जाडोमा शरीर तताउने चाकु [भिडियाेे]

दिपेन्द्र रोक्का

काठमाडौँ — जाडोमा खासगरी माघे संक्रान्तिमा खाइने एक परिकार हो चाकु । चाकुलाई नेपाली चकलेटको रुपमा समेत चिनिन थालेको छ । काठमाडौं उपत्यकाको प्राचीन सहर टोखा र चाकु एक अर्काका पर्यायजस्तै बनेका छन् । तोरीको तेलका लागि खोकना र जुजु द्यौका लागि भक्तपुर भएजस्तै टोखा चाकुका लागि प्रख्यात छ । 

नेपाल भाषामा ‘तु’ भनेको उखु र ‘ख्य’ भनेको खुला ठाउँ हो । धेरै उखु खेती हुने भएकाले यस ठाउँलाई पहिले ‘तुख्य’ भनिन्थ्यो । जुन अहिले टोखाको नामले चिनिन्छ । स्थानीय काशीलाल श्रेष्ठका अनुसार यहाँ पहिले धेरै उखु खेती हुन्थ्यो । बाजेहरुले उखुको रस निकालेर त्यसलाई पकाइ चाकु बनाउँथे ।


चाकु पहिले नेवार समुदायले मात्र खाने भएतापनि अहिले सबैमाझ प्रिय छ । टोखा गेटबाट अघि बढ्ने बित्तिकै चाकुको मगमग बास्नाले जोकोहीलाई पनि लोभ्याउँछ । योमरी पून्ही सुरुभएसँगै टोखाका चाकु व्यापारीलाई अहिले चाकु बनाउन भ्याइनभ्याइ छ ।


‘जाडो बढेसँगै चाकुको व्यापार र माग बजारमा धेरै छ । वर्षमा २ महिना हामीलाई भ्याइनभ्याइ हुन्छ,’ काशीलाल चाकु प्रोडक्सनका बुद्ध श्रेष्ठ भन्छन् । माग धेरै बढेका कारण श्रेष्ठ आजकल बिहान ४ बजेदेखि बेलुका १० बजेसम्म आफ्नो कारखानामा व्यस्त हुन्छन् ।


चार पुस्ते उनको यो व्यापारमा फरक पनि आएको छ । उनका हजुरबुबा पहिले खर्पनमा चाकु बोकेर असन, भक्तपुर, पाटन र साँखुसम्म बेच्न पुग्थे । अहिले व्यापारीहरु गाडी लिएर चाकु किन्न उनको कारखानामै आइपुग्छन् । उनले अहिले चाकुबाहेक तिलको लड्डु र अरु मिठाइको व्यापार पनि सुरु गरेका छन् ।


चाकु बनाउने काममा उत्तिकै मिहेनत पनि लाग्छ । चाकु बनाउन साधरणतया सख्खरलाई १३० डिग्री तापक्रम नहुन्जेल भाँडामा उमालिन्छ । उमालिएको चाकुलाई अथ (माटोको भाँडा)मा खन्याएर सेलाइन्छ । यसलाई झन् चिसो बनाउन सफा र चिसो जमिन वा मार्बलमा राखिन्छ । त्यसपछि सेलाएको चाकुलाई खम्बामा झुन्ड्याइएको किलामा अड्याई सरसर तानिन्छ । यसो गर्नाले चाकु अझ मिठो हुने र रंगपनि राम्रो आउने चाकु व्यापारी बताउँछन् ।


चाकु शरीरका लागि पनि फाइदाजनक मानिन्छ । यसमा क्याल्सियम, फस्फोरस र आइरन लगायतका तत्वहरु पाइन्छ । सुत्केरी महिलालाई तागतका लागि हाम्रो समाजमा चाकु खुवाउने चलन छ । योमरी पुन्हि र माघे सक्रान्तिमा चाकुले विशेष महत्व राख्ने गर्दछ । जाडोमा तातो गराउने भएका कारण पनि पुस्तौंदेखि चाकुको महत्व हाम्रो समाजमा रहिआएको छ ।


बुद्ध श्रेष्ठका अनुसार उनले बनाएको चाकु अहिले चीन र अस्ट्रेलियामा समेत जाने गरेको छ । पहिले २–३ बोरा सख्खर चाहिने ठाउँमा अहिले २० देखि २४ बोरा सख्खर खपत भइरहेको छ । सरकारले राम्रोसँग ल्याब परीक्षण गरेर नेपाल गुणस्तरको चिन्ह दिए आफ्नो व्यापार अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्ने योजना समेत उनको छ ।

प्रकाशित : पुस ८, २०७६ १७:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

संयुक्त अपरेसनमा १२२ चिनियाँ पक्राउ : चीन

मातृका दाहाल

काठमाडौँ — शंकास्पद गतिविधिमा संलग्न रहेको अभियोगमा सोमबार काठमाडौंबाट चिनियाँ नागरिक पक्राउमा नेपाल प्रहरी र चिनियाँ प्रहरीको संयुक्त अपरेसन सञ्चालन गरिएको चीन सरकारले जनाएको छ ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले मंगलबार सीमा अपराध र साइबर क्राइममा संलग्न रहेको अभियोगमा उनीहरु पक्रन दुवै देशको प्रहरीको संयुक्त अपरेसन सञ्चालन गरिएको जानकारी गराएको हो ।

मंगलबार चीनको विदेश मन्त्रालयले नेपाल प्रहरी र चिनियाँ प्रहरीको संयुक्त अपरेसनमा १ सय २२ चिनियाँ नागरिक पक्राउ परेको जानकारी गराएको हो । पक्राउ परेकामाथि ‘क्रसबोर्डर साइबर क्राइम’को अभियोग लागेको चीन सरकारले जनाएको छ ।

विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गेङ सुवाङले मंगलबार नेपाल प्रहरी र चिनियाँ प्रहरीको संयुक्त पहलमा उनीहरु पक्राउ परेको उल्लेख गरेका छन् । पक्राउ परेका सबैविरुद्ध मंगलबार काठमाडौं जिल्ला अदालतले ‘अभद्र व्यवहार’ कसूरमा ५ दिन थुनामा राखेर अनुसन्धान गर्न अनुमति दिएको छ ।

मंगलबार चिनियाँ विदेश मन्त्रालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा नेपालले १२२ जना चिनियाँ नागरिकलाई पक्राउ गरेको बताएको छ ।

'के तपाईँसँग यस विषयमा कुनै विवरण वा टिप्पणीहरू छन् ?' भन्ने सञ्चारकर्मीहरुको जिज्ञासामा प्रवक्ता गेङले भने, ‘मेरो जानकारीअनुसार सीमापार अपराध, साइबर अपराधलगायत कसूरमा उनीहरुलाई पक्राउ गरिएको हो, यो विषय अनुसन्धानका क्रममा छ । यो चिनियाँ र नेपाली प्रहरीको सहयोगमा सञ्चालन गरिएको एक ठूलो अपरेसन हो । हामी नेपालसँग सीमा अपराधविरुद्ध लड्न र दुई मुलुकबीच मैत्रीपूर्ण आदानप्रदानलगायतका विभिन्न क्षेत्रमा सहयोग अभिवृद्धिसम्बन्धी निरन्तर काम गरिरहनेछौं ।’

प्रकाशित : पुस ८, २०७६ १७:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×