पाइला–पाइलामा तगारो- भिडियो - कान्तिपुर समाचार

पाइला–पाइलामा तगारो

फोटो र भिडियो: अंगद ढकाल

काठमाडौँ — दाङको तुलसीपुरकी २४ वर्षीया सुनिता नेपाली सुकेधारामा होस्टल बसेर त्रिभुवन विश्वविद्यालय कीर्तिपुरमा स्नातकोत्तर गर्दैछिन् । दृष्टिसम्बन्धी अपांगता भएकी उनी पढाइमा अब्बल छिन् । कलेज जान भने उनलाई निकै सास्ती छ । बाटोमा हिँड्दाहिँड्दै फुटपाथ सकिन्छ ।कहिले बिजुलीको खम्बामा टाउको ठोकिन्छ । सेतो छडी टेकेर हिँडिरहेको देखे पनि जेब्रा क्रसिङमा गाडीले बाटो दिँदैनन् । कहिलेकाहीँ लडेर, गाडीले हानेर घाइते पनि भएकी छन् ।

उनको जस्तै समस्या छ, दृष्टिविहीन संगम मगरको । उनी लगनखेलको नमुना मच्छिन्द्र स्कुलमा कक्षा ११ मा पढ्छिन् । ललितपुर लामाटारदेखि लगनखेलसम्म आइपुग्न निकै कठिन छ । स्कुल आउजाउमा बाटो हिँड्दा फुटपाथमा राखेका सामानमा ठेक्किएर कति लडिन् भनिसाध्य छैन ।

‘हरेक नागरिकको समान अधिकारको सुनिश्चित गर्नु राज्यको दायित्व हो तर हामीलाई दोस्रो दर्जा ठानी उपेक्षा गरिएको छ,’ उनी भन्छन्, ‘छडीको सहायताले हिँड्दा बाटोमा रहेको ठूलो वस्तु थाहा पाए पनि स–साना तारलगायत सामान हत्तपत्त नभेटिने हुँदा अल्झिन्छ, कति पटक लडेर घाइते भएको छु ।’ चौपायालगायत सडकमा कुकुरले समेत बेलाबेला दुःख दिने गर्छ ।अपांगता भएकालाई सार्वजनिक थलो तथा सेवा सुविधामा पहुँच बढाउन ‘अपांगता भएका व्यक्तिका लागि पहुँचयुक्त भौतिक संरचना तथा सञ्चार सेवा निर्देशिका २०६९’ बनेको छ । तर उक्त निर्देशिकाबमोजिम पर्याप्त भौतिक संरचना बनेका छैनन् ।अव्यवस्थित पार्किङ, खाल्डोखुल्डीदेखि निर्माणको सामग्री थुपारेको सामान्य मानिसका लागि समेत कठिन हुने बाटो हिँड्नु पर्दा धेरै गाह्रो हुन्छ । कतिपय बेला फुटपाथ सम्झेर हिँड्दै जाँदा ढल, खोलामा खसेर घाइते भएर महिनौंसम्म अस्पतालमा उपचार गर्नुपरेको छ । राजधानी सहरमा समेत अपांगतामैत्री सडक नहुनु, जेब्रा क्रसिङमा दृष्टिविहीनलाई संकेत गराउने टेक्टाइल साथै ध्वनियुक्त संकेत नहुँदा निकै असहज छ । देशभर अपांगता भएकाहरू ५ लाखभन्दा बढी छन् । धेरैजसोको दैनिक जीवनयापन सहज छैन ।

प्रकाशित : फाल्गुन ४, २०७८ १२:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

'एमालेले धेरै हन्डर खायो, घेराबन्दी तोड्न सर्वसम्मत नेतृत्व चयन गर्छ' 

फोटो र भिडियो: अंगद ढकाल

नेकपा एमाले स्थायी कमिटीका सदस्य विष्णु रिमाल अहिले दसौं राष्ट्रिय महाधिवेशन मूल व्यवस्थापन कमिटीका सचिव छन् । एमालेले आयोजना गर्ने अधिकांश ठूला कार्यक्रमको व्यवस्थापनमा रिमालको भूमिका हुने गरेको छ ।

रिमालसँग मंसिर १० देखि १२ सम्म चितवनमा हुने महाधिवेशनको तयारी र पार्टीको नयाँ नेतृत्वको विषयमा ईकान्तिपुरका मणि दाहालले गरेको कुराकानी ।

एमाले महाधिवेशन संघारमा छ । व्यवस्थापन कसरी अघि बढेको छ ?

मूल व्यवस्थापनअन्तर्गत विभिन्न १२ वटा समिति छन् त्यसले आ-आफ्नो जिम्मेवारी अनुसार काम गरिरहेका छन् । चेक लिस्ट नै बनाएर काम भइरहेको छ । अहिले धेरै सक्रिय भनेको प्रतिनिधि व्यवस्थापन कमिटी हो । त्यसको अधिकांश काम मंगलबार बेलुकीसम्म प्रतिनिधि छानेसँगै सकिन्छ । त्यसपछि कार्ड बनाउने र बन्दोबस्तीको विषय आउँछ ।

महाधिवेशन उद्घाटन स्थल र बन्द सत्र चल्ने नयाँ संरचना बनाउनु पर्ने देखिएको छ । गोदावरीमा भएको विधान महाधिवेशनबाट नीतिसँग सम्बन्धित विषयलाई टुंग्याइसेकेको कारण बन्द सत्र धेरै लामो हुँदैन । सौराहामा बन्द सत्र हुने भनेको विधि पुर्‍याउनमात्रै हो । नारायणी नदीको किनार उद्घाटनका लागि छानेका छौं त्यहाँ मञ्च बनाउनु पर्नेछ ।

त्यसका लागि मञ्च व्यवस्थापन र स्वयंसेवक परिचालन गर्ने दुइटा कमिटीको टोली बुधबारसम्म चितवन मुभ भइसक्छन् । बुधबारबाट मंच व्यवस्थापनको काम सुरु हुन्छ । उद्घाटन र बन्द सत्रको आवश्यक तयारीको काम सँगसँगै थाल्छौं । बन्द सत्रका लागि पालको नयाँ हल नयाँ बनाउनु पर्नेछ । अन्य हल पनि बनाउनुपर्छ । इ-भोटिङमा जाने भएकाले त्यसका लागि छुट्टै हल दिनुपर्ने हुन्छ ।

चुनावमा कुनै प्रकारको विवाद नआओस् भन्ने विशेष ध्यानमा राखिने छ । अन्यभन्दा निर्वाचनको विषयमा स-सानो कुरामा ध्यान दिनेछौं । कसैले निर्वाचनमा भएको कमिकमजोरीको कारण हारेँ भन्ने भयो भने पार्टीका नेताहरुबीचमा मै मनोमालिन्य बढ्छ ।

अर्को भनेको १० गते जनपरिचालन व्यवस्थापनको विषय हो । त्यसका लागि सुरेन्द्र पाण्डेको नेतृत्वमा परिचालन कमिटी बनाएका छौं । पालिका र वडा तहको अधिवेशन भर्खरै सम्पन्न भएकोले केही सजिलो हुने देखिन्छ । नयाँ नेतृत्व आएको छ । नेकपाकालमा मुर्छित कमिटीहरु बौरिएका छन् । जागेका वडा र पालिका कमिटीहरुमा आ-आफ्नो ढंगले योजनाहरु बनेका छन् । आगामी साता समीक्षात्मक बैठक गर्नेछौं ।

यो महाधिवेशन उद्देश्य जनपरिचालन र नेतृत्व छनोट हो । हामीले जनपरिचालन मेचीदेखि महाकालीसम्म भनेका छौं । व्यवहारिक रुपमा हेर्दा कोसीको पश्चिमदेखि कर्णाली पूर्वबाट आउनेको संख्या ठूलो हुन्छ । पाँच लाखको संख्या जुटाउने काममा साथीहरु लागिरहनु भएको छ। अर्को विषय भनेको आवास र खाद्य व्यवस्थापनको हो । महाधिवेशन बनिबनाउ ठाउँमा हुने भएकाले त्यति समस्या पर्दैन ।

यत्रो ठूलो कार्यक्रम व्यवस्थापन गर्न खोज्नु भएको छ । खर्च कति लाग्छ ?

३-४ वटा महाधिवेशनको खर्चको समीक्षा गरेका छौं । ८ ‍औं महाधिवेशन सवा २ करोड, काठमाडौं बाहिरको जनपरिचालन नगरिकन गरिएको नवौं महाधिवशेनमा सवा ४ करोड र कार्यकर्ता मात्रै परिचालन गरिएको विधान महाधिवेशनमा ५ करोड रुपैया खर्च भएको छ । यो सबैको अनुपात हेर्दा अहिले साढे ७ करोड रुपैयाँको बजेट बनाएका छौं । त्यसमा पनि परिचालन, खाना, आवाससहितको विषयमा कतिकति खर्च लाग्ने भन्ने बजेट तयार पारेका छौं । यो खर्च प्रत्येक सदस्यबाट उठाएर परिचालन गर्छौ । पार्टीका सबै सदस्यसँग १ सय रुपैया सहयोग मागेका छौं । संकलन उत्साहप्रद छ । फेसबुकमा राखेको पहिलो २ घण्टामै १ लाख रुपैया संकलन भएको थियो । त्यसलाई १ सयले भाग गर्ने हो भने एमालेका कति कार्यकर्ता एकपटक सहभागी भए भनेर भन्न सकिन्छ । संकलन र वितरणको काम संगसँगै गरिरहेका छौं । अहिले साढे ७ करोड खर्च हुन्छ र साथीहरुलाई स्रोतको पनि परिचालन गर्न भनेका छौं । उत्साह भएको कारणले गर्दा त्यति ठुलो समस्या हुने देखेका छैनौं । महाधिवेशनका लागि चन्दा उठाउनका लागि केही पनि छापिरहेका छैनौं ।


साढे ७ करोड रुपैयाँ महाधिवेशन मूल व्यवस्थापन कमिटीले खर्च गर्ने मात्रै हो कि स्थानीयस्तरमा जुन प्रकारले हुने खर्च पनि हो ?

त्यसमा शेयरिङ हुन्छ । केन्द्रबाट सिमित मात्रै खर्च हुन्छ । स्थानीय तहमा केही परिचालित हुन्छ । केन्द्र र स्थानीय कमिटीहरुले गर्ने खर्चको अनुपात कस्तो हुन्छ भनेर ठ्याक्कै भन्ने सक्ने अवस्था छैन । मैले भन्दा केन्द्रले गर्ने खर्च भन्ने हो । कतिपय नदेखिने खर्च धेरै हुन्छन् । विधान महाधिवेशनमा ५ करोड प्लस खर्च थियो तर त्यसमा आवासमा भएको खर्च थिएन । सबै साथीहरु आ-आफ्नै तरिकाले बस्नुभयो त्यो खर्च हिसाब गर्ने हो भने खर्च रकम बढीहाल्छ ।

एमाले पहिलो पटक मेसिनको प्रयोग गरेर नेतृत्व छनोट हुँदैछ । त्यसको व्यवस्थापन कसरी हुन्छ ?

नवौं महाधिवेशनमा पनि मेसिनको प्रयोग गर्न खोजेका थियौं । तर प्रयोग हुन सकेन । प्राविधिक समस्या भएको कारणले नभएको होइन । त्यो पर्फेक्ट थियो । जसले हामीलाई उपलब्ध गराउने भनेका थिए उनीहरुले ९२-९३ चुनाव गराई सकेका छन् र कहिँ पनि गुनासो आएको छैन । ५ हजारभन्दा बढी मतदाता हुने राप्रपाको दुई वटा महाधिवेशन उनीहरुले गराइसकेका छन् । नवौं महाधिवेशन भन्दा यता त्यो मेसिन अझै सोफेस्टिकेटेड बनेको छ। इभोटिङ अनलाइन हुन्थ्यो भने त्यसमा ह्याकिङ हुने भन्ने डर हुन्थ्यो । प्रत्येक मेसिन आइसोलेटेड हुन्छन् । स्थायी समितिमा त्यसलाई डेमो नै गर्यौं् । त्यसले प्राविधिक समस्या केही देखिएको छैन । नवौं महाधिवेशनमा गुटबन्दी थियो त्यसैको कारणले गर्दा प्रयोग गर्न समस्या भएको थियो । अहिले त्यो समस्याबाट पनि मुक्त छौं । अहिले सबै नेताहरु प्राविधिक रुपमा यो कति संभव छ, यो गर्दा हामीलाई लाभ छ कि छैन ? त्यो हिसाबमा हुनुहुन्छ र निपूर्ण रुपमा परिणाम दिन सहयोग गर्छ कि गर्दैन भन्ने मात्रै चिन्ता रहेको छ । त्यसलाई जाँच गरेर पनि हेर्नुभयो त्यसपछि सबै नेताहरु सहमत हुनुहुन्छ ।

भोटको अडिटको कसरी हुन्छ ?

त्यसमा समानान्तर रुपमा चिपको प्रयोग पनि हुन्छ र मतदान गरेको प्रिन्ट कागज पनि आउँछ । कागजैबाट पनि भोट गन्न सकिन्छ । त्यसले प्रिन्ट पनि निकाल्छ । अमेरिकामा प्रयोग हुने तहको भेटिङ मेसिन होइन तर यसले राम्रोसँग काम गर्छ । भारतमा जस्तै सबै मेसिन फरक फरक हुन्छन् गणनाको समयमा नेटवर्किङ गरेपछि जोडिन्छ त्यही तरिकाको प्रयोग गर्दैछौं । यसमा प्राविधिक रुपमा कुनै समस्या छैन । नेताहरुले उठाएको कुरा भनेको मतदान गर्न एक दिन लाग्छ के मजा भयो भन्ने छ ? त्यस्तो हो भने काउन्टलाई कति दिन लाग्छ ? नवौं महाधिवेशनमा गणनाका लागि १० दिन जति लागेको थियो । गणना गर्न १० दिनमा लाग्ने खर्चले एक दिन मतदान गरेर परिणाम निकाल्दा त्यही फाइदा हुन्छ भन्ने भयो । मतदानका लागि १ सय वटा मेसिनको प्रयोग हुन्छ ।

एक जना प्रतिनिधिलाई मतदान गर्न कति समय लाग्छ ?

यो विषय कति जना उम्मेदवार हुन्छन् भन्नेले पनि फरक पार्छ । अहिले जति पद छ, त्यसको दोब्बर उम्मेदवार होलान् भन्ने अनुमान हो । हाम्रो पदको संख्या केन्द्रीय कमिटीमा २ सय २५ र आयोगहरुमा ३० जना हो । २ सय ५५ पदमा भोट हाल्ने हो । त्यसको दोब्बर हुँदा पनि ५ सयभन्दा बढी नहुनुपर्ने हो । त्यसको अढाई भयो भने ६ वा ७ सय पुग्ला । पदाधिकारीमा मतदान गर्नका लागि त्यति धेरै समय लाग्दैन । सदस्यहरुमा समावेशीको क्लष्टरमा समस्या हुँदैन । खुलामा अलि समय लाग्न सक्छ । खुलामा अलिबढी संख्या हुन्छ, त्यसमा प्रतिस्पर्धा पनि बढी हुन्छ । त्यसैले छान्नका लागि गाह्रो होला । त्यसले समय लाग्ने हो । अन्यमा खासै समस्या हुँदैन । उम्मेदवारको अनुहार आउँछ त्यसमा छोए पुग्छ । त्यसमा यति जनालाई भोट हाल्न बाँकी छ भनेर मेसिनले भनिदिन्छ, पहिलो मत हालेको मानिसलाई चित्त बुझेन भने यसलाई काट्छु भन्दा त्यो पनि पाइन्छ । ब्याक गर्न र अघि बढाउन पनि पाइन्छ । नो भोटिङको पनि अधिकार छ । सबैलाई भोट हालेपछि अघि बढ्ने भन्ने होइन । भोट हाल्दिन भन्न पनि पाइन्छ । पदको संख्या भन्दा बढीलाई भोट दिन पाइदैन तर कमलाई दिन भने पाइन्छ त्यस प्रकारले व्यवस्थापन गरिएको छ ।

सबै प्रतिनिधि प्रविधिमैत्री नहुन सक्छन उनीहरुको लागि के व्यवस्था छ ?

१० गते महाधिवेशनको उद्घाटन हुन्छ । त्यसैदिन बेलुकीतिर केन्द्रीय कमिटीको बैठक बस्ला । स्थायी कमिटीको बैठक बस्छ नै । भोलिपल्ट बन्द सत्र ८ बजेबाट सुरु हुन्छ । त्यो बढीमा तीन घण्टा जान्छ होला । किनभने धेरै कुरा पास गर्नुपर्ने छैन । उम्मेदवारी दर्ता १ बजेसम्म सकिन्छ । अन्तिम नामावली बेलुकी ६ बजेसम्म टुङ्ग्याउनु पर्ने हुन्छ । बेलुकी ६ बजेदेखि बिहान ६ बजेसम्म निर्वाचन आयोगले उपलब्ध गराएको नामलाई सिस्टममा ढाल्ने काम हुन्छ । त्यसबीचमा हामीले एक सय वटै मेसिनमा त्यसमा डेमो गरिरहेका हु्न्छौं । मनोनयन सुरु भएपछि प्रतिनिधिहरुको काम भोट माग्ने, डेमो मतदानमा सहभागी हुने मात्रै हो । प्रत्येक प्रतिनिधिले अभ्यास गर्नुहुन्छ । एकपटक अभ्यास नगरिकन कसैलाई भोट हाल्न जान दिँदैनौं । जति जान्नेले पनि एकपटक अभ्यास गरोस् भन्ने हो । त्यस्तो गर्दा मात्रै मतदान चाँडो हुन्छ ।

एक प्रतिनिधिलाई मतदानका लागि कति समय लाग्ला भन्ने अनुमान छ ?

२० वा २५ मिनेट लाग्छ होला । त्यसैले मतदानका लागि १ सय मेसिन राखेको हो । त्यसले गर्दा बिहान ८ बजेबाट मतदान गर्न सुरु गर्यौ१ भने बेलुकी ५-६ बजेसम्ममा मतदान सकिन्छ । मतदान सकिएको २ घण्टाभित्रमा परिणाम आउँछ ।

महाधिवेशनको अन्य विषयहरु पनि छन् । एमालेको दसौं महाधिवेशन निकै सन्नाटा देखिन्छ । यस्तो अवस्था किन आयो ?

एमालेमा किचकिच हुँदा अरुलाई रमाइलो लाग्ने हो । अन्य दलमा त्यो कुरा उठ्दैन । कांग्रेसका कहिले वैचारिक बहस हुन्छ ? कांग्रेसमा ७८ वर्षको युवाले चुनाव लड्दा बुढो उठ्यो भनेर कसले भन्या छ र ? शेरबहादुर दाई सधैभर चुनाव लड्दा यो मानिस किन सधैंभर दोहोर्योछ भनेर कसले भन्छ र ?

३० वर्षदेखि प्रचण्ड अध्यक्ष हुनुहुन्छ तर किन दोहोर्याएको कसले भन्छ र ? एकीकृत समाजवादीको माधवकुमार नेपाल अध्यक्ष हुँदा कसले प्रश्न गर्छ र ? यो प्रश्न सबै उठ्ने एमालेलाई हो । एमालेभित्र पनि विशेषगरी केपी शर्मा ओली प्रति लक्षित हुने हो । यो मनोविज्ञानलाई हामीले ख्याल गर्नुपर्छ । विचारको सन्दर्भमा जति बहस गर्नुपर्ने हो त्यो भइसकेको छ ।

नवौं महाधिवेशनमा पारित गरेको दस्तावेजमा उत्पातै परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था आएको छैन । अहिले आएको चुनौतीलाई व्याख्या गर्नु पर्ने हो । त्यस समयमा मात्रै भएर अहिले पनि हामीले भनो समाजवादको आधार निर्माण गर्ने भनेका छौं ।

कसरी भन्नेमा अहिलेको अनुभवहरुले मद्दत गर्नसक्छ । मुलत विचारको विषयमा एमालेभित्र धेरै बहस छैन । समाजवाद निर्माण कसरी भन्नेमा बहस भने छ । त्यो बहस निरन्तर रुपमा चलेर जान पनि सक्छ । त्यो महाधिवेशनले पारित गर्नुपर्ने विषय नै होइन । हिड्ने बाटो भएपछि त्यसलाई तलमाथि पर्ने विषय रहँदैरहेन ।

रौनक त गोदावरीमा छँदै थियो नि ! सञ्चार माध्यमहरुले हाम्रो कार्यक्रमलाई 'ग्रेट हल अफ द पिपुल्स'सँग तुलना गरेर समाचार आएकै हो । त्यसैले रौनक आ- आफ्नो समयको हुन्छ । एमाले सकियो भनेको समयमा जुरुक्क उठेको देखियो नि ! त्यो नै रौनक हो ।

चितवनमा जनता आउँछन् त्यसमा रौनक देखिन्छ । त्यसपछि एमाले एकीकृत नेतृत्व चुन्छ त्यसले अर्को रौनक दिन्छ । त्यसपछि आउने चुनावमा आफूले जित्ने गरी जान्छ । पार्टीले विषय दिने हो । दिएको विषयमा अलमलिएर बस्दैन । नीति र नेतृत्व छनोटको विषयलाई हामीले फरक फरक महाधिवेशन गर्दा अलि नौलो पनि भएको हो ।

नेतृत्वको छनौट कसरी हुन्छ ? प्रतिस्पर्धाबाट हुन्छ कि सर्वसम्मत रुपमा हुन्छ ?

एमालेले धेरै हण्डर ठक्कर खाएर आएको छ त्यसैले नेतृत्व सर्वसम्मत गर्दा राम्रो हुन्छ । अहिले प्रतिस्पर्धा जाने साथीहरुमा पनि उत्पात त्यस्तो केही पनि छैन । अहिले उमेर सम्बन्धी प्रावधान कायम रहँदा बिदा हुने ७० वर्षको एउटा पङ्ती छ । वरिष्ठ नेताहरुले त्यो पङ्तीमा किन प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्योा र । सम्मानजनक बहिर्गमन हुन्छ । त्यसपछि आउने भनेको हाम्रो उमेर समूहको हो ।

यो पनि एउटै एउटै प्रकृतिको काम गरेर बसेका छौं । केही स्थायी कमिटीमा रह्यौ होला केही केन्द्रीय कमिटीमा भयौं । त्यसले काममा केही तलमाथि पारेको छैन एउटै तरिका र लयमा हिडिएको छ । समझदारी बनाएर जाँदा सबैभन्दा राम्रो हुन्छ । साथीहरुले प्रतिस्पर्धा नै गर्न चाहानुभयो भने मेसिनको व्यवस्था गरिसकेका छौं । तर यसपटक प्यानल बनाउन भने दिइदैन । प्यानलसहित चुनाव लड्ने विषयले साह्रै नमिठो अनुभव दियो । चुनावमा हारजित भएपछि त्यसलाई बिर्सिदिए तलमाथि पर्दैनथ्यो तर त्यो स्थायी प्रकृतिको अर्को पार्टी बनाउने रहेछ ।

प्यानलसहितको चुनावी प्रतिस्पर्धाले पार्टी विभाजनको कृतिम आधार दियो । नवौं महाधिवेशनपछि पार्टी फुट्नुपर्ने कारणमा प्यानलसहितको प्रतिस्पर्धाले काम गर्यो भन्ने निष्कर्ष हो । विधान महाधिवेशनमा केही प्रश्न बाँकी नै थिए स्थायी कमिटीमा पनि कुरा उठेको थियो तर यसरी जाउँ भनेर उच्च समझदारी भयो । अहिले पनि समझदारीमा नेतृत्व छनौट गर्नुपर्ने हुन्छ । कोही ७० वर्षतिर दौडिरहेको नेताले यसपटक म बन्छु भन्यो भने ५५ वर्षका साथीले छाडिदिएर उच्च समझदारी पनि देखाउन सकिन्छ ।

अहिले समझदारी गरेर जाने विषय आएको छ तर अहिले भएका सदस्य र नयाँ आकांक्षीहरुको संख्या हेर्दा सहमति हुने संभावना देखिँदैन । पदाधिकारी बढाएर पनि सहमति गर्न कोसिस हुन्छ ?

असोजमा भएको विधान महाधिवेशनले पारित गरेको विधानलाई अहिलेको महाधिवेशनले संशोधन गर्छ जस्तो लाग्दैन । नत्र विधान महाधिवेशनको आवश्यक पनि हुने थिएन । चुनावको हिसाबले गर्दा विचारको विषयमा कुनै प्रकारको सम्झौता नहोस र ठिक ढंगले पार्टी चलोस् भन्ने दुईटा महाधिवेशन गर्नुपरेको हो । २ महिना नबित्दै विधान संशोधनको तहमा पुग्छ जस्तो लाग्दैन । त्यस्तो भएन भने जे पद छ त्यसमै सम्झौता गर्ने हो ।

नवौं महाधिवेशनबाट निर्वाचित १२ जना पदाधिकारी छन् र बाहिरका अन्य आकाक्षीहरु पनि निकै छन् । यस विषयलाई कसरी सम्बोधन हुन्छ ?

यस विषयमा छलफल नै भएको छैन । क-कसले कसरी आकांक्षा राख्नु भएको छ र नयाँ साथीहरु कसरी आउन चाहनु भएको छ, त्यो केही पनि छलफल नै भएको छैन । त्यो विषयमा सामुहिक रुपमा नै छलफल हुन्छ । कमिटीगत रुपमा छलफल हुनसक्छ । टिममै बसेर पनि छलफल होला । त्यसपछि समझदारी बनिहाल्छ । समझदारी बन्न नसक्ने अवस्थामा अहिले देख्दिन ।

अहिले एमाले विचार, नेतृत्व र व्यवहारमा पनि एकतावद्ध भएर अघि जान चाहान्छ । एमालेले आफू चौतर्फी घेरामा रहेको र तलमाथि गरे भने यो घेराबाट बाहिर निस्कन सकिँदैन भन्ने महसुस गरेको छ । त्यो भन्दा बढी होला जस्तो लाग्दैन । सञ्चार माध्यमहरुमा एमालेमा पदाधिकारी कसरी व्यवस्थापन हुन्छ भनेर पढिरहेको छु । अन्य साथीहरुको जिज्ञासा भएर नै पत्रकारले समाचार लेख्नु भएको होला । एमालेभित्र यो विषयमा ठूलो कुरा हो जस्तो लाग्दैन । शंकर पोखरेल आठौं महाधिवेशन पहिलो सचिव हुनुहुन्थ्यो उप-महासचिवमा हार्नुभयो तर पनि उहाँको भूमिका घटेन मुख्यमन्त्री बन्नुभयो । अहिले पनि केन्द्रीय भूमिकामै हुनुहुन्छ । अरुको पनि त्यही नै हो ।

सर्वसम्मती कुरा गर्नुभयो तर यसपटक बढी केन्द्रीयता भयो भन्ने गुनासो पनि आएको छ । केन्द्रीयता लाग्ने कोसिस भयो भन्ने विषय पनि आएको छ ?

कहिले प्रजातन्त्रको नाममा एकदमै अराजकता पनि एमालेभित्र देखिएको छ । कहिले अनुशासनको नाममा धेरै कडिकडाउ गरिएको विगतमा उदाहरण छ । त्यसमा हामीले सन्तुलन नै कायम गरेका छौं । अहिले कसैलाई पनि तँ उठ्नै पाउँदैनन् भनेको भए अहिले उठाउनु भएको जिज्ञासा सही पनि हुन्छ । हामीले ५६ लाख ५० हजार तिरेर भोटिङ मेसिन भाडामा लिने थिएनौं होला नि त्यो जबरजस्ती नहोस भनेर गरेको हो । अध्यक्षले यसरी जाउँ सर्वसम्मत गरौं भनेर भन्नुभयो तर साथीहरुले चित्त बुझाउनु भएन निर्वाचन रोकिंदैन । प्रत्येक सदस्य सार्वभौम हो ।

अहिले अधिकांश ठाउँमा प्रतिनिधि सर्वसम्मत भएको छ कतिपय ठाउँमा मज्जासँग चुनाव पनि भएको छ । हारजीत भएको छ । सर्वसम्मतको पक्ष ठुलो भएकाले हारजितको विषयमा समाचार नबनेको हो । कुनै ठाउँमा साथीहरुले चित्तै बुझाउनु भएन भने त्यो चुनाव हुने कुरालाई स्वाभाविक मान्नुपर्छ । एमाले भनेको माओवादी र कांग्रेस जस्तो होइन । कांग्रेसले मास पार्टी भन्छ क्याडरको वास्तै गर्दैन, माओवादी सैन्य प्रकृतिको क्याडरबाट आयो त्यसपछि परिमार्जननै भएको छैन । यो दुवैको बीचमा एमाले क्याडेरबेस मास पार्टी हो घोषित रुपमा भनेको छ । मासलाई पनि आत्मसात् गर्छ र क्याडर पार्टीमा हुनुपर्ने गुणलाई पनि त्यसले गुमाउँदैन । त्यो दुवैको सन्तुलन भनेको सकेसम्म उच्च तहको समझदारी भएपछि सर्वसम्मत नेतृत्व तय गर्ने, त्यो भएन भने स्वच्छ प्रतिस्पर्धा गराउने । एकले अर्कोमाथि कटुता पनि नगर्ने चुनाव हारेपछि पनि यही पार्टीमा बसेर मिलेर काम गर्ने मनोविज्ञान विकास गर्नुपर्ने छ ।

तर एमालेको विधान महाधिवेशन हेर्दा क्याडरबेस्डबाट मासबेस्डमा पुगेको देखिन्थ्यो नि ?

नेकपा हुँदा ३ वर्ष हाम्रो पार्टी नै थिएन । नेकपा बनेपछि रहेको कमिटी भनेको ४ सय ४१ सदस्यीय केन्द्रीय कमिटी मात्रै थिए । त्यस बाहेकका कमिटी नै चलेको थिएन । कमिटी नै नचलेको अवस्थामा को कहाँ छन् हेर्नुपर्ने थियो । त्यसैले प्रतिनिधित्वको आकार अलि फराकिलो बनाएको हो । सानो समूहको प्रतिनिधित्व हुँदा क्याडर बेस्ड जस्तो लाग्थ्यो । चितवनमा मास ठूलो हुन्छ र प्रतिनिधिको संख्या सानो हुन्छ ।

प्रकाशित : मंसिर १, २०७८ १९:२७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×