चिया गफबाट सुरु भएको संकटाको ‘अम्ब्रेला स्ट्रिट’- भिडियो - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

चिया गफबाट सुरु भएको संकटाको ‘अम्ब्रेला स्ट्रिट’

दिपेन्द्र रोक्का

काठमाडौँ — केही समययता काठमाडौंको तबाहालस्थित संकटा मन्दिर वरपरको स्वरुप फेरिएको छ । कारण हो सडकमाथि राखिएका रंगीचंगी ४ सय वटा छाताहरु । संकटा मन्दिर क्षेत्र वरपरका सडक अहिले ‘अम्ब्रेला स्ट्रिट’ का नामले चिनिन थालेका छन् । सामाजिक सञ्जाल पनि यस क्षेत्रमा खिचिएका तस्बिर र भिडियोहरुले भरिएका छन् । यस क्षेत्रको स्वरूप परिवर्तन हुनमा मुख्यतया एक व्यक्तिलाई श्रेय जान्छ र उनी हुन् आशिषमान सिंह ।

लकडाउन खुलेपछि न्युरोड वरपरका पसल खुलेतापनि खासै व्यापार हुँदैनथ्यो । यो देखेर स्थानीय व्यापारीहरु आजित भइसकेका थिए । बिहान चिया पसलमा कुरा गर्दै जाँदा आशिषमानले एउटा जुक्ति फूराए । उनले आफ्नो मोबाइल फोनमा पोर्चुगलको अगुइदास्थित ‘अम्ब्रेला स्ट्रिट’ को स्क्रिनसट लिएको तस्बिर आफ्ना साथीहरुलाई देखाए । यसरी छाताहरु राखी सजाउन सके आफ्नो क्षेत्रमा मानिसहरु आउने र व्यापार बढ्न सक्ने ठम्याइमा उनीहरू पुगे ।

लगत्तै उनीहरुले रकम जुटाउनमा लागिपरे र टोलछिमेकबाट उठेको ३ लाख रुपैयाँले छाताहरु किनेर टांग्न सुरु गरे । ‘यो काममा वडा, स्थानीय बासिन्दाहरु र संकटा क्लबको धेरै साथ सहयोग रहृयो,’ उनी सम्झिन्छन् । फोटोमा हेरेको सडकको कल्पना व्यवहारमा उतार्न निकै गाह्रो भयो उनीहरुलाई । करिब १० दिन समय लिएपछि सडकमाथि छाताहरु राख्ने काम सम्पन्न भयो । छाता राखेपछि तबाहाल क्षेत्रको स्वरूप एकाएक फेरियो ।

चिया पसलमा सुरु भएको विचारमा उनीहरुले काम सम्पन्न भएपछि ४ देखि ५ हजारको हाराहारीमा मानिसहरु आउने विश्वास लिएका थिए । तर सोचेभन्दा उल्टो भइदियो । अम्ब्रेला स्ट्रिट सुरु भएको १६ दिन सम्ममा मानिसहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको छ । सिंहका अनुसार दैनिक १५ देखि १६ हजार मानिसहरुले यो ठाउँ घुम्ने गरेको अनुमान गर्छन् । लकडाउन खुलेपनि शान्त हुने यो ठाउँ अहिले खचाखच भएको छ । कारण हो सडकमाथि राखिएका रंगीचंगी छाताहरु र यसले लोभ्याएका मानिसहरूको भीड ।

काठमाडौंकी सुष्मा केसी टिकटकमा भिडियो बनाइरहन्छिन् । साथीहरुसँग भिडियो बनाउन यो ठाउँ घुम्न आएकी उनले ठाउँ धेरै राम्रो लागेको र यस्ता ठाउँहरु अझ धेरै खोलिनुपर्ने बताइन् । तबाहालमै बस्ने नमिता गौतम सडक राम्रो र आकर्षित भए पनि यहाँ आउने मानिसहरूले कोरोनाको समयमा सामाजिक दूरी केही पालना नगरेको गुनासो गर्छिन् ।

हजारौंको भीडले स्थानीय र विचारमा सहमत भएर आर्थिक रकम सहयोग गरेका व्यापारीहरु पनि अहिले दुःखी भएका छन् । ‘यो छाता राखेदेखि व्यापार डामाडोल भएको छ । अहिले सामान किन्न आउने भन्दा पनि फोटो खिच्ने र टिकटकमा नाचेर भिडियो बनाउनेहरूको घुइँचो छ । ‘यसैकारण हामीहरु यो छाता निकाल्नुपर्ने निर्णयमा पुगिसकेका छौं,’ स्थानीय व्यापारी ईश्वर बस्नेतले भने । नजिकैका अर्का कपडा व्यापारी गोविन्द मगर पनि भीड धेरै भएर पनि व्यापार नभएको सुनाउँछन् । यही भीडका कारण उनीहरूको सामान ढुवानीमा समस्या परेको छ ।

‘हामीहरुले यतिधेरै भीड जम्मा हुने सोचेकै थिएनौं । अहिले टाढाबाट मानिसहरु छाताहरु हेर्न आउनुहुन्छ । तस्बिर खिच्नुहुन्छ, भिडियो बनाउनुहुन्छ । आफूले सोचेको कल्पना पूरा हुँदा खुसी त लागिहाल्छ तर व्यापारीहरुको दुःख सुनेका कारण पनि अब अंग्रेजी नयाँ वर्षपछि यी छाताहरु निकाल्ने सोचेका छौं,’ आशिषमानले भने । कोरोनाकाल र लकडाउनमा खस्किएको व्यापार र व्यापारिक केन्द्रहरुले यस्तै कामको अनुसरण गरेर मान्छे आकर्षित गरी व्यापार गर्न सकिने सिंहको बुझाइ छ ।

प्रकाशित : पुस १८, २०७७ १४:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दुई हाते मानिसको खोजी

एउटा छिमेकीले मंगल ग्रहको यात्रा प्रारम्भ गरिसक्यो । अर्को छिमेकीले चन्द्रमामा पठाएको कपासको बिउमा टुसा पलाइरहेछ । यता चाहिँ ल्यामपोस्टमा कथित ‘समृद्धि र नयाँ युग’ को पोस्टर टाँसेर सहरलाई कुरुप बनाएपछि सबैभन्दा ठूला मान्छेका कोखामा दाह्रा पलाइरहेछ ।
गिरि श्रीस मगर

सभ्यताको दुई तिहाइ समय युद्धका घाउहरूले भरिएका छन् । इतिहासका दुई तिहाइ खण्ड रक्तले लेखिएका छन् । साम्राज्यका सीमाहरू, उपनिवेशका चौकिल्लाहरू र देशका मानचित्रहरू पनि मानिसका रगतले नै बनेका थिए । अपवादबाहेक, मान्छेले मान्छेको गर्दन छिनाएर नै शक्ति संचय गरेको छ । राज्य निर्माण गरेको छ । सत्ता प्राप्त गरेको छ । 

मानवीय इतिहासको ठूलो खण्ड श्रम र सिर्जना, पसिना र प्रेमले भन्दा युद्ध र विध्वंश, रगत र घृणाले लेखिएको छ । जङ्गली युगदेखि २१ औं शताब्दीको सभ्यतासम्म आइपुग्दा पनि मान्छेले मान्छे काट्न चाँहि छोडेको छैन । साधु, सन्त, ज्ञानी र महात्मा बुद्घहरूले अहिंसाको जति सन्देश दिए पनि शक्ति र सत्ताले मान्छेलाई अन्धो बनाउँदै आएको छ ।

हिंसा अवलम्बनलाई पनि राजनीतिक रूपमा औचित्यपूर्ण सावित गर्न सकिएला । हिंसालाई आत्मरक्षाका लागि पनि भन्न सकिएला । वर्गीय हित रक्षा र वर्गीय राज्य सत्ताको स्थापनाका लागि भन्न सकिएला । बहुजनका हितका लागि भन्न सकिएला ।

तर, आफैमाथिको हिंसालाई कसरी औचित्यपूर्ण सिद्ध गर्न सकिएला ?

उन्मत्त घोडा र सत्ता उस्तै कुरा हुन् । दुवै खतरनाक हुन्छन् । त्यसैले यिनमा आरूढ हुँदा सीप, संयम र शक्ति चाहिन्छ । विवेक, सन्तुलन र यत्न चाहिन्छ । अहङ्कारले पतन निश्चित हुन्छ । सामान्य कुरा हो–उन्मादी घोडाले त बुर्कुसी मारिहाल्छ नि !

आफ्नै इतिहास हेर्छु । आफ्नै वर्तमान हेर्छु । समाज र देश हेर्छु । दरबारका भव्य कोठाहरूमा व्यूह रचनाको मन्त्रणा चलिरहेछ । विलाशी हलहरूमा बैठक होइन, षडयन्त्र चलिरहेछ । सर्वत्र खोसाखोस चलिरहेछ । स्तुतिका स्तोत्र चलिरहेछ । स्वस्ति चलिरहेछ । तानातान चलिरहेछ । मानिसलाई देवत्वकरण वा दानवीकरण गरेर फाइदा लिने व्यापारको महायज्ञ चलिरहेछ ।

अन्त्याँटी, दाहिने हातले देब्रे हात काटिरहेछ । देब्रे हातले दाहिने हात काटिरहेछ । काँधमा झुण्डिरहेको कि दाहिने हात मात्र छ, कि त देब्रे हात मात्र छ ।

दाहिने हात दङ्ग छ–‘देब्रे हात काटेँ !’ ।

देब्रे हात मख्ख छ–‘दाहिने हात काटेँ !’

***

डार्बिन बाजेले भन्नु अघि देखि नै अस्तित्व–लडाइँ त सतत चलिरहेको छ । यो लडाइँमा कुनै पनि जित चिरस्थायी हुँदैन । कुनै पनि हार चिरस्थायी हुँदैन । मरे भनी चिहानमा गाडिएकाहरू पनि बौरेर उठेको इतिहास छँदैछ । उठेर लडेको इतिहास छ । लडेको मात्र होइन, जितेको इतिहास पनि छ ।

कहिले हार्दै र कहिले जित्दै परिवर्तनका अनेक आरोह अवरोह पार गरेर बल्लतल्ल यहाँसम्म आइपुगिएको हो । यहाँसम्म अनेक त्याग, बलिदान, शौर्य र सङ्घर्षको रोमहर्षक इतिहास निर्माण गरेर आइपुगिएको हो । बाउन्न ठक्कर त्रिपन्न हण्डर खाएर आइपुगिएको हो ।

दुर्भाग्य ! यहाँसम्म आइपुग्दा गरिबी, असमानता, शोषण र भ्रष्टाचार पत्याउनै धौ हुने गरी सर्वत्र व्याप्त भइसकेको छ । ती सबमा सवार भएर चुनौतीहरूले ‘गब्बर अट्टहास’ गरिरहेछन् । कठै बरा ! बलिदानको बगैंचामा फक्रिएका राता गुलाफहरू भने मुर्झाएर झरिरहेछन् । रहलपहल गुलाफ पनि आगामी ‘भ्यालेन्टाइन डे’का लागि ‘सोल्ड आउट’ भइसकेका छन् ।

सिंहासनमा बसिरहेको मानिससँग एउटा मात्र हात देखिन्छ । एउटा हत्थामा अडिएर षड्यन्त्रको अंक गणितीय लयमा एउटा मात्र हातको औंलाहरूले ताल दिइरहेका छन् । सिंहासनको दोस्रो हत्थामा खोई दोस्रो हात ?

यस्तो बेला शासक सवार घोडा उन्मत्त भएको छ । भन्ने हो भने उन्मत्त घोडा र सत्ता उस्तै कुरा हुन् । दुवै खतरनाक हुन्छन् । त्यसैले यिनमा आरूढ हुँदा सीप, संयम र शक्ति चाहिन्छ । विवेक, सन्तुलन र यत्न चाहिन्छ । अहङ्कारले पतन निश्चित हुन्छ । सामान्य कुरा हो–उन्मादी घोडाले त बुर्कुसी मारिहाल्छ नि !

सत्ताको उन्मत्त घोडाले झन्झन् बुर्कुसी मारिरहेछ ।

तर हात त एउटा मात्र छ ! कि दाहिने । कि देब्रे । एउटा हातले अब कुन काम आँट्ने ? चाबुक समात्ने कि लगाम समात्ने ?

***

एउटा छिमेकीले मंगल ग्रहको यात्रा प्रारम्भ गरिसक्यो । अर्को छिमेकीले चन्द्रमामा पठाएको कपासको बिउमा टुसा पलाइरहेछ । यता चाहिँ ल्यामपोस्टमा कथित ‘समृद्धि र नयाँ युग’ को पोस्टर टाँसेर सहरलाई कुरुप बनाएपछि सबैभन्दा ठूला मान्छेका कोखामा दाह्रा पलाइरहेछ ।

यही बेला भित्रबाहिर सबैतिर आक्रामक मुद्रामा अनेक रंगका बाघहरू गर्जिरहेछन् । स्यालहरू हुँइया गरिरहेछन् । ब्वाँसाहरू ढुकिरहेछन् । चिल चनाखो भएको छ । तिनका श्वासप्रश्वासबाट स्वार्थका कुहिगन्धे सास फैलिरहेछ ।

सामन्ती सत्ताको प्रत्यागमनको सास । धर्मलाई काखी च्यापेको राजनीतिको सास । समाजवादको खोल ओढेको नवउदारवादको सास । खुल्लमखुल्ला वैदेशिक हस्तक्षेपको सास ।

उपयुक्त समयमा सही निशानामा लाग्ने गरी दुश्मनविरुद्ध बन्दुक पड्किएला त ?

बन्दुक त छ नि ! बडो भरपर्दो बन्दुक छ । त्यो बन्दुक ब्यालेट बक्सबाट निस्केको बन्दुक हो । त्यो बन्दुक जनमतले दिएको बन्दुक हो । त्यो बन्दुक आफूमाथि आइलाग्नेहरूमाथि जाइलाग्न दिइएको बन्दुक हो ।

बन्दुक त्यो पड्किएला त ? आक्रमणकारीलाई ताकेर पड्किएला त ?

तर हात त एउटा मात्र छ ! कि दाहिने । कि देब्रे । एउटा हातले त आखिर एउटा मात्रै विकल्प न टिप्न सक्छ ! एउटा हातले के के भ्याउने ? बन्दुक समात्ने कि ट्रिगर दबाउने ?

आफ्नै हात किन काटेको ? एकदिन जरुर पश्चात्ताप हुनेछ ।

सिंहासनमा बसिरहेको मानिससँग एउटा मात्र हात देखिन्छ । एउटा हत्थामा अडिएर षड्यन्त्रको अंक गणितीय लयमा एउटा मात्र हातको औंलाहरूले ताल दिइरहेका छन् । सिंहासनको दोस्रो हत्थामा खोई दोस्रो हात ?

एक हाते मानिस जति नै शक्तिशाली भए पनि सत्ताको घोडालाई दौडाइरहन सक्तैन । एक हाते मानिसको हातमा जतिसुकै शक्तिशाली बन्दुक भए पनि परिआउँदा ‘फायर खोल्न’ सक्दैन ।

त्यसैले मानिस, सधैँ ‘दुई हाते मानिस’ को खोजीमा हुन्छ ।

के देशको सिंहासनमा दुई हाते मानिस बसेको देख्न सकिएला ?

***

प्रकाशित : पुस १८, २०७७ १४:३३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×