जाडोमा शरीर तताउने चाकु [भिडियाेे]

दिपेन्द्र रोक्का

काठमाडौँ — जाडोमा खासगरी माघे संक्रान्तिमा खाइने एक परिकार हो चाकु । चाकुलाई नेपाली चकलेटको रुपमा समेत चिनिन थालेको छ । काठमाडौं उपत्यकाको प्राचीन सहर टोखा र चाकु एक अर्काका पर्यायजस्तै बनेका छन् । तोरीको तेलका लागि खोकना र जुजु द्यौका लागि भक्तपुर भएजस्तै टोखा चाकुका लागि प्रख्यात छ । 

ZenTravel

नेपाल भाषामा ‘तु’ भनेको उखु र ‘ख्य’ भनेको खुला ठाउँ हो। धेरै उखु खेती हुने भएकाले यस ठाउँलाई पहिले ‘तुख्य’ भनिन्थ्यो। जुन अहिले टोखाको नामले चिनिन्छ। स्थानीय काशीलाल श्रेष्ठका अनुसार यहाँ पहिले धेरै उखु खेती हुन्थ्यो। बाजेहरुले उखुको रस निकालेर त्यसलाई पकाइ चाकु बनाउँथे।

Meroghar

चाकु पहिले नेवार समुदायले मात्र खाने भएतापनि अहिले सबैमाझ प्रिय छ। टोखा गेटबाट अघि बढ्ने बित्तिकै चाकुको मगमग बास्नाले जोकोहीलाई पनि लोभ्याउँछ। योमरी पून्ही सुरुभएसँगै टोखाका चाकु व्यापारीलाई अहिले चाकु बनाउन भ्याइनभ्याइ छ।

‘जाडो बढेसँगै चाकुको व्यापार र माग बजारमा धेरै छ। वर्षमा २ महिना हामीलाई भ्याइनभ्याइ हुन्छ,’ काशीलाल चाकु प्रोडक्सनका बुद्ध श्रेष्ठ भन्छन्। माग धेरै बढेका कारण श्रेष्ठ आजकल बिहान ४ बजेदेखि बेलुका १० बजेसम्म आफ्नो कारखानामा व्यस्त हुन्छन्।

चार पुस्ते उनको यो व्यापारमा फरक पनि आएको छ। उनका हजुरबुबा पहिले खर्पनमा चाकु बोकेर असन, भक्तपुर, पाटन र साँखुसम्म बेच्न पुग्थे। अहिले व्यापारीहरु गाडी लिएर चाकु किन्न उनको कारखानामै आइपुग्छन्। उनले अहिले चाकुबाहेक तिलको लड्डु र अरु मिठाइको व्यापार पनि सुरु गरेका छन्।

चाकु बनाउने काममा उत्तिकै मिहेनत पनि लाग्छ। चाकु बनाउन साधरणतया सख्खरलाई १३० डिग्री तापक्रम नहुन्जेल भाँडामा उमालिन्छ। उमालिएको चाकुलाई अथ (माटोको भाँडा)मा खन्याएर सेलाइन्छ। यसलाई झन् चिसो बनाउन सफा र चिसो जमिन वा मार्बलमा राखिन्छ। त्यसपछि सेलाएको चाकुलाई खम्बामा झुन्ड्याइएको किलामा अड्याई सरसर तानिन्छ। यसो गर्नाले चाकु अझ मिठो हुने र रंगपनि राम्रो आउने चाकु व्यापारी बताउँछन्।

चाकु शरीरका लागि पनि फाइदाजनक मानिन्छ। यसमा क्याल्सियम, फस्फोरस र आइरन लगायतका तत्वहरु पाइन्छ। सुत्केरी महिलालाई तागतका लागि हाम्रो समाजमा चाकु खुवाउने चलन छ। योमरी पुन्हि र माघे सक्रान्तिमा चाकुले विशेष महत्व राख्ने गर्दछ। जाडोमा तातो गराउने भएका कारण पनि पुस्तौंदेखि चाकुको महत्व हाम्रो समाजमा रहिआएको छ।

बुद्ध श्रेष्ठका अनुसार उनले बनाएको चाकु अहिले चीन र अस्ट्रेलियामा समेत जाने गरेको छ। पहिले २–३ बोरा सख्खर चाहिने ठाउँमा अहिले २० देखि २४ बोरा सख्खर खपत भइरहेको छ। सरकारले राम्रोसँग ल्याब परीक्षण गरेर नेपाल गुणस्तरको चिन्ह दिए आफ्नो व्यापार अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्ने योजना समेत उनको छ।

प्रकाशित : पुस ८, २०७६ १७:२५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

संयुक्त अपरेसनमा १२२ चिनियाँ पक्राउ : चीन

मातृका दाहाल

काठमाडौँ — शंकास्पद गतिविधिमा संलग्न रहेको अभियोगमा सोमबार काठमाडौंबाट चिनियाँ नागरिक पक्राउमा नेपाल प्रहरी र चिनियाँ प्रहरीको संयुक्त अपरेसन सञ्चालन गरिएको चीन सरकारले जनाएको छ ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले मंगलबार सीमा अपराध र साइबर क्राइममा संलग्न रहेको अभियोगमा उनीहरु पक्रन दुवै देशको प्रहरीको संयुक्त अपरेसन सञ्चालन गरिएको जानकारी गराएको हो।

मंगलबार चीनको विदेश मन्त्रालयले नेपाल प्रहरी र चिनियाँ प्रहरीको संयुक्त अपरेसनमा १ सय २२ चिनियाँ नागरिक पक्राउ परेको जानकारी गराएको हो। पक्राउ परेकामाथि ‘क्रसबोर्डर साइबर क्राइम’को अभियोग लागेको चीन सरकारले जनाएको छ।

विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गेङ सुवाङले मंगलबार नेपाल प्रहरी र चिनियाँ प्रहरीको संयुक्त पहलमा उनीहरु पक्राउ परेको उल्लेख गरेका छन्। पक्राउ परेका सबैविरुद्ध मंगलबार काठमाडौं जिल्ला अदालतले ‘अभद्र व्यवहार’ कसूरमा ५ दिन थुनामा राखेर अनुसन्धान गर्न अनुमति दिएको छ।

मंगलबार चिनियाँ विदेश मन्त्रालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा नेपालले १२२ जना चिनियाँ नागरिकलाई पक्राउ गरेको बताएको छ।

'के तपाईँसँग यस विषयमा कुनै विवरण वा टिप्पणीहरू छन्?' भन्ने सञ्चारकर्मीहरुको जिज्ञासामा प्रवक्ता गेङले भने, ‘मेरो जानकारीअनुसार सीमापार अपराध, साइबर अपराधलगायत कसूरमा उनीहरुलाई पक्राउ गरिएको हो, यो विषय अनुसन्धानका क्रममा छ। यो चिनियाँ र नेपाली प्रहरीको सहयोगमा सञ्चालन गरिएको एक ठूलो अपरेसन हो। हामी नेपालसँग सीमा अपराधविरुद्ध लड्न र दुई मुलुकबीच मैत्रीपूर्ण आदानप्रदानलगायतका विभिन्न क्षेत्रमा सहयोग अभिवृद्धिसम्बन्धी निरन्तर काम गरिरहनेछौं।’

प्रकाशित : पुस ८, २०७६ १७:२१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×