउँछ तब यसैले मिलियाको रूप लिन्छ ।

‘मिलिया अनुहारमा देखिने हाइट हेड हैन । यो हाइट हेडभन्दा फरक हुन्छ । हाइट हेडमा पिप हुन्छ तर यो पिपले भरिएको हुँदैन,’ डा.कर्ण भन्छन्, ‘यो डन्डीफोर वा छालाको संक्रमणजस्तो समेत हैन, यो सामान्य छालामा देखिने सेतो, पहेंलो दाना हो ।’
दानाजस्तै हुने यो बिमिरा कुनै पनि उमेरमा हुन सक्छ । तर यो समस्या सबैभन्दा बढी बच्चा र त्यसपछि युवामा देखिन्छ ।

हेर्दा अनुहार भद्दा लाग्ने, यो समस्या उपचारबिना समेत समाप्त हुन्छ । तर यदि तपाईं मिलियालाई आफ्नो अनुहारको लागि समस्या नै भएको ठान्नुहुन्छ भने छाला रोग विशेषज्ञसँग परामर्श लिने सल्लाह डा.कर्ण दिन्छन् । उनी मिलियालाई बिमिरा, डन्डीफोर, दाना आदिको श्रेणीमा राख्न नसकिने बताउँछन् । यो मृत कोषिकाले गर्दा हुने भएकाले आफैं केही सातामा निको हुन सक्छ ।

केही साताको उपचार प्रक्रियाबाट समेत मिलिया निको नहुँदा डर्मेटोलजिस्टले एक विशेष चिकित्सकीय प्रक्रियाअन्तर्गत यसलाई सुईको माध्यमले छालाबाट बाहिर निकाल्ने गरेका छन् । यति मात्र नभई मिलियालाई हटाउन क्रायो थेरापी (उपचार प्रक्रियाअन्तर्गत अत्यन्त चिसो उपयोग गर्नु) समेत गरिन्छ । यसलाई चिथोर्ने वा आफैंले निकाल्ने प्रयास गर्नु हुँदैन । चिथोर्दा यसले समस्या दिन सक्छ । चिथोर्दा, कोट्याउँदा यसले छाला पोल्नुको साथै चिलाउने समस्या वा संक्रमणसमेत हुन सक्छ । यति मात्र नभई यसले गर्दा छालामा दागसमेत बस्न सक्छ ।

करिब आधा जति नवजात शिशुको अनुहारमा मिलिया विकसित हुन्छ तर यो जन्मको केही सातापछि आफैं निको हुने औंल्याउँदै डा.कर्ण भन्छन्, ‘वयस्कमा छालाको कुनै पनि प्रकारको चोटको परिणमस्वरूप मिलिया हुन सक्छ । यो छालालाई निको पार्न विकसित भएको हुन सक्छ ।’

मुख्यरूपमा युवामा मिलियालाई त्यसैछोड्दा समेत आफैं निको भएर जान्छ । धेरैजसो व्यक्तिमा मिलिया हुने कुनै चिकित्सकीय कारण हुँदैन । यसको उपचारका लागि मिलिया हुने कारण खुट्याउनुपर्छ । छाला रोग विशेषज्ञले तपाईंको शरीरमा मिलिया हुने कारण पत्ता लगाएर यसबाट उन्मुक्ति दिन सघाउने छ ।

डा.कर्णका अनुसार सबैभन्दा सामान्य प्रक्रिया निर्मलीकरण गरिएको सुईको माध्यमले यसलाई झिक्नु हो । तर यो इलेक्ट्रोकोटरी (विद्युत्को माध्यमले डढाउनु) को माध्यमले समेत हटाउन सकिन्छ । ट्रपिकल रेटिनोइडस यसको उपचारमा उपयोगी मानिएको छ । तर यसको अतिरिक्त अन्य कुनै छाला स्याहार गर्ने अवयव (इनग्रिडियेन्ट) वा फर्मुलेसन मिलियामा प्रभावकारी हुने कुनै प्रमाण छैन । हालसम्म मिलियाबाट बचाउको कुनै प्रभावकारी उपाय पत्ता नलागेको समेतडा.कर्ण बताउँछन् ।

प्रत्यक्ष घामबाट अनुहार जोगाऔं
खासै बढी वैज्ञानिक प्रमाण नभए पनि सूर्यको हानिकारक किरणले मिलियाको समस्यालाई झन् बढाउने स्थिति देखिएको छ । मिलिया प्रभावितले अनुहारलाई सूर्यको हानिकारक किरणबाट जोगाउने फायदाजनक हुन सक्छ ।

मेकअप बढी नगरौं
मिलियाग्रस्त महिलाले यसलाई लुकाउन अनुहारमा बढी कस्मेटिकको उपयोग गर्ने गरेको देखिन्छ । कस्मेटिक उत्पादनले अनुहारको छालाको रोम छिद्रलाई बन्द गर्छ । यसले छाला बढी प्रभावित हुनुको साथै मिलियामा समेत वृद्घि देखिनुको साथै छालाको अन्य समस्यासमेत देखिन सक्छ ।

अनुहारलाई न्यानो तौलियाले सेकौं
तातो पानीमा तौलियालाई भिजाएर यसलाई निचोरेर अनुहार छोप्दा फाइदा पुग्छ । यो अनुहारमा बाफ लिनु जत्तिकै फायदाकारी हुन सक्छ । यसले गर्दा अनुहारको छालाको बन्द भएकोरोमछिद्र खुला हुन्छ र अनुहारको छालाको मृत तहसमेत निस्किन्छ ।

छाला सफा राखौं
मिलिया तैलीय छालाको दाँजोमा सुक्खा छालालाई बढी प्रभावित गर्ने पाइएको छ । सुक्खा छालाको कोषिका सहजै छालाको माथिल्लो तहसम्म आउँछ । यसैले दिनहुँ अनुहारलाई पानीले सफा राख्नुपर्छ । यसले छाला ‘हाइड्रेटेड’, रहनुको साथै सफासमेत हुन्छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २५, २०७६ ०८:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT