जो वर्षको तीनपटक भगवान बनाउँछन्- भिडियो - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

जो वर्षको तीनपटक भगवान बनाउँछन्

दिपेन्द्र रोक्का

काठमाडौँ — पेसाले मूर्तिकार ६१ वर्षीय श्याम नारायण पण्डित विश्वकर्मा पूजा नजिकिँदै गर्दा आफूले बनाएका मूर्तिहरु बिक्री नहुने हो कि भनेर अन्योलमा छन् यतिबेला। कोरोना महामारीका कारण सरकारले मठ मन्दिरहरुमा भेला हुन र पूजा गर्न निषेध गरेको छ।पण्डितले २५ वर्ष अघि लहानमा आफ्ना पुर्खाले सिकाएको कला काठमाडौंमा ल्याए। वर्षको तीनपटक उनका हातहरू भगवान बनाउने कलामा समर्पित हुन्छन्। विश्वकर्मा पूजा, सरस्वती पूजा र दुर्गा पूजामा उनका मूर्तिहरुले राम्रो बजार पाउँथ्यो।

तर यस वर्ष भने उनको व्यापार मौलाएको छैन। विश्वकर्मा पूजाको एक हप्ताअघि नै भीडभाड हुने उनको कारखानामा अहिले सन्नाटा छाएको छ । 'भगवान त बनाए तर लगेर पूजा गरिदिने कोही भएन,' उनी सुनाउँछन्। माटोसँग विशेष लगाव छ पण्डितको। पहिलेपहिले मूर्ति बनाउनका लागि सहजै रुपमा माटो पाइन्थ्यो तर अहिले सजिलो छैन । पहिले ७ देखि ८०० सम्म पाइने माटो अहिले १२००० रुपैयाँमा किन्ने गरेको उनी बताउँछन् । बढ्दो सहरीकरणले गर्दा माटो असहज भएको उनको बुझाइ छ। मूर्ति बनाउन धेरै मेहनत आँखा, मुख र नाक बनाउन खर्च हुन्छ उनको। मूर्ति बनाउनका लागि उनी बाँस,पराल, डोरी, माटो,धानको भुस र जुट प्रयोग गर्छन्। २ वटा मूर्तिबाट व्यापार सुरु गरेका पण्डितले अहिले औसतमा १०० वटा सम्म मूर्ति बनाउँछन्।

२५ वर्षअघि काठमाडौँ छिरेका श्याम नारायणले ५ जनालाई रोजगारी पनि दिएका छन् आफ्नो कारखानामा । रहरै रहरमा आफ्नो बुवाबाट सिकेको कला अहिले उनका छोरा श्यामले पनि अनुसरण गरेका छन् । बुवाको उमेर बढ्दै गएपछि आफूले व्यापार समालेको उनी बताउँछन् । उमेरले ६१ पार गरेपनि श्याम नारायणको जोश जाँगरमा कुनै कमी आएको छैन। उनले बनाएका मूर्तिहरू ५ देखि १६ हजार रुपैयाँसम्म बिक्री गर्छन् । तर पछिल्ला दिन उनले सोचेको जस्तो व्यापार हुन सकेको छैन । 'आफ्नो परिश्रमअनुसार व्यापार नभएको देख्दा कहिलेकाहीँ निराश हुन्छु, बनाएर राखेको मूर्तिहरू पनि ग्राहकले कम मूल्य तिरेर लैजान खोज्दा राम्रो लाग्छ,' उनले सुनाए । त्यसमाथि विश्वकर्मा पूजाका लागि बनाएको १०० वटा मूर्तिहरु खेर जाने हो की भनेर चिन्तित छन् ।

प्रकाशित : आश्विन १, २०७७ ०९:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बेपत्ताको खोजीमा परिवार मात्रै

बाढीपहिरोपछि एक सातासम्म प्रहरी, सेना र सशस्त्र प्रहरीले खोजी गर्दा २२ जनाको शव भेटियो , १६ जनाको अझै कुनै खबर छैन । खोजी कार्य बन्द गरिएपछि हाल उनीहरुकै परिवारका सदस्य र आफन्तहरु नै खोजीमा जुटेका छन् ।
प्रकाश बराल

बागलुङ — गत भदौ १७ मा भुजी खोलाको बाढीपहिरोले ढोरपाटन नगरपालिका–९ का हेमबहादुर विकसहित परिवारका पाँच जनालाई बगायो । हेमबहादुर, श्रीमती दिलमाया र माइला छोरा ९ वर्षका मनोजको शव भेटियो । कान्छा छोरा ५ वर्षका विराज र १० महिनाकी छोरी उमिसाको हालसम्म कुनै पत्तो छैन ।

जेठा छोरा आशिषले जेठा हजुरबुबा भीमबहादुर कामीको घरमा आश्रय लिइरहेका छन् । उनले त्यहीं बाबुआमाको काजकिरिया गरे । अभिभावकविहीन भएको भन्दा पनि उनलाई साथीजस्तै भाइ विराज बेपत्ता भएकोमा चिन्ता छ । बहिनी उमिसा सम्झेर रोइरहन्छन् । भन्छन्, ‘जिउँदै भेटिए कति रमाइलो हुन्थ्यो ।’

बाढीपहिरोमै बगेका अर्का स्थानीय करबहादुर विक र उनका छोरा मदनको शव भेटियो । श्रीमती हस्तमाया बेपत्ता छिन् । छोरी सुस्मिता भने संजोगले जोगिइन् । कान्छाबुबाका छोरा आशिषले नै उनका बुबाको पनि काजकिरिया गरे । १५ वर्षकी सुस्मिता पनि जेठा हजुरबुबा भीमबहादुरकै आश्रयमा छिन् । यी दुवै परिवार हेमबहादुरको भाइखलक हुन् । ७० वर्षीय भीमबहादुरलाई २ नातिनातिना पाल्ने दायित्व थपिएको छ । बेपत्ता भेट्टाउन सकिने–नसकिने चिन्ता पनि छ । उनी हराइरहेका आफन्तको खोजीमा दिनहुँ भुजी खोलामा निस्कन्छन् । साथ दिने कोही भेटिँदैनन् । ‘गएर भत्केको घर हेर्छु, बेपत्ता त्यतै छन् कि भन्ने लाग्छ, बगरमा केही नभेटेपछि फर्कन्छु,’ उनले भने, ‘बेपत्ताको खोजी गर्न कसैको मन छैन ।’ बरु धेरैले सोधीखोजी गर्दै फोटो खिचेर मात्रै लैजाने गरेको उनले गुनासो गरे । विक दाजुभाइले एक वर्षअघि मात्रै घर बनाएका थिए ।

बाढीपहिरोपछि एक सातासम्म नेपाल प्रहरी, नेपाली सेना र सशस्त्र प्रहरीले बेपत्ताको खोजी गरेका थिए । ३८ जना बेपत्ता भएकामा २२ जनाको शव भेटियो । अझै १६ जनाको कुनै खबर छैन । उनीहरूको खोजी हुन छाडेको साता भइसक्यो । ‘अब भेटिँदैन भन्ने भयो,’ बागलुङ प्रहरीका डीएसपी राजेन्द्र रेग्मीले भने, ‘बरु प्रशासनले कार्यविधि बनाएर बेपत्तालाई पनि राहत दिने योजना ल्याउनुपर्छ ।’ घटनास्थलदेखि एक सय किलोमिटर तलसम्म खोजी गरिएको उनले बताए । लाँकुरीबोटकै कौशिला पुन र उनका छोरा विशाल पनि बेपत्ता छन् । कौशिलाका श्रीमान् विदेशमा भएकाले भाइ शेरबहादुरले उनीहरूको खोजी गरिरहेका छन् । ‘लास पनि छैन, सास पनि छैन, दाइ आउँदा के बुझाउने ?,’ उनले भने, ‘खोजी र उद्धारमा चासो दिन छाडियो, हाम्रा मान्छे मरे–बाँचेको केही प्रमाण पाइएन ।’ विदेशबाट दाइको फोन आउँदा जवाफ दिन नसकेको उनले बताए ।

‘बेलाबेला खोज्न जाऔं भन्दा विद्यालयमा बसेका प्रहरी टेर्दैनन्,’ उनले भने, ‘अब भेटिँदैन भनेर टारेका छन्, लास नभेटेसम्म मरेको कि जिउँदो कसरी पत्याउनु ?’ प्रहरी प्रशासनले पीडितको चासो राख्नै छाडिसकेको उनले टिप्पणी गरे । ‘अहिले त १० जना प्रहरी गाउँमा आउजाउ गरिरहन्छन्, खोलामा खोज्ने कोही छैन,’ उनले भने, ‘मरेकाका परिवारले त राहत पाउलान्, बेपत्ताको लेखाजोखा नहुने भयो ।’

बाढीपहिरोकै कारण ढोरपाटन–९ दुबालका ९ वर्षका रोशन विक, ४ वर्षका रवि विक, २२ वर्षीया मनकुमारी विक, १५ वर्षीया मनीषा विक, २१ वर्षीया टेकमाया विक र उनकी १० महिनाकी छोरी तिर्सना पनि हराइरहेका छन् । त्यस्तै, भुसुन्डेका १२ वर्षका समुद्र विक, ८ वर्षका मोहन विक, लाँकुरीबोटकी ५५ वर्षकी तुलमती घर्तीको पनि कुनै खोजखबर छैन ।

गृह मन्त्रालयले दिने राहत रकम अहिलेसम्म गाउँमा पुगेको छैन । प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेश न्यौपानेले नगरपालिकाको रिपोर्ट नआएर राहत वितरणमा ढिलाइ भएको बताए । ‘मृतकको सनाखत र नाता प्रमाणितको प्रतिवेदनबिना राहत दिन सकिँदैन,’ उनले भने, ‘नगरपालिकालाई ताकेता गरिरहेका छौं, उताबाट आएको छैन, त्यसैले ढिला भएको हो ।’ मृतकको सनाखत र नाता प्रमाणित भएपछि परिवारका एक जनाको मृत्यु भएमा २ लाख र त्यसभन्दा धेरैको मृत्यु भएमा थप एक–एक लाख रुपैयाँ राहत रकम पाउने व्यवस्था छ ।

जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिको बैठक राखेर भेटिन नसक्ने कारण भए खुलाएपछि बेपत्तालाई पनि मृतकसरह राहत उपलब्ध गराउने उनले स्पष्ट पारे । ढोरपाटन नगरप्रमुख देवकुमार नेपालीले खोजी र उद्धार जारी रहेकाले अन्तिम प्रतिवेदन दिन नसकेको बताए । ‘मृतक र बेपत्ताको संख्या तथा भत्केका घरको विवरण बुझाएका छौं,’ उनले भने, ‘सीडीओसाबले सोधिरहनुभएको छ, केही दिनमा पूर्ण विवरण दिन सकिएला ।’

प्रकाशित : आश्विन १, २०७७ ०९:२०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×